จิตตสูตร เล่ม ๒๓

บริสุทธิ์บริบูรณ์มาจนครบ ๑๒ ปี ก็ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ ถ้าประพฤติพรหมจรรย์บริสุทธิ์บริบูรณ์มาครบ ๒๔ ปีก็ดี ... ๓๖ ปีก็ดี ... ๔๘ ปีก็ดี ก็ควรจะเรียกได้ว่าภิกษุผู้นิททสะ”

จบ เทวตาวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัปปมาทสูตร ๒. หิริมาสูตร

๓. ปฐมสุวจสูตร ๔. ทุติยสุวจสูตร

๕. ปฐมสขสูตร ๖. ทุติยสขสูตร

๗. ปฐมปฏิสัมภิทาสูตร ๘. ทุติยปฏิสัมภิทาสูตร

๙. ปฐมวสสูตร ๑๐. ทุติยวสสูตร

๑๑. ปฐมนิททสสูตร ๑๒. ทุติยนิททสสูตร

๕. มหายัญญวรรค

๑. จิตตสูตร

ว่าด้วยวิญญาณฐิติ ๗ ประการ

{๔๑} [๔๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิญญาณฐิติ มี ๗ ประการนี้ วิญญาณฐิติ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายต่างกัน ทั้งมีสัญญาต่างกัน เช่น พวกมนุษย์ เทพบางพวก และพวกวินิปาติกะบางพวก นี้คือ วิญญาณฐิติข้อที่ ๑(๒) มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายต่างกัน แต่มีสัญญาอย่างเดียวกัน เช่น พวกเทพผู้นับเนื่องในพวกพรหม ซึ่งเกิดในภูมิปฐมฌาน นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๒(๓) มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายอย่างเดียวกัน แต่มีสัญญาต่างกัน เช่น พวกเทพเหล่าอาภัสสระ นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๓(๔) มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายอย่างเดียวกัน ทั้งมีสัญญาอย่างเดียวกัน เช่น พวกเทพเหล่าสุภกิณหะ นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๔

(๕) มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งรูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะปฏิฆสัญญาดับไป เพราะไม่ใส่ใจถึงนานัตตสัญญา เข้าถึงอากาสานัญจายตนะด้วยมนสิการว่า ‘อนนฺโตอากาโส อากาศไม่มีที่สุด’ นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๕(๖) มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงวิญญานัญจายตนะด้วยมนสิการว่า ‘อนนฺตํ วิญฺญาณํ วิญญาณไม่มีที่สุด’ นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๖(๗) มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งวิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงอากิญจัญญายตนะด้วยมนสิการว่า ‘นตฺถิ กิญฺจิ ไม่มีอะไร’ นี้คือวิญญาณฐิติข้อที่ ๗ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิญญาณฐิติมี ๗ ประการนี้แล”

๒. ปริกขารสูตร

ว่าด้วยองค์แห่งสมาธิ ๗ ประการ

{๔๒} [๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย องค์แห่งสมาธิมี ๗ ประการนี้ องค์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สัมมาทิฏฐิเห็นชอบ (๒) สัมมาสังกัปปะดำริชอบ

(๓) สัมมาวาจาเจรจาชอบ (๔) สัมมากัมมันตะ กระทำชอบ

(๕) สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ (๖) สัมมาวายามะพยายามชอบ

(๗) สัมมาสติระลึกชอบ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เอกัคคตาจิตประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้เรียกว่าอริยสมาธิที่มีเหตุปัจจัยบ้าง ที่มีเครื่องประกอบบ้าง”