สีหสูตร เล่ม ๒๓

เหล่านั้นย่อมรู้ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้แลบรรลุเจโตสมาธิอันหานิมิตมิได้ เพราะไม่ใส่ใจถึงนิมิตทั้งปวงอยู่ ถ้ากระไร ท่านผู้นี้พึงอาศัยเสนาสนะที่สมควร คบกัลยาณมิตร อบรมอินทรีย์อยู่ พึงทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยมที่กุลบุตรทั้งหลายออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการกัน ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ดูก่อนโมคคัลลานะ เทพเหล่านั้นย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่ว่ามีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่ หรือในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่ว่าไม่มีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่อย่างนี้แล”

๔. สีหเสนาปติสูตร

ว่าด้วยผลแห่งทานในปัจจุบันและอนาคต

{๕๔} [๕๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล สีหเสนาบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์อาจที่จะทรงบัญญัติผลแห่งทานที่ประจักษ์ในปัจจุบันได้หรือไม่”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสีหะ ถ้าอย่างนั้น เราขอย้อนถามท่านในปัญหาข้อนี้ก่อน ท่านพึงพยากรณ์ปัญหาข้อนั้นตามชอบใจ ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ในพระนครเวสาลีนี้มีบุรุษอยู่ ๒ คน คนหนึ่งไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน อีกคนหนึ่งมีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะอนุเคราะห์ พึงอนุเคราะห์คนไหนก่อน คือ คนที่

ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดียินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะอนุเคราะห์ จักอนุเคราะห์เขาก่อนอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้นพระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อจะอนุเคราะห์ พึงอนุเคราะห์เขาก่อนทีเดียว”“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อจะเข้าไปหา พึงเข้าไปหาใครก่อน คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะเข้าไปหา จักเข้าไปหาเขาก่อนอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้นพระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อจะเข้าไปหา พึงเข้าไปหาเขาก่อนทีเดียว”“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อจะรับ พึงรับของใครก่อน คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะรับ จักรับของเขาก่อนอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้น พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะรับ พึงรับของเขาก่อนทีเดียว”“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พระอรหันต์ทั้งหลาย เมื่อจะแสดงธรรม พึงแสดงแก่ใครก่อน คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะแสดงธรรม จักแสดงแก่เขาก่อนอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้น พระอรหันต์ ทั้งหลายเมื่อจะแสดงธรรม พึงแสดงแก่เขาก่อนทีเดียว”

“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ชื่อเสียงอันงามของใครพึงขจรไป คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น ชื่อเสียงอันงามของเขาจักขจรไปอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้น ชื่อเสียงอันงามของเขาพึงขจรไปทีเดียว”

“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ใครกันเล่าที่จะเข้าไปยังประชุมชนใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นขัตติยบริษัท พราหมณบริษัท คฤหบดีบริษัท หรือสมณบริษัทก็ตาม พึงเป็นผู้แกล้วกล้า ไม่เก้อเขินเข้าไป คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคน หรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้น จะเข้าไปยังประชุมชนใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นขัตติยบริษัท พราหมณบริษัท คฤหบดีบริษัท หรือสมณบริษัทก็ตาม จะเป็นผู้แกล้วกล้า ไม่เก้อเขินเข้าไปอย่างไรได้ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้น จะเข้าไปยังประชุมชนใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นขัตติยบริษัท พราหมณบริษัท คฤหบดีบริษัท หรือสมณบริษัทก็ตาม พึงเป็นผู้แกล้วกล้า ไม่เก้อเขินเข้าไป”“ดูก่อนสีหะ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ใครเล่าหลังจากตายไปพึงเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ คือ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนหรือคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนที่ไม่มีศรัทธา ตระหนี่ถี่เหนียว ชอบด่าคนนั้นหลังจากตายไปจักเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์อย่างไรได้ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ส่วนคนที่มีศรัทธา เป็นทานบดี ยินดีในการสนับสนุนนั้น หลังจากตายไปพึงเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จะมิได้ถึงความเชื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าในเรื่องผลแห่งทาน ๖ ประการที่เห็นประจักษ์ในปัจจุบัน ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วนี้ก็หาไม่ ข้าพระองค์เองก็รู้ผลแห่งทานเหล่านี้อยู่ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เป็นทายก เป็นทานบดี พระอรหันต์ทั้งหลายเมื่อจะอนุเคราะห์ ก็อนุเคราะห์ข้าพระองค์ก่อน เมื่อเข้าไปหา ก็เข้าไปหาข้าพระองค์ก่อน เมื่อรับ ก็รับของข้าพระองค์ก่อน เมื่อแสดงธรรมก็แสดงแก่ข้าพระองค์ก่อน ชื่อเสียงอันงามของข้าพระองค์ก็ขจรไปแล้วว่า ‘สีหเสนาบดีเป็นผู้ให้ เป็นผู้ทำจริง เป็นผู้อุปัฏฐากพระสงฆ์’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ผู้เป็นทายก เป็นทานบดี จะเข้าไปยังประชุมชนใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นขัตติยบริษัท พราหมณบริษัท คฤหบดีบริษัท หรือสมณบริษัทก็ตาม ก็เป็นผู้แกล้วกล้าไม่เก้อเขินเข้าไปข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์จะมิได้ถึงความเชื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าในเรื่องผลแห่งทาน ๖ ประการที่เห็นประจักษ์ในปัจจุบัน ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วนี้ก็หาไม่ ข้าพระองค์เองก็รู้ผลแห่งทานเหล่านี้อยู่ แต่

ข้อที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสข้าพระองค์อย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนสีหะ ผู้เป็นทายก เป็นทานบดีหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์’ ข้าพระองค์ยังไม่รู้ข้อนั้น ก็แต่ว่าข้าพระองค์ถึงความเชื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าในเรื่องผลแห่งทานข้อนี้”“ข้อนั้นก็เป็นอย่างนี้ สีหะ ข้อนั้นก็เป็นอย่างนี้ สีหะ ผู้เป็นทายก เป็นทานบดีหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์”

๕. อารักเขยยสูตร

ว่าด้วยฐานะที่พระตถาคตไม่ต้องปกป้องและไม่ถูกตำหนิ

{๕๕} [๕๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้ตถาคตไม่ต้องปกป้อง และตถาคตไม่ถูกตำหนิด้วยฐานะ ๓ ประการฐานะ ๔ ประการที่ตถาคตไม่ต้องปกป้องคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ตถาคตมีกายสมาจาร (ความประพฤติชอบทางกาย) บริสุทธิ์ ตถาคตไม่มีกายทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๒) ตถาคตมีวจีสมาจาร (ความประพฤติชอบทางวาจา) บริสุทธิ์ ตถาคตไม่มีวจีทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๓) ตถาคตมีมโนสมาจาร (ความประพฤติชอบทางใจ) บริสุทธิ์ ไม่มีมโนทุจริตที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’(๔) ตถาคตมีอาชีวะบริสุทธิ์ ไม่มีมิจฉาชีพที่จะต้องปกป้องว่า ‘คนอื่นอย่ารู้ข้อนี้ของเราเลย’

ฐานะ ๔ ประการนี้แลตถาคตไม่ต้องปกป้อง