อนิจจาสูตร เล่ม ๒๓

เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลที่โผล่ขึ้นแล้ว ข้ามถึงฝั่งแล้ว เป็นพราหมณ์อยู่ บนบกเป็นอย่างนี้แล (๗)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้เปรียบด้วย <*>นํ้า ๗ ประเภทนี้แล มีปรากฏอยู่ในโลก”

๖. อนิจจานุปัสสีสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ควรเป็นนาบุญของโลก ๗ ประเภท

{๑๖} [๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้ เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บุคคล ๗ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็นความไม่เที่ยง มีความสำคัญว่า ไม่เที่ยง ทั้งรู้แจ้งชัดว่าเป็นของไม่เที่ยงในสังขารทั้งปวง มั่นใจติดต่อกันมาไม่ขาดสาย เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๑ ที่ควรแก่ของคำนับ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่ <**> นาบุญอื่นยิ่งกว่าอีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ ความสิ้นอาสวะและความสิ้นชีวิต ของเขามีไม่ก่อนไม่หลังกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๒ ที่ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า

อีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาจักปรินิพพานในระหว่างเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๓ ที่ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าอีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาจักปรินิพพานในเมื่ออายุเลยกึ่ง เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๔ ที่ควรแก่ของ คำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าอีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น

ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาจักปรินิพพานโดยไม่ต้องใช้ความเพียรนักเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๕ ที่ควร แก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าอีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาจักปรินิพพานโดยต้องใช้ความ เพียรแรงกล้า นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๖ ที่ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าอีกประเภทหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง ... เข้าถึงด้วยปัญญาอยู่ เขาเป็นผู้มีกระแสในเบื้องบนไปสู่ อกนิฏฐภพ นี้เป็นบุคคลประเภทที่ ๗ ที่ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้แล เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”

๗. ทุกขานุปัสสีสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ควรเป็นนาบุญของโลก ๗ ประเภท

{๑๗} [๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บุคคล ๗ ประเภทคือ อะไรบ้าง คือบุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็นว่าเป็นทุกข์ มีความสำคัญว่าเป็นทุกข์ ทั้งรู้แจ้งชัดว่าเป็นทุกข์ในสังขารทั้งปวง ... (เนื้อความเหมือนสูตรต้น คือ อนิจจานุปัสสีสูตร)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้แล เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”

๘. อนัตตานุปัสสีสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ควรเป็นนาบุญของโลก ๗ ประเภท

[๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บุคคล ๗ ประเภทคือ อะไรบ้าง คือบุคคลบางคนในโลกนี้พิจารณาเห็นว่าเป็นอนัตตา มีความสำคัญว่าเป็นอนัตตา ทั้งรู้แจ้งชัดว่าเป็นอนัตตาในธรรมทั้งปวง ... (เนื้อความเหมือนสูตรต้น)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภทนี้แลเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”