พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · วัชชีวรรค
สัทธิยสูตร เล่ม ๒๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวัชชีวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ วัชชีวรรค สัทธิยสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๐–๔๑
(๗) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ถึงความหยุดเสียในระหว่างเพราะการบรรลุคุณวิเศษเพียงขั้นต่ำอยู่เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอนไม่มีความเสื่อมเพียงนั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้จักตั้งอยู่ในภิกษุทั้งหลาย และภิกษุทั้งหลายยังปรากฏอยู่ในอปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น”
๕. สัทธิยสูตร
ว่าด้วยอปริหานิยธรรม ๗ ประการ
{๒๓} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอปริหานิยธรรม ๗ ประการแก่เธอทั้งหลาย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุทั้งหลายจักเป็นผู้มีศรัทธา ...
(๒) ภิกษุทั้งหลายจักเป็นผู้มีหิริ ...
(๓) ภิกษุทั้งหลายจักเป็นผู้มีโอตตัปปะ ...
- ๑คำว่า ศรัทธา หมายถึงความเชื่อ ความเชื่อมั่น ความมั่นใจในสิ่งที่ดีงาม จำแนกเป็น ๔ ประการ คือ (๑) อาคมนียศรัทธา ควม <*> เชื่อว่าจะตรัสรู้แน่นอน ได้แก่ ศรัทธาของพระโพธิสัตว์ผู้บำเพ็ญ บารมีเพื่อตรัสรู้พระสัพพัญญุตญาณ (๒) อธิคมศรัทธา ความเชื่อในการตรัสรู้ ได้แก่ ศรัทธา ของพระอริยบุคคลทั้งหลาย (๓) ปสาทศรัทธา ความเชื่อด้วยความเลื่อมใส ได้แก่ ศรัทธาใน พระรัตนตรัยของคนทั่วไป (๔) โอกัปปนศรัทธา ความเชื่ออย่างปักใจแน่วแน่ ได้แก่ ศรัทธา เหมือนในข้อ ๓ เป็นผู้มีศรัทธา ในที่นี้หมายถึงเป็นผู้มีศรัทธาใน ๒ ข้อหลัง (นัย ที.ม.อ. ๑๒๙-๑๓๐)
- ๒เป็นพหูสูต หมายถึงเป็นผู้ได้ยินได้ฟังมามาก ผู้ศึกษาเล่าเรียนหรือปฏิบัติจนแตกฉาน มี ๒ ประเภท คือ (๑) ปริยัตติพหูสูต ผู้แตกฉานในพระปริยัติธรรมคือพระไตรปิฎก (๒) ปฎิเวธพหูสูต ผู้บรรลุเข้าถึงสัจจธรรม ในที่นี้หมายถึงพหูสูตประเภทที่ ๑ (นัย ที.ม.อ. ๑๓๐)
- <*> ความ - ผู้รวบรวม
(๕) ภิกษุทั้งหลายจักปรารภความเพียร ...
(๖) ภิกษุทั้งหลายจักเป็นผู้มีสติ ...
(๗) ภิกษุทั้งหลายจักเป็นผู้มีปัญญา เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้จักตั้งอยู่ในภิกษุทั้งหลาย และภิกษุทั้งหลายยังปรากฏอยู่ในอปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น”
๖. โพธิยสูตร
ว่าด้วยอปริหานิยธรรม ๗ ประการ
{๒๔} [๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอปริหานิยธรรม ๗ ประการแก่เธอทั้งหลาย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อปริหานิยธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญสติสัมโพชฌงค์ ...
(๒) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ ...
(๓) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญวิริยสัมโพชฌงค์ ...
(๔) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญปีติสัมโพชฌงค์ ...
(๕) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ...
(๖) ภิกษุทั้งหลายจักเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ ...
- ๑ปรารภความเพียร หมายถึงริเริ่มลงมือทำความเพียรทั้งทางกายทั้งทางจิตอย่างเข้มแข็งเด็ก <*> เดี่ยว ในลักษณะระดมความเพียร กล่าวคือ ทำความเพียรทางกายโดยลดละความอยู่คลุกคลี เป็นอยู่ ผู้เดียวด้วยอารัมภวัตถุ (เหตุปรารภความเพียร) ๘ ทำความเพียรทางจิตโดยบรรเทาจิตที่ฟุ้งซ่าน แล้วสำรวมเป็นหนึ่งเดียวอยู่ด้วยสมาบัติ ๘ (นัย ที.ม.อ. ๑๓๐)
- ๒ปัญญา ในที่นี้หมายถึงความรู้ชัดแจ้งที่สามารถกำหนดรู้ถึงความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปแห่งขันธ์ ๕ ได้อย่างละเอียด (นัย ที.ม.อ. ๑๓๑)
- <*> เด็ด - ผู้รวบรวม
จบ สัทธิยสูตร