ภิกขุสูตร เล่ม ๒๓

๓. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยอปริหานิยธรรม ๗ ของภิกษุ

{๒๑} [๒๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอปริหานิยธรรม ๗ ประการแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุทั้งหลายจักยังหมั่นประชุมกันเนืองนิตย์เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญ ได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

(๒) ภิกษุทั้งหลายเมื่อประชุม ก็จักพร้อมเพรียงกันประชุม เมื่อเลิกประชุมก็จักพร้อมเพรียงกันเลิก จักพร้อมเพรียงช่วยกันทำกิจที่สงฆ์พึงทำเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

(๓) ภิกษุทั้งหลายจักไม่บัญญัติสิ่งที่ยังไม่ได้บัญญัติ จักไม่เพิกถอนสิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว จักประพฤติมั่นอยู่ในสิกขาบทตามที่บัญญัติไว้แล้วเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

(๔) ภิกษุทั้งหลายจักสักการะ เคารพ นับถือ บูชาท่านผู้เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู บวชมานาน เป็นสังฆบิดร เป็นสังฆปริณายก และจักสำคัญถ้อยคำของท่านเหล่านั้นว่าเป็นถ้อยคำอันตนต้องเชื่อฟังเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น(๕) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ตกอยู่ในอำนาจตัณหาอันเป็นเหตุให้เกิดในภพต่อไปที่เกิดขึ้นแล้วเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

(๖) ภิกษุทั้งหลายจักมีความพอใจในเสนาสนะป่าเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

(๗) ภิกษุทั้งหลายจักเข้าไปตั้งสติไว้เฉพาะตนว่า ‘ทำไฉนเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้มีศีลเป็นที่รักที่ยังไม่มาก็พึงมา และที่มาแล้วพึงอยู่เป็นสุขเพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้จักตั้งอยู่ในภิกษุทั้งหลาย และภิกษุทั้งหลายยังปรากฏอยู่ในอปริหานิยธรรม ๗ ประการนี้เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น”

๔. กัมมสูตร

ว่าด้วยอปริหานิยธรรม ๗ ประการ

{๒๒} [๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอปริหานิยธรรม ๗ ประการแก่เธอทั้งหลาย …

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อปริหานิยธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ชอบการงาน ไม่ยินดีในการงาน ไม่ประกอบเนือง ๆ ซึ่งความเป็นผู้ชอบการงานอยู่เพียงใด ก็พึงหวังความเจริญได้แน่นอน ไม่มีความเสื่อมเพียงนั้น(๒) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ชอบการคุย ...

(๓) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ชอบการนอนหลับ …

(๔) ภิกษุทั้งหลายจักไม่ชอบการคลุกคลีด้วยหมู่ …

(๕) ภิกษุทั้งหลายจักไม่มีความอยากอันตํ่าทราม ไม่ลุอำนาจแก่ความอยากอันตํ่าทราม …

(๖) ภิกษุทั้งหลายจักไม่มีมิตรชั่ว ไม่มีสหายชั่ว มีจิตไม่คล้อยตามคนชั่ว …