พลสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๓

๔. วิตถตพลสูตร

ว่าด้วยพละ ๗ ประการโดยพิสดาร

{๔} [๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พละมี ๗ ประการนี้ พละ ๗ ประการคือ อะไรบ้าง คือ

(๑) สัทธาพละ (๒) วิริยพละ (๓) หิริพละ

(๔) โอตตัปปพละ (๕) สติพละ (๖) สมาธิพละ

(๗) ปัญญาพละ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัทธาพละเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีศรัทธา คือ เชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตว่า ‘อิติปิ โส ภควา ... แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม ’ นี้เรียกว่า สัทธาพละ (๑)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็วิริยพละเป็นไฉน คือ อริยสาวก ในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อจะละอกุศลธรรม เพื่อจะยังกุศลธรรมให้ถึงพร้อม คือ เป็นผู้เข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย นี้เรียกว่าวิริยพละ (๒)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็หิริพละเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีความละอาย คือ ละอายต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ละอายต่อการจะถูกต้องอกุศลธรรมอันเลวทรามทั้งหลาย นี้เรียกว่าหิริพละ (๓)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โอตตัปปพละเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีความสะดุ้งกลัว คือ สะดุ้งกลัวต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต

สะดุ้งกลัวต่อการจะถูกต้องอกุศลธรรมอันเลวทรามทั้งหลาย นี้เรียกว่า โอตตัปปพละ (๔)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สติพละเป็นไฉน คือ อริยสาวก ในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีสติ คือ ประกอบด้วยสติสำหรับรักษาตนอย่างยิ่ง ระลึกนึกถึงแม้สิ่งที่ทำ แม้คำที่พูดไว้นาน ๆ แล้วได้ นี้เรียกว่าสติพละ (๕)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมาธิพละเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม... บรรลุจตุตถฌานอยู่ นี้เรียกว่า สมาธิพละ (๖)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปัญญาพละเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับเป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ นี้เรียกว่าปัญญาพละ (๗)ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พละ มี ๗ ประการนี้แล”

สัทธาพละ วิริยพละ หิริพละ โอตตัปปพละ สติพละ

สมาธิพละ ปัญญาพละเป็นที่ ๗ ภิกษุผู้มีกำลังด้วยพละ ๗

ประการนี้ จัดเป็นบัณฑิต ย่อมอยู่เป็นสุข

พึงเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคาย บุคคลย่อมเห็นอรรถ

แห่งธรรมแจ้งชัดด้วยปัญญา ความหลุดพ้นแห่งจิต

ย่อมเป็นเหมือนความดับแห่งดวงประทีปฉะนั้นแล

๕. สังขิตตธนสูตร

ว่าด้วยอริยทรัพย์ ๗ ประการโดยย่อ

{๕} [๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทรัพย์มี ๗ ประการนี้ ทรัพย์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ