พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · เสขพลวรรค
๑๐. อคารวสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในเสขพลวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ เสขพลวรรค อคารวสูตร ที่ ๒ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๑๔–๑๖
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เป็นผู้ไม่มีผู้ที่เคารพ ไม่มีผู้ที่ยำเกรง ย่อมเคลื่อน ย่อมไม่ตั้งมั่นในพระสัทธรรมดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ เป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง ย่อมไม่เคลื่อน ย่อมตั้งมั่นในพระสัทธรรม ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุผู้มีศรัทธาเป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง ย่อมไม่เคลื่อน ย่อมตั้งมั่นในพระสัทธรรม
(๒) ภิกษุผู้มีหิริ ...
(๓) ภิกษุผู้มีโอตตัปปะ ....
(๔) ภิกษุผู้ปรารภความเพียร ...
(๕) ภิกษุผู้มีปัญญาเป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง ย่อมไม่เคลื่อน ย่อมตั้งมั่นในพระสัทธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง ย่อมไม่เคลื่อน ย่อมตั้งมั่นในพระสัทธรรม”
๑๐. ทุติยอคารวสูตร
ว่าด้วยธรรมที่ทำให้เจริญและไม่เจริญในศาสนา
{๑๐} [๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ เป็น ผู้ไม่มีผู้ที่เคารพ ไม่มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้ไม่อาจที่จะถึงความเจริญงอกงาม ไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุผู้ไม่มีศรัทธาเป็นผู้ไม่มีผู้ที่เคารพ ไม่มีผู้ที่ยำเกรง เป็น ผู้ไม่อาจที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้
(๒) ภิกษุผู้ไม่มีหิริ ...
(๓) ภิกษุผู้ไม่มีโอตตัปปะ ...
(๔) ภิกษุผู้เกียจคร้าน ...
(๕) ภิกษุผู้มีปัญญาทรามเป็นผู้ไม่มีผู้ที่เคารพ ไม่มีผู้ที่ยำเกรง เป็น ผู้ไม่อาจที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เป็นผู้ ไม่มีผู้ที่เคารพ ไม่มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้ไม่อาจที่จะถึงความเจริญงอกงาม ไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการเป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้อาจที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรม วินัยนี้ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุผู้มีศรัทธาเป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้อาจที่ จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้
(๒) ภิกษุผู้มีหิริ ...
(๓) ภิกษุผู้มีโอตตัปปะ ...
(๔) ภิกษุผู้ปรารภความเพียร ...
(๕) ภิกษุผู้มีปัญญาเป็นผู้มีผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้อาจที่ จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เป็นผู้มี ผู้ที่เคารพ มีผู้ที่ยำเกรง เป็นผู้อาจที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรม วินัยนี้ได้”
จบ เสขพลวรรคที่ ๑
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สังขิตตสูตร ๒. วิตถตสูตร
๓. ทุกขสูตร ๔ . ยถาภตสูตร
๕. สิกขาสูตร ๖. สมาปัตติสูตร
๗. กามสูตร ๘. จวนสูตร
๙. ปฐมอคารวสูตร ๑๐. ทุติยอคารวสูตร
๒. พลวรรค
๑. อนนุสสุตสูตร
ว่าด้วยกำลังของพระตถาคต ๕ ประการ
{๑๑} [๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราปฏิญาณว่าได้บรรลุถึงบารมีอันเป็นที่สุด เพราะรู้ยิ่งในธรรมที่ไม่เคยได้สดับมาก่อน กำลังของตถาคต ๕ ประการนี้ที่
- ๑ธรรมที่ไม่เคยได้สดับมาก่อน ในที่นี้หมายถึงธรรมคืออริยสัจ ๔ (องฺ.ปญฺจก.อ. ๔)
- ๒คำว่า ตถาคต คือพระนามอย่างหนึ่งของพระพุทธเจ้า เป็นคำที่พระพุทธเจ้าทรงเรียกหรือตรัส ถึงพระองค์เอง มีความหมาย ๘ อย่าง คือ (๑) พระผู้เสด็จมาแล้วอย่างนั้น คือ เสด็จมาทรง บำเพ็ญพุทธจริยาเพื่อประโยชน์แก่ชาวโลกเป็นต้น เหมือนอย่างพระพุทธเจ้าองค์ก่อน ๆ อย่างไร ก็อย่างนั้น (๒) พระผู้เสด็จไปแล้วอย่างนั้น คือ ทรงประสูติแล้วทรงมีคติเสด็จดำเนินเป็นบุรพ นิมิตแห่งการสำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าและการทำลายอวิชชา สลัดละปวงกิเลสไปได้เด็ดขาดเหมือน อย่างพระพุทธเจ้าองค์ก่อน ๆ อย่างไรก็อย่างนั้น (๓) พระผู้เสด็จมาถึงตถลักษณะ คือ ทรงมี พระญาณหยั่งรู้เข้าถึงลักษณะอันแท้จริงของสรรพสิ่ง (๔) พระผู้ตรัสรู้ตถธรรมตามที่เป็นจริง คือ ตรัสรู้อริยสัจ ๔ และปฎิจจสมุปบาทอันเป็นธรรมที่จริงแท้แน่นอน (๕) พระผู้ทรงเห็นอย่างนั้น คือ ทรงรู้เท่าทันสรรพารมณ์ที่ปรากฏแก่หมู่สัตว์ทั้งเทพและมนุษย์ซึ่งได้ประสบและพากันแสวงหา โดยทรงทราบถึงสภาพที่แท้จริง (๖) พระผู้ตรัสอย่างนั้น คือ มีพระวาจาที่แท้จริงโดยพระดำรัส ทั้งปวงที่ตรัสนับแต่ตรัสรู้จนถึงเสด็จดับขันธปรินิพพานล้วนแต่เป็นจริง ถูกต้องไม่เป็นอย่างอี่น (๗) พระผู้ทำอย่างนั้น คือ ตรัสอย่างใด ทรงทำอย่างนั้น ทรงทำอย่างใด ก็ตรัสอย่างนั้น
จบ ๑๐. อคารวสูตร ที่ ๒