๕. สิกขสูตร เล่ม ๒๒

๕. สิกขาสูตร

ว่าด้วยฐานะที่น่าตำหนิและน่าสรรเสริญของภิกษุภิกษุณี

{๕} [๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุหรือภิกษุณีบางรูปลาสิกขาสึกออกไป เป็นคฤหัสถ์ เธอย่อมถึงฐานะอันน่าตำหนิเพราะถูกกล่าวหาอันชอบแก่เหตุ ๕ ประการในปัจจุบัน ฐานะ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ท่านไม่มีแม้ศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๒) ท่านไม่มีแม้หิริในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๓) ท่านไม่มีแม้โอตตัปปะในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๔) ท่านไม่มีแม้ความเพียรในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๕) ท่านไม่มีแม้ปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุหรือภิกษุณีบางรูปลาสิกขาสึกออกไปเป็นคฤหัสถ์ เธอย่อมถึงฐานะอันน่าตำหนิเพราะถูกกล่าวหาอันชอบแก่เหตุ ๕ ประการ นี้แลในปัจจุบันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุหรือภิกษุณีบางรูปแม้มีทุกขโทมนัส มีนํ้าตานองหน้า ร่ำไห้อยู่ ก็ประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์อยู่ได้ เธอย่อม ถึงฐานะอันน่าสรรเสริญที่ชอบแก่เหตุ ๕ ประการในปัจจุบัน ฐานะ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) ท่านมีศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๒) ท่านมีหิริในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๓) ท่านมีโอตตัปปะในกุศลธรรมทั้งหลาย

(๔) ท่านมีความเพียรในกุศธรรมทั้งหลาย

(๕) ท่านมีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุหรือภิกษุณีบางรูปแม้มีทุกขโทมนัส มีนํ้าตา นองหน้า รํ่าไห้อยู่ ก็ประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์อยู่ได้ เธอย่อม ถึงฐานะอันน่าสรรเสริญที่ชอบแก่เหตุ ๕ ประการนี้แลในปัจจุบัน”

๖. สมาปัตติสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกัน

{๖} [๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มีตลอดเวลาที่ ศรัทธาในกุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดศรัทธาเสื่อมหายไป อัสสัทธิยะ (ความไม่มีศรัทธา) กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้นการถึงอกุศลธรรมย่อมมีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มีตลอดเวลาที่หิริใน กุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดหิริเสื่อมหายไป อหิริกะ (ความไม่มีหิริ) กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้น การถึงอกุศลธรรมย่อมมีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มีตลอดเวลาที่โอตตัปปะ ในกุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดโอตตัปปะเสื่อมหายไป อโนตตัปปะ (ความไม่มีโอตตัปปะ) กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้นการถึงอกุศลธรรมย่อมมีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มีตลอดเวลาที่วิริยะใน กุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดวิริยะเสื่อมหายไป โกสัชชะ (ความ เกียจคร้าน) กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้นการถึงอกุศลธรรมย่อมมีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การถึงอกุศลธรรมย่อมไม่มีตลอดเวลาที่ปัญญาใน กุศลธรรมทั้งหลายยังตั้งมั่นอยู่ แต่เมื่อใดปัญญาเสื่อมหายไป ปัญญาทราม กลุ้มรุมอยู่ เมื่อนั้นการถึงอกุศลธรรมย่อมมี”