๒. วิตถตสูตร เล่ม ๒๒

(๑) กำลังคือศรัทธา (๒) กำลังคือหิริ

(๓) กำลังคือโอตตัปปะ (๔) กำลังคือวิริยะ

(๕) กำลังคือปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำลังของเสขบุคคล มี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ ว่า ‘เราทั้งหลายจักเป็นผู้ประกอบด้วยกำลังคือศรัทธา กำลังคือหิริ กำลัง คือโอตตัปปะ กำลังคือวิริยะ กำลังคือปัญญา อันเป็นกำลังของเสขบุคคล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

๒.วิตถตสูตร

ว่าด้วยกำลังของเสขบุคคล ๕ ประการ โดยพิสดาร

{๒} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำลังของเสขบุคคลมี ๕ ประการ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) กำลังคือศรัทธา (๒) กำลังคือหิริ

(๓) กำลังคือโอตตัปปะ (๔) กำลังคือวิริยะ

(๕) กำลังคือปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กำลังคือศรัทธาเป็นไฉน คือ อริยสาวก ในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา คือ ย่อมเชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตว่า

‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและ มนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม ’ ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ากำลังคือศรัทธา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กำลังคือหิริเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัย นี้เป็นผู้มีหิริ คือ ย่อมละอายต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ย่อมละอายต่อการประกอบอกุศลธรรมอันเลวทราม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้ เรียกว่ากำลังคือหิริ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กำลังคือโอตตัปปะเป็นไฉน คือ อริยสาวก ในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีโอตตัปปะ คือ ย่อมสะดุ้งกลัวต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ย่อมสะดุ้งกลัวต่อการประกอบอกุศลธรรมอันเลวทราม ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ากำลังคือโอตตัปปะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กำลังคือวิริยะเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรม วินัยนี้เป็นผู้ปรารภความเพียร เพื่อจะละอกุศลธรรม เพื่อจะยังกุศลธรรมให้ถึงพร้อม คือ เป็นผู้เข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดทิ้งธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ากำลังคือวิริยะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กำลังคือปัญญาเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรม วินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความ ดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะ ให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ากำลังคือปัญญาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำลังของเสขบุคคลมี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักเป็นผู้ประกอบด้วยกำลังคือศรัทธา กำลังคือหิริ กำลังคือ โอตตัปปะ กำลังคือวิริยะ กำลังคือปัญญา อันเป็นกำลังของเสขบุคคล ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

๓. ทุกขสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้เกิดสุขและทุกข์

{๓} [๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมอยู่ เป็นทุกข์ มีความเดือดร้อน คับแค้น เร่าร้อนในปัจจุบัน หลังจากตายไป พึงหวังได้ทุคติ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) ไม่มีหิริ

(๓) ไม่มีโอตตัปปะ (๔) เกียจคร้าน

(๕) มีปัญญาทราม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมอยู่เป็นทุกข์ มีความเดือดร้อน คับแค้น เร่าร้อนในปัจจุบัน หลังจากตายไป พึงหวังได้ทุคติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมอยู่เป็นสุข ไม่เดือดร้อน ไม่คับแค้น ไม่เร่าร้อนในปัจจุบัน หลังจากตายไปพึงหวังได้สุคติ

ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) มีหิริ

(๓) มีโอตตัปปะ (๔) ปรารภความเพียร

(๕) มีปัญญา