๙. คิหิสูตร เล่ม ๒๒

“พระพุทธเจ้าข้า ข้าพระองค์ทั้งหลายได้เห็นมาแล้ว ได้ฟังมาแล้ว และจักได้ฟังต่อไป”

๙. คิหิสูตร

ว่าด้วยผลของการรักษาศีล ๕

{๑๗๙} [๑๗๙] ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคฤหบดีแวดล้อมด้วยอุบาสกประมาณ ๕๐๐ คนเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้ มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อน สารีบุตร เธอทั้งหลายพึงรู้จักคฤหัสถ์สักคนหนึ่งผู้นุ่งขาวห่มขาว มีการงานที่ ปิดดีแล้วในสิกขาบท ๕ ประการ และเป็นผู้ได้ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขใน ปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ ลำบาก ๔ ประการ และคฤหัสถ์ผู้นั้นเมื่อจำนงอยู่ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเอง ได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย อบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เป็นโสดาบัน มีความเป็นผู้ไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้ เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า’

คฤหัสถ์เป็นผู้มีการงานที่ปิดดีแล้วในสิกขาบท ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

(๒) เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์

(๓) เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม

(๔) เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ

(๕) เป็นผู้เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ ตั้งแห่งความประมาท

คฤหัสถ์เป็นผู้มีการงานที่ปิดดีแล้วในสิกขาบท ๕ ประการนี้

คฤหัสถ์เป็นผู้ได้ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว ในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรง เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรง เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้ จำแนกธรรม ’ นี้เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต ประการที่ ๑ อันอริยสาวกนั้นได้ถึงแล้วเพื่อความหมดจดแห่งจิตที่ยังไม่หมดจด เพื่อความผ่องแผ้วแห่งจิตที่ไม่ผ่องแผ้วอีกประการหนี่ง สารีบุตร อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใส อันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า ‘พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว

อันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน’ นี้เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ ก้าวล่วงกามาพจรจิตประการที่ ๒ ...

อีกประการหนึ่ง สารีบุตร อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใส อันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า ‘พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเป็นธรรม ปฏิบัติสมควร คือ คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ เป็น บุรุษบุคคล ๘ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้านี้ควรแก่ของบูชา ควร แก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของ ชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า’ นี้เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าว ล่วงกามาพจรจิตประการที่ ๓ ...

อีกประการหนึ่ง สารีบุตร อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท อันวิญญูชนสรรเสริญ เป็นไปเพื่อสมาธิ นี้เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต ประการที่ ๔ ...

คฤหัสถ์เป็นผู้ได้ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ไม่ลำบาก ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนสารีบุตร เธอทั้งหลายพึงรู้จักคฤหัสถ์สักคนหนึ่งผู้นุ่งขาวห่มขาวมีการงานที่ปิดดีแล้วในสิกขาบท ๕ ประการ และเป็นผู้ได้ธรรมเครื่องอยู่ เป็นสุขในปัจจุบันที่ก้าวล่วงกามาพจรจิตตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ไม่ ลำบาก ๔ ประการ และคฤหัสถ์ผู้นั้นเมื่อจำนงอยู่ก็พึงพยากรณ์ตนด้วยตนเอง ได้ว่า ‘เราเป็นผู้มีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย อบาย ทุคติ วินิบาตสิ้นแล้ว เป็นโสดาบันมีความเป็นผู้ไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยง แท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”

บัณฑิตเห็นภัยในนรกแล้วพึงเว้นบาปเสีย สมาทาน

อริยธรรม แล้ว พึงเว้นบาปเสีย คือ

ไม่พึงเบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย ในเมื่อความพยายามมี

อยู่ ไม่พึงกล่าวเท็จทั้งที่รู้ ไม่พึงแตะต้องของที่เจ้าของไม่

ให้ ยินดีต้วยภรรยาของตน ไม่พึงยินดีภรรยาของผู้อื่น

และไม่พึงดื่มสุราเมรัยเครื่องยังจิตให้หลงใหล

พึงระลึกถึงพระสัมพุทธเจ้าเสมอ และพึงตรึกถึงพระ

ธรรม เสมอ พึงอบรมจิตให้ปราศจากพยาบาท อันเป็น

ประโยชน์เกื้อกูลแก่เทวโลก

ทักษิณาทานที่ผู้ต้องการบุญแสวงหาบุญอยู่ให้แล้วใน

สัตบุรุษ เป็นปฐมในเมื่อไทยธรรมเกิดขึ้นแล้วย่อมมีผลมาก

ดูก่อนสารีบุตร เราจักบอกสัตบุรุษให้ฟัง จงฟังคำ

ของเราไว้

บรรดาโคทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นโคสีดำ สีขาว สีแดง

สีหมอก สีด่าง สีปกติ หรือสีแดงอ่อนก็ตาม โคอุสภะ

ที่เขาฝึกแล้ว เอางานเอาการ สมบูรณ์ด้วยพลัง ก้าวได้เร็วดี จะเกิดในหมู่โคชนิดใดก็ตาม ในโคเหล่านั้น คนทั้งหลาย

ย่อมใช้โคนั้นเท่านั้นในการขนภาระ จะไม่คำนึงถึงสีของ มันเลย

ฉันใด

ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็นชาติ

กำเนิดใด คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร จัณฑาล

หรือคนเทขยะ ผู้ที่ฝึกตนดีแล้ว มีวัตรเรียบร้อย ตั้งอยู่ใน

ธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล กล่าวแต่คำสัตย์ มีใจประกอบ

ด้วยหิริ ละชาติและมรณะได้แล้ว มีพรหมจรรย์บริบูรณ์

ปลงภาระลงแล้ว พ้นกิเลส ทำกิจเสร็จแล้ว หมดอาสวะ

รู้จบธรรมทุกอย่าง ดับสนิทแล้วเพราะไม่ถือมั่น จะเกิด

ในชาติกำเนิดใดในชาติกำเนิดเหล่านั้นก็ตาม ทักษิณาทาน

ที่บำเพ็ญในเขตที่ปราศจากธุลีนั้นแลย่อมมีผลมาก

ก็พวกคนเขลาผู้ไม่เแจ้ง ด้อยปัญญา มิได้สดับ

ย่อมพากันให้ทานในภายนอก ไม่เข้าไปหาสัตบุรุษ

ส่วนชนเหล่าใดเข้าไปหาสัตบุรุษผู้มีปัญญา ซึ่งยกย่อง

กันว่าเป็นปราชญ์ มีศรัทธาหยั่งรากลงตั้งมั่นในพระสุคต

ชนเหล่านั้นย่อมไปเทวโลก หรือมิฉะนั้นก็เกิดในตระกูล

ในโลกนี้ จัดว่าเป็นบัณฑิต ย่อมบรรลุนิพพานได้โดยลำดับ

๑๐. ภเวสีสูตร

ว่าด้วยการทำความดีต้องทำให้ยิ่งขึ้น

{๑๘๐} [๑๘๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อม ด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ขณะที่เสด็จดำเนินทางไกล ได้ทอดพระเนตรเห็นป่า