๑. อาวาสิกสูตร เล่ม ๒๒

(๒๔) ๔. อาวาสิกวรรค

๑. อาวาสิกสูตร

ว่าด้วยธรรมของเจ้าอาวาสที่ควรยกย่องและไม่ควรยกย่อง

{๒๓๑} [๒๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้ไม่ควรยกย่อง ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นผู้ไม่ถึงพร้อมด้วยอากัปกิริยา ไม่ถึงพร้อมด้วยวัตร

(๒) ไม่เป็นพหูสูต ไม่ทรงไว้ซึ่งสุตะ

(๓) เป็นผู้ไม่ประพฤติขัดเกลา ไม่ยินดีในการปลีกตัวออกเร้น ไม่ยินดีในกัลยาณธรรม

(๔) ไม่เป็นผู้มีวาจาไพเราะ ไม่มีสำเนียงไพเราะ

(๕) มีปัญญาทราม โง่เขลา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ นี้แลเป็นผู้ไม่ควรยกย่อง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้ควรยกย่อง ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยอากัปกิริยา ถึงพร้อมด้วยวัตร

(๒) เป็นพหูสูต ทรงไว้ซึ่งสุตะ

(๓) เป็นผู้ประพฤติขัดเกลา ยินดีในการหลีกออกเร้น ยินดีในกัลยาณธรรม

(๔) เป็นผู้มีวาจาไพเราะ มีสำเนียงไพเราะ

(๕) มีปัญญา ไม่โง่เขลา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ แลเป็นผู้ควรยกย่อง”

๒. ปิยสูตร

ว่าด้วยธรรมของเจ้าอาวาสที่เป็นที่รักของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์

{๒๓๒} [๒๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญ ของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นผู้มีศีล คือ สำรวมในปาติโมกขสังวร ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจร มีปกติเห็นภัยในโทษแม้มีประมาณน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย

(๒) เป็นพหูสูต คือ เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสมสุตะ ธรรมเหล่าใด งามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง ธรรมทั้งหลายเห็นปานนั้นอันภิกษุนั้นได้สดับมาก ทรงจำ ไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา(๓) เป็นผู้มีวาจาไพเราะ มีสำเนียงไพเราะ คือมีคำพูดแบบชาวเมือง นุ่มนวล ไม่มีพิษมีภัย ให้ผู้ฟังเข้าใจเนื้อความได้ชัด

(๔) เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่อง อยู่เป็นสุขในปัจจุบันตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก

(๕) ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ แลย่อมเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญของเพื่อน ร่วมพรหมจรรย์”