๕. อนุกัมปกสูตร เล่ม ๒๒

อรรถกถาพหุปการสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในพหุปการสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ขณฺฑผุลฺลํ ได้แก่สถานที่ชำรุดหักพัง. บทว่า ปฏิสงฺขโรติได้แก่ ทำให้เป็นปกติดังเดิม. บทว่า อาโรเจติ นี้ ท่านกล่าวโดยตระกูลที่เขาปวารณาไว้แล้ว.

จบอรรถกถาพหุปการสูตรที่ ๔

๕. อนุกัมปกสูตร

ว่าด้วยกรุณาธรรมของเจ้าอาวาส

[๒๓๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสประกอบด้วยธรรม ๕ประการ ย่อมอนุเคราะห์คฤหัสถ์ ๕ ประการเป็นไฉน ? คือ ยังคฤหัสถ์ให้สมาทานให้อธิศีล ๑ ให้ตั้งอยู่ในธรรมทัศนะ ๑ เข้าไปหาคฤหัสถ์ผู้ป่วยแล้วย่อมให้สติว่า ท่านทั้งหลายจงตั้งสติให้ตรงต่อพระรัตนตรัย ก็ภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆ ย่อมเข้าไปบอกพวกคฤหัสถ์ว่า ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุหมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆขอเชิญท่านทั้งหลายทำบุญเป็นสมัยทำบุญ ๑ ย่อมฉันโภชนะที่พวกคฤหัสถ์ถวายจะเลวหรือประณีตก็ตามด้วยตนเอง ๑ ไม่ยังศรัทธาไทยให้เสียไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมอนุเคราะห์คฤหัสถ์.

จบอนุกัมปกสูตรที่ ๕

อรรถกถาอนุกัมปกสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอนุกัมปกสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อธิสีเลสุ ได้แก่ ในศีล ๕. บทว่า ธมฺมทสฺสเน นิเวเสติได้แก่ ให้ตั้งอยู่ในธัมมทัสสนะคือสัจจะ ๔. บทว่า อรหคฺคตํ ได้แก่ ตั้งสติดำเนินไปในพระรัตนตรัยอันสมควรแก่สักการะทั้งปวง. อธิบายว่า ท่านเข้าไปตั้งความเคารพยำเกรงในพระรัตนตรัยนั่นเอง ดังนี้.

จบอรรถกถาอนุกัมปกสูตรที่ ๕

๖. ยถาภตอวัณณสูตร*

ว่าด้วยธรรมทำให้เจ้าอาวาสเลวและดี

[๒๓๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสประกอบด้วยธรรม ๕ประการ เหมือนถูกนำมาเก็บไว้ในนรก ๕ ประการเป็นไฉน ? คือ ไม่ใคร่ครวญไม่พิจารณาก่อนแล้วกล่าวสรรเสริญผู้ควรตำหนิ ๑ ไม่ใคร่ครวญ ไม่พิจารณาก่อนแล้วกล่าวตำหนิผู้ควรสรรเสริญ ๑ ไม่ใคร่ครวญ ไม่พิจารณาก่อนแล้วแสดงความเลื่อมใสให้ปรากฏในที่อันไม่ควรเลื่อมใส ๑ ไม่ใคร่ครวญ ไม่พิจาร-ณาก่อนแล้วแสดงความไม่เลื่อมใสให้ปรากฏในที่อันควรเลื่อมใส ๑ ย่อมยังศรัทธาไทยให้ตกไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสประกอบด้วยธรรม๕ ประการนี้แล เหมือนถูกนำมาเก็บไว้ในนรก.

* สูตรที่ ๖ อรรถกถาว่าง่ายทั้งนั้น.