พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต จตุตถปัณณาสก์ · อาฆาตวรรค
๕. ปัญหาปุจฉาสูตร เล่ม ๒๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในอาฆาตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต จตุตถปัณณาสก์ อาฆาตวรรค ปัญหาปุจฉาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๒๗๑–๒๗๒
(๒) ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสมาธิ และเป็นผู้แก้ปัญหาที่มา ในเรื่องสมาธิสัมปทาได้
(๓) ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา และเป็นผู้แก้ปัญหาที่มา ในเรื่องปัญญาสัมปทาได้
(๔) ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิมุตติ และเป็นผู้แก้ปัญหาที่มา ในเรื่องวิมุตติสัมปทาได้
(๕) ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ และเป็นผู้แก้ปัญหาที่มาในเรื่องวิมุตติญาณทัสสนสัมปทาได้
ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลเป็นผู้ควรที่เพื่อนร่วมพรหมจรรย์จะอยู่ร่วมด้วย”
๕. ปัญหาปุจฉาสูตร
ว่าด้วยสาหตุ <*> ที่ถามปัญหา ๕ ประการ
{๑๖๕} [๑๖๕] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว ท่านพระ สารีบุตรได้กล่าวว่า“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็ผู้ใดผู้หนึ่งจะถามปัญหาผู้อื่น ทั้งหมดนั้น ย่อมถามด้วยสาเหตุ ๕ ประการ หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง สาเหตุ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ(๑) ถามปัญหาผู้อื่นเพราะโง่เขลา เพราะหลงลืม
(๒) เป็นผู้มีความปรารถนาชั่ว ถูกความปรารถนาชั่วครอบงำ จึงถามปัญหาผู้อื่น
- สาเหตุ - ผู้รวบรวม
(๓) ดูหมิ่น จึงถามปัญหาผู้อื่น
(๔) ประสงค์จะรู้จึงถามปัญหาผู้อื่น
(๕) คิดอย่างนี้ว่า ‘ถ้าเขาถูกเราถามปัญหาแล้ว จักแก้ได้ถูกต้อง นั่นก็จะเป็นการดี แต่ถ้าถูกเราถามปัญหาแล้ว จักแก้โดยถูกต้องไม่ได้ เราเองจักแก้ให้ถูกต้องแก่เธอ’ ดังนี้ จึงถามปัญหาผู้อื่น
ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็ผู้ใดผู้หนึ่งจะถามปัญหาผู้อื่นทั้งหมดนั้น ย่อมถามด้วยสาเหตุ ๕ ประการนี้แล หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง ส่วนผมเองคิด อย่างนี้ว่า ‘ถ้าผู้นั้นถูกเราถามปัญหาแล้ว จักแก้ได้ถูกต้อง นั่นก็จะป็น <*> การดี แต่ถ้าถูกเราถามปัญหาแล้ว จักแก้โดยถูกต้องไม่ได้ เราเองจักแก้ให้ถูกต้อง แก่เธอ’ ดังนี้ จึงถามปัญหาผู้อื่น”
๖. นิโรธสูตร
ว่าด้วยคุณธรรมของพระเถระที่น่าเคารพบูชา
{๑๖๖} [๑๖๖] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว ท่านพระ สารีบุตรได้กล่าวว่า
“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ถึงพร้อมด้วยสมาธิ ถึงพร้อมด้วยปัญญา พึงเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ บ้าง พึงออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธบ้าง เป็นฐานะที่จะมีได้ การที่ถ้าเธอยังไม่บรรลุ อรหัตตผลในปัจจุบัน เธอก้าวล่วงความเป็นสหายแห่งหมู่เทพผู้มีกวฬิงการา
- ๑สัญญาเวทยิตนิโรธ การดับสัญญาและเวทนา เป็นวิโมกข์ที่สูงเยี่ยมเพราะนามขันธ์ ๔ บริสุทธิ์ คือพรากพ้นออกจากปัจจนีกธรรม (ธรรมที่เป็นปฏิปักษ์) อย่างเต็มที่ (ที.ม.อ. ๑๑๓)
- เป็น - ผู้รวบรวม
จบ ๕. ปัญหาปุจฉาสูตร