พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · สัญญาวรรค
๑. สัญญาสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในสัญญาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ สัญญาวรรค สัญญาสูตร ที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๑๑๔–๑๑๕
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบวชเมื่อแก่ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ แล หาได้ยาก”
จบ นีวรณวรรคที่ ๑
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. อาวรณสูตร ๒. อกุสลราสิสูตร
๓. ปธานิยังคสูตร ๔. สมยสูตร
๕. มาตาปุตตสูตร ๖. อุปัชฌายสูตร
๗. อภิณหปัจจเวกขิตัพพฐานสูตร ๘. ลิจฉวิกุมารกสูตร
๙.ปฐมวุฑฒปัพพชิตสูตร ๑๐. ทุติยวุฑฒปัพพชิตสูตร
(๗) ๒. สัญญาวรรค
๑. ปฐมสัญญาสูตร
ว่าด้วยสัญญาที่มีผลมาก ๕ ประการ
{๖๑} [๖๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๕ ประการนี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็น ที่สุด สัญญา ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ
- ๑คำว่า สัญญา หมายถึงความกำหนดหมาย แนวความคิดความเข้าใจสำหรับใช้กำหนดพิจารณา ในการเจริญกัมมัฏฐาน ในที่นี้มี ๕ คือ (๑) อสุภสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายความไม่งามแห่งกาย ได้แก่ สัญญาที่สหรคตด้วยปฐมฌานซึ่งเกิดขึ้นในอสุภกัมมัฏฐาน ๑๐ (๒) มรณสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายความตาย ได้แก่ การเจริญสัญญาที่กระทำความตายทั้ง ๓ อย่าง คือ สมมติมรณะ ตายโดยสมมติ ขณิกมรณะ ตายทุกขณะ และสมุจเฉทมรณะ ตายแน่แท้เป็นอารมณ์ หรือได้แก่ มรณัสสติ นั่นเอง (๓) อาทีนวสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายว่าเป็นโทษทุกข์ของ
(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา
(๓) อาทีนวสัญญา (๔) อาหาเรปฏิกูลสัญญา
(๕) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๕ ประการนี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด”
๒. ทุติยสัญญาสูตร
ว่าด้วยสัญญาที่มีผลมาก ๕ ประการ
{๖๒} [๖๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๕ ประการนี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะ เป็นที่สุด สัญญา ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๓) มรณสัญญา (๔) อาหาเรปฏิกูลสัญญา
(๕) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๕ ประการนี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำ ให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด”
- ร่างกายอันมีความเจ็บไข้ต่าง ๆ (๔) อาหาเรปฏิกูลสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายว่าเป็นของปฏิกูลในอาหาร (๕) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายว่าไม่น่าเพลิดเพลินในโลกทั้งปวง (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๖๙-๔๗๐)
- ๑อมตะ หมายถึงพระนิพพาน (องฺ.ปญฺจก.อ. ๓๓)
- ๒อนิจจสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายความไม่เที่ยงแห่งอุปาทานขันธ์ ๕ อนัตตสัญญา หมาย
- ถึงความกำหนดหมายความเป็นอนัตตาในอุปาทานขันธ์ ๕ (องฺ.เอกก.อ. ๔๖๙, องฺ.ปญฺจก.อ. ๓๕)
จบ ๑. สัญญาสูตร ที่ ๑