๔. มนาปทายีสูตร เล่ม ๒๒

บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญความไม่ประมาท ใน

การทำบุญ บัณฑิตผู้ไม่ประมาทแล้วย่อมยึดถือประโยชน์

ทั้งสองไว้ได้ คือ ประโยชน์ในบัจจุบันและประโยชน์ใน

สัมปรายภพ ผู้มีบัญญาท่านเรียกว่าบัณฑิต เพราะบรรลุ

ถึงประโยชน์ทั้งสองนั้น

๔. มหาปทายีสูตร

ว่าด้วยผลการให้สิ่งที่ดี

{๔๔} [๔๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรและจีวรเสด็จเข้าไปสู่นิเวศน์ของอุคคคฤหบดี ชาวพระนครเวสาลี ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้ ครั้งนั้น อุคคคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคม พระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลว่า“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์ พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็ ขาทนียาหารชื่อสาลปุปผกะ ของข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ ขอพระผู้มี พระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์รับขาทนียาหารของข้าพระองค์นั้นด้วยเถิด” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความอนุเคราะห์รับแล้วอุคคคฤหบดีได้กราบทูลอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้

ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็เนี้อสุกรชั้นดีของข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์รับเนื้อสุกรชั้นดี ของข้าพระองค์นั้นด้วยเถิด” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความอนุเคราะห์รับแล้ว

อุคคคฤหบดีได้กราบทูลอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อม ได้ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็นาลิยสากขาทนียาหาร ซึ่งทอดด้วยนํ้ามันของ ข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์รับ นาลิยสากขาทนียาหารของข้าพระองค์นั้นด้วยเถิด” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง อาศัยความอนุเคราะห์รับแล้วอุคคคฤหบดีได้กราบทูลอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็ข้าวสุกแห่งข้าวสาลีที่ขาวสะอาด มีสูปะ

(แกง) มาก มีพยัญชนะ (กับ) มากของข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้า ได้โปรดอนุเคราะห์รับข้าวสุกแห่งข้าวสาลีของข้าพระองค์นั้นด้วยเถิด” พระผู้ มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความอนุเคราะห์รับแล้วอุคคคฤหบดีได้กราบทูลอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็ผ้าแคว้นกาสีของข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ ขอพระผู้ มีพระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์รับผ้าของข้าพระองค์นั้นด้วยเถิด” พระผู้มี พระภาคเจ้าทรงอาศัยความอนุเคราะห์รับแล้ว

อุคคคฤหบดีได้กราบทูลอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ ของที่น่าพอใจ’ ดังนี้ ก็เตียงมีเท้าทำเป็นรูปสัตว์ร้าย ลาดด้วยผ้าโกเชาว์ ลาดด้วยขนแกะสีขาว เครื่องลาดที่มีสัณฐานเป็นช่อดอกไม้ เครื่องลาดอย่างดี ทำด้วยหนังชะมด เครื่องลาดมีเพดาน เครื่องลาดใหญ่มีหมอนข้างทั้งสอง ของข้าพระองค์เป็นที่น่าพอใจ และข้าพระองค์ก็ย่อมทราบดีว่า ‘สิ่งเหล่านี้ไม่ ควรแก่พระผู้มีพระภาคเจ้า’ เตียงไม้จันทน์ของข้าพระองค์นี้ราคาเกินกว่า แสนกหาปณะ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์รับเตียงของ ข้าพระองค์นั้นด้วยเกิด” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอาศัยความอนุเคราะห์รับแล้วลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุโมทนาอุคคคฤหบดีชาวพระนคร เวสาลีด้วยอนุโมทนียกถาดังนี้ว่า

ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ของที่น่าพอใจ ผู้ใดให้

เครึ่องนุ่งห่ม ที่นอน ข้าว นํ้า และปัจจัยมีประการต่าง ๆ

ด้วยความพอใจในท่านผู้ประพฤติตรง

สิ่งของที่ให้ไปแล้วนั้นย่อมเป็นอันบริจาคแล้ว สละ

แล้ว ไม่คิดเอาคืน ผู้นั้นจัดเป็นสัตบุรุษ ทราบชัดว่า

พระอรหันต์เปรียบด้วยนาบุญ จึงบริจาคสิ่งที่บริจาคได้ยาก

ให้ของที่น่าพอใจ ย่อมได้ของที่น่าพอใจ

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงอนุโมทนาอุคคคฤหบดีชาว พระนครเวสาลีด้วยอนุโมทนิยกถานี้แล้ว เสด็จลุกจากอาสนะหลีกไป

ต่อมาไม่นาน อุคคคฤหบดีชาวพระนครเวสาลีก็ได้ทำกาละไป และ เมื่อทำกาละแล้วได้เข้าถึงหมู่เทพชื่อมโนมยะ หมู่หนึ่ง ก็สมัยนั้น พระผู้มี พระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้ พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น อุคคเทพบุตรมีวรรณะงาม เมื่อปฐมยามล่วงไปแล้ว ยังพระวิหารเชตวันทั้งสิ้นให้สว่างไสวไปทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระ ภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ยืนอยู่ ณ ที่ สมควรข้างหนี่ง ครั้นแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าไต้ตรัสถามว่า “ดูก่อนอุคคะ ตามที่ท่านประสงค์สำเร็จแล้วหรือ” อุคคเทพบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ตามที่ข้าพระองค์ประสงค์สำเร็จแล้ว พระพุทธเจ้าข้า”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าไต้ตรัสกะอุคคเทพบุตรด้วยพระคาถาว่า

ผู้ให้ของที่น่าพอใจย่อมได้ของที่น่าพอใจ ผู้ให้ของที่

เลิศย่อมได้ของที่เลิศ ผู้ให้ของที่ดีย่อมได้ของที่ดี และผู้

ให้ของที่ประเสริฐย่อมเข้าถึงสถานที่ประเสริฐ

นรชนใดให้ของที่เลิศ ให้ของที่ดี และให้ของที่ประเสริฐ

นรชนนั้นจะเกิด ณ ที่ใด ๆ ก็ตาม ย่อมมีอายุยืน มียศศักดิ์

๕. ปุญญาภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๕ ประการ

{๔๕} [๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล ๕ ประการนี้เป็นปัจจัยนำ มาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ