๑๐. นาคิตสูตร เล่ม ๒๒

๙. จังกมสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์แห่งการจงกรม ๕ ประการ

{๒๙} [๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการจงกรมมี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุผู้เดินจงกรม(๑) ย่อมเป็นผู้อดทนต่อการเดินทางไกล

(๒) ย่อมเป็นผู้อดทนต่อการบำเพ็ญเพียร

(๓) ย่อมเป็นผู้มีอาพาธน้อย

(๔) อาหารที่ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มไปแล้วย่อมย่อยไปโดยดี

(๕) สมาธิที่ได้เพราะการเดินจงกรมย่อมตั้งอยู่ได้นาน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการเดินจงกรมมี ๕ ประการนี้แล”

๑๐. นาคิตสูตร

ว่าด้วยการไม่ติดยศและไม่ให้ยศติดตน

[๓๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๓๐} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเที่ยวจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อม ด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ได้เสด็จถึงหมู่บ้านพราหมณ์ของชาวโกศลชื่ออิจฉา นังคลคาม ได้ยินว่า สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่ไพรสณฑ์ ชื่ออิจฉานังคละ ใกล้หมู่บ้านพราหมณ์ชื่ออิจฉานังคลคาม พราหมณ์และคฤหบดีชาวอิจฉานังคลคามได้สดับข่าวว่า “พระสมณ โคดมศากยบุตรทรงผนวชจากศากยตระกูลเสด็จถึงหมู่บ้านอิจฉานังคลคาม ประทับอยู่ที่ไพรสณฑ์ชื่ออิจฉานังคละ ใกล้หมู่บ้านพราหมณ์ชื่ออิจฉานังคลคาม ก็ชื่อเสียงอันงามของท่านพระสมณโคดมพระองค์นั้นขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์

ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม พระองค์ทรงทราบประจักษ์โลกนี้ ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลกด้วยพระปัญญา อันยิ่งด้วยพระองค์เองแล้วทรงสอนหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ให้รู้ตามด้วย ทรงแสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งาม ในที่สุด ทรงประกาศพรหมจรรย์ อันบริสุทธิ์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริบูรณ์ ครบถ้วน’ ก็การได้เห็นพระอรหันต์ทั้งหลายเห็นปานนั้นเป็นการดีแล” ดังนี้ครั้งนั้น เมื่อราตรีล่วงไป พราหมณ์และคฤหบดีชาวอิจฉานังคลคามได้ พากันถือของเคี้ยวของฉันเป็นจำนวนมากเข้าไปทางอิจฉานังคลไพรสณฑ์ ครั้น แล้วได้ยืนส่งเสียงดังอื้ออึงกันอยู่ที่ซุ้มประตูด้านนอก

สมัยนั้น ท่านพระนาคิตะเป็นอุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้ มีพระภาคเจ้าตรัสถามท่านพระนาคิตะว่า “ดูก่อนนาคิตะ ก็พวกใครกัน ส่ง เสียงดังอื้ออึงอยู่ คล้ายพวกชาวประมงแย่งปลากัน”

ท่านพระนาคิตะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คนพวกนั้นคือ พวกพราหมณ์และคฤหบดีชาววอิจฉานังคลคาม พากันถือของเคี้ยวของฉันเป็น จำนวนมากมายืนส่งเสียงดังอื้ออึงกันอยู่ที่ซุ้มประตูด้านนอกเพื่อถวายพระผู้มี พระภาคเจ้าและภิกษุสงฆ์”

“ดูก่อนนาคิตะ เราไม่ติดยศ และยศก็ไม่ติดเรา ผู้ใดแลไม่พึงได้ตาม ความปรารถนา ไม่พึงได้โดยไม่ยาก ไม่พึงได้โดยไม่ลำบากซึ่งสุขอันเกิดแต่ เนกขัมมะ สุขอันเกิดแต่วิเวก สุขอันเกิดแต่ความสงบ สุขอันเกิดแต่ความตรัสรู้ ที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้ ผู้นั้น พึงยินดีสุขที่ไม่สะอาด สุขในการนอน และสุขที่อาศัยลาภสักการะและการ สรรเสริญ”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บัดนี้ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับเถิด ขอพระสุคตทรงรับเถิด บัดนี้ เป็นเวลาที่พระผู้มีพระภาคเจ้าจะทรงรับ พระผู้มีพระภาคเจ้าจักเสด็จไปทางใด ๆ พวกพราหมณ์และคฤหบดีชาว นิคมและชาวชนบทก็จักหลั่งไหลไปทางนั้น ๆ เหมือนเมื่อฝนลูกเห็บตกลงมา นํ้าก็ย่อมไหลไปตามที่ลุ่ม ฉันใด พระผู้มีพระภาคเจ้าจักเสด็จไปทางใด ๆ พวก พราหมณ์และคฤหบดีชาวนิคมและชาวชนบทก็จักหลั่งไหลไปทางนั้น ๆ ฉันนั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าศีลและปัญญาของพระผู้มีพระภาคเจ้า”“ดูก่อนนาคิตะ เราไม่ติดยศ และยศก็ไม่ติดเรา ผู้ใดแลไม่พึงได้ตาม ความปรารถนา ไม่พึงได้โดยไม่ยาก ไม่พึงได้โดยไม่ลำบากซึ่งสุขอันเกิดแต่ เนกขัมมะ สุขอันเกิดแต่วิเวก สุขอันเกิดแต่ความสงบ สุขอันเกิดแต่ความตรัสรู้ ที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้ ผู้นั้น พึงยินดีสุขที่ไม่สะอาด สุขในการนอน และสุขที่อาศัยลาภสักการะและการ สรรเสริญ ดูก่อนนาคิตะ อาหารที่กิน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มไปแล้วย่อมมีอุจจาระ

และปัสสาวะเป็นผล นี้เปันผลแห่งอาหารนั้น โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส (ความคับแค้นใจ) ย่อมเกิดขึ้นเพราะสิ่งที่รักแปรปรวนกลายเป็นอื่นไป นี้เป็นผลแห่งโสกะเป็นต้นนั้น ดูก่อนนาคิตะ ความเป็นของปฏิกูลใน อสุภนิมิตย่อมตั้งอยู่แก่ภิกษุผู้ขวนขวายประกอบอสุภนิมิตเนือง ๆ นี้เป็นผล แห่งการประกอบนั้น ความเป็นของปฏิกูลในผัสสะย่อมตั้งอยู่แก่ภิกษุผู้พิจารณา เห็นว่าไม่เที่ยงในผัสสายตนะ ๖ อยู่ นี้เป็นผลแห่งการพิจารณาเห็นนั้น ความ เป็นของปฏิกูลในอุปาทานย่อมตั้งอยู่แก่ภิกษุผู้พิจารณาเห็นความเกิดและความดับในอุปาทานขันธ์ ๕ นี้เป็นผลแห่งการพิจารณาเห็นนั้น”

จบ ปัญจังคิกวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้คือ

๑. ปฐมคารวสูตร ๒. ทุติยคารวสูตร

๓. อุปกิเลสสูตร ๔. ทุสสีลสูตร

๕. อนุคคหิตสูตร ๖. วิมุตติสูตร

๗. สมาธิสูตร ๘. ปัญจังคิกสูตร

๙. จังกมสูตร ๑๐. นาคิตสูตร

๔. สุมนวรรค

๑. สุมนสูตร

ว่าด้วยเทวดามีความพิเศษต่างกันด้วยเหตุ ๕ ประการ

[๓๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๓๑} ครั้งนั้นแล พระนางสุมนาราชกุมารี แวดล้อมด้วยรถ ๕๐๐ คัน และ ราชกุมารี ๕๐๐ คน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว