พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปัญจมปัณณาสก์ · ทุจริตวรรค
๑๐. ปุคคลปสาทสูตร เล่ม ๒๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๕๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในทุจริตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๑๐. ปุคฺคลปฺปสาทสุตฺต
๑๐. ปุคคลัปปสาทสูตร
ว่าด้วยความเลื่อมใสเฉพาะบุคคล
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปัญจมปัณณาสก์ ทุจริตวรรค ปุคคลปสาทสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๒ หน้า ๒๕๖–๒๕๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๒ หน้า ๓๙๐–๓๙๑
ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาทีนวา ปุคฺคลปฺปสาเท. กตเม ปญฺจ? ยสฺมึ ภิกฺขเว ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ตถารูปํ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ, ยถารูปาย อาปตฺติยา สํโฆ อุกฺขิปติ. ตสฺส เอวํ โหติ “โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป โส สํเฆน อุกฺขิตฺโต”ติ, ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล โหติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล สมาโน อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ, อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ, สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ ภิกฺขเว ปฐโม อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท. ปุน จปรํ ภิกฺขเว ยสฺมึ ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ตถารูปํ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ, ยถารูปาย อาปตฺติยา สํโฆ อนฺเต นิสีทาเปติ. ตสฺส เอวํ โหติ “โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป, โส สํเฆน อนฺเต นิสีทาปิโต”ติ, ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล โหติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล สมาโน อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ, อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ, สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ ภิกฺขเว ทุติโย อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท.
ปุน จปรํ ภิกฺขเว ยสฺมึ ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ทิสาปกฺกนฺโต โหติ ฯเปฯ โส วิพฺภนฺโต โหติ ฯเปฯ โส กาลกโต (๑) โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ “โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป, โส กาลกโต”ติ, อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ, อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ, สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ ภิกฺขเว ปญฺจโม อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อาทีนวา ปุคฺคลปฺปสาเทติ. ทสมํ. ทุจฺจริตวคฺโค ปญฺจโม. ตสฺสุทฺทานํ
ทุจฺจริตํ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ
จตูหิ ปเร เทฺว สิวถิกา ปุคฺคลปฺปสาเทน จาติ.
- ๑ฉ.ม. กาลงฺกโต
ภิกษุทั้งหลาย ความเลื่อมใสที่เกิดขึ้นเฉพาะบุคคล มีโทษ ๕ ประการนี้
โทษ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
๑. บุคคลผู้เลื่อมใสในบุคคลที่ต้องอาบัติเป็นเหตุให้สงฆ์ยกวัตร มีความ คิดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้เป็นที่รัก เป็นที่พอใจของเรานี้ถูกสงฆ์ยกวัตร เสียแล้ว’ จึงไม่เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลาย เมื่อไม่เลื่อมใสในภิกษุ ทั้งหลาย จึงไม่คบภิกษุเหล่าอื่น เมื่อไม่คบภิกษุเหล่าอื่น จึงไม่ฟัง สัทธรรม เมื่อไม่ฟังสัทธรรม จึงเสื่อมจากสัทธรรม นี้เป็นโทษของ ความเลื่อมใสที่เกิดขึ้นเฉพาะบุคคลประการที่ ๑๒. บุคคลผู้เลื่อมใสในบุคคลที่ต้องอาบัติเป็นเหตุให้สงฆ์สั่งให้เขานั่งท้าย มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้เป็นที่รัก เป็นที่พอใจของเรานี้ถูกสงฆ์ สั่งให้นั่งท้ายเสียแล้ว‘จึงไม่เลื่อมใสในภิกษุทั้งหลาย
เมื่อไม่เลื่อมใส ในภิกษุทั้งหลาย จึงไม่คบภิกษุเหล่าอื่น เมื่อไม่คบภิกษุเหล่าอื่น จึงไม่ฟังสัทธรรม เมื่อไม่ฟังสัทธรรม จึงเสื่อมจากสัทธรรม นี้เป็น โทษของความเลื่อมใสที่เกิดขึ้นเฉพาะบุคคลประการที่ ๒๓. บุคคลผู้เลื่อมใสในบุคคลที่หลีกไปสู่ทิศ มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘บุคคล ผู้เป็นที่รัก เป็นที่พอใจของเรานี้หลีกไปสู่ทิศเสียแล้ว’ จึงไม่คบภิกษุ เหล่าอื่น เมื่อไม่คบภิกษุเหล่าอื่น จึงไม่ฟังสัทธรรม เมื่อไม่ฟัง สัทธรรม จึงเสื่อมจากสัทธรรม นี้เป็นโทษของความเลื่อมใสที่เกิด ขึ้นเฉพาะบุคคลประการที่ ๓๔. บุคคลผู้เลื่อมใสในบุคคลที่ลาสิกขา มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้ เป็นที่รัก เป็นที่พอใจของเรานี้ได้ลาสิกขาไปแล้ว’ จึงไม่คบภิกษุ เหล่าอื่น เมื่อไม่คบภิกษุเหล่าอื่น จึงไม่ฟังสัทธรรม เมื่อไม่ฟัง สัทธรรม จึงเสื่อมจากสัทธรรม นี้เป็นโทษของความเลื่อมใสที่เกิด ขึ้นเฉพาะบุคคลประการที่ ๔๕. บุคคลผู้เลื่อมใสในบุคคลที่ตายแล้ว มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘บุคคลผู้ เป็นที่รัก เป็นที่พอใจของเรานี้ได้ตายเสียแล้ว’ จึงไม่คบภิกษุเหล่าอื่น เมื่อไม่คบภิกษุเหล่าอื่น จึงไม่ฟังสัทธรรม เมื่อไม่ฟังสัทธรรม จึงเสื่อมจากสัทธรรม นี้เป็นโทษของความเลื่อมใสที่เกิดขึ้นเฉพาะ บุคคลประการที่ ๕
ภิกษุทั้งหลาย ความเลื่อมใสที่เกิดขึ้นเฉพาะบุคคล มีโทษ ๕ ประการนี้แล
ปุคคลัปปสาทสูตรที่ ๑๐ จบ
ทุจจริตวรรคที่ ๕ จบ
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ปฐมทุจจริตสูตร ๒. ปฐมกายทุจจริตสูตร
๓. ปฐมวจีทุจจริตสูตร ๔. ปฐมมโนทุจจริตสูตร
๕. ทุติยทุจจริตสูตร ๖. ทุติยกายทุจจริตสูตร
๗. ทุติยวจีทุจจริตสูตร ๘. ทุติยมโนทุจจริตสูตร
๙. สีวถิกสูตร ๑๐. ปุคคลัปปสาทสูตร
ปัญจมปัณณาสก์ จบ
- ๑ท้าย หมายถึงอาสนะสุดท้ายของสงฆ์ (องฺ.ปญฺจก.อ. ๓/๒๕๐/๙๓)
จบ ๑๐. ปุคคลปสาทสูตร