๓. สารันททสูตร เล่ม ๒๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๕ ประเภทนี้ถูกตักเตือนพรํ่าสอนโดยเทียบ กับบุคคลที่ ๕ โน้นด้วยประการอย่างนี้แล ย่อมบรรลุความสิ้นอาสวะได้โดย ลำดับ”

๓. สารันททสูตร

ว่าด้วยแก้วทางโลกและแก้วทางธรรม

[๑๔๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๑๔๓} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครอง อันตรวาสกแล้วทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปบิณฑบาต ณ พระนครเวสาลี สมัยนั้น เจ้าลิจฉวีประมาณ ๕๐๐ คนนั่งประชุมกันอยู่ที่สารันททเจดีย์ ได้มี การสนทนากันว่า “ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการหาได้ยากในโลก ความปรากฏขึ้น ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความปรากฏขึ้นแห่งช้างแก้ว

(๒) ความปรากฏขึ้นแห่งม้าแก้ว

(๓) ความปรากฏขึ้นแห่งแก้วมณี

(๔) ความปรากฏขึ้นแห่งนางแก้ว

(๕) ความปรากฏขึ้นแห่งคฤหบดีแก้ว

ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการนี้แลหาได้ยากในโลก”

ครั้งนั้น เจ้าลิจฉวีเหล่านั้นได้ส่งบุรุษไปคอยดักที่ทางโดยสั่งว่า “พ่อมหาจำเริญ เมื่อท่านเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมาพึงมาบอกแก่พวกฉัน”บุรุษนั้นได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมาแต่ไกล จึงเข้าไปหาเจ้า ลิจฉวีเหล่านั้น ครั้นแล้วได้แจ้งให้ทราบว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าอรหันต

สัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นกำลังเสด็จมา ขอท่านทั้งหลายจงทราบกาลที่ควร ณ บัดนี้เถิด”

ลำดับนั้น เจ้าลิจฉวีเหล่านั้นได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้าง หนึ่งแล้วได้กราบทูลว่า“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดอนุเคราะห์เสด็จเข้าไปยังสารันททเจดีย์ด้วยเถิด” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับโดยดุษณีภาพ

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้เสด็จเข้าไปยังสารันททเจดีย์ ครั้นแล้ว ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้แล้วได้ตรัสถามเจ้าลิจฉวีเหล่านั้นว่า “ดูก่อน เจ้าลิจฉวีทั้งหลาย บัดนี้ท่านทั้งหลายประชุมสนทนากันด้วยเรื่องอะไร การ สนทนาอะไรของท่านทั้งหลายยังค้างอยู่ในระหว่าง”

เจ้าลิจฉวีเหล่านั้นได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อพวก ข้าพระองค์นั่งประชุมกันอยู่ ณ ที่นี้ ได้มีการสนทนากันว่า ‘ความปรากฏขึ้น แห่งแก้ว ๕ ประการหาได้ยากในโลก ความปรากฏขึ้น ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) ความปรากฏขึ้นแห่งช้างแก้ว (๒) ความปรากฏขึ้นแห่งม้าแก้ว (๓) ความ ปรากฏขึ้นแห่งแก้วมณี (๔) ความปรากฏขึ้นแห่งนางแก้ว (๕) ความปรากฏขึ้น แห่งคฤหบดีแก้ว ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการนี้แลหาได้ยากในโลก”“ดูก่อนเจ้าลิจฉวีทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเป็นผู้มุ่งไปในกาม จึงได้มีการ สนทนากันปรารภเฉพาะกาม ดูก่อนเจ้าลิจฉวีทั้งหลาย ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการหาได้ยากในโลก แก้ว ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความปรากฏขึ้นแห่งตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า

(๒) บุคคลผู้แสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว

(๓) บุคคลผู้รู้แจ้งธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว

(๔) บุคคลผู้รู้แจ้งธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว ซึ่งผู้อื่น แสดงให้ฟัง แล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

(๕) กตัญญูกตเวทีบุคคล

ดูก่อนเจ้าลิจฉวิทั้งหลาย ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการนี้แล หาได้ยากในโลก”

๔. ติกัณฑกีสูตร

ว่าด้วยประโยชน์สิ่งปฏิกูลและไม่ปฏิกูล

{๑๔๔} [๑๔๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าติกัณฑกีวัน ใกล้ เมืองสาเกต ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญในสิ่งไม่ ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญ ในสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มี ความสำคัญในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็น การดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญในสิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูล อยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเว้นสิ่งทั้งสอง คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูล แล้วเป็นผู้วางเฉย มีสติสัมปชัญญะอยู่ตลอดกาล