๔. ติกัณฑกีสูตร เล่ม ๒๒

(๔) บุคคลผู้รู้แจ้งธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้ว ซึ่งผู้อื่น แสดงให้ฟัง แล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม

(๕) กตัญญูกตเวทีบุคคล

ดูก่อนเจ้าลิจฉวิทั้งหลาย ความปรากฏขึ้นแห่งแก้ว ๕ ประการนี้แล หาได้ยากในโลก”

๔. ติกัณฑกีสูตร

ว่าด้วยประโยชน์สิ่งปฏิกูลและไม่ปฏิกูล

{๑๔๔} [๑๔๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าติกัณฑกีวัน ใกล้ เมืองสาเกต ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญในสิ่งไม่ ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญ ในสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มี ความสำคัญในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่ตลอดกาล จะเป็น การดีที่ภิกษุพึงเป็นผู้มีความสำคัญในสิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูล อยู่ตลอดกาล จะเป็นการดีที่ภิกษุพึงเว้นสิ่งทั้งสอง คือ สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูล แล้วเป็นผู้วางเฉย มีสติสัมปชัญญะอยู่ตลอดกาล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร ภิกษุจึงควรเป็น ผู้มีความสำคัญในสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูล เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์นี้ ว่า ‘ความกำหนัดในธรรมอันชวนให้กำหนัดอย่าเกิดขึ้นแก่เรา’ ภิกษุจึงควร เป็นผู้มีความสำคัญในสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่

เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความสำคัญในสิ่ง ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูล เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์นี้ว่า ‘ความขัดเคือง ใน ธรรมอันชวนให้ขัดเคืองอย่าเกิดขึ้นแก่เรา’ ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความสำคัญใน สิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่

เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความสำคัญใน สิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่ เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์ นี้ว่า ‘ความกำหนัดในธรรมอันชวนให้กำหนัดอย่าเกิดขึ้นแก่เรา ความขัดเคือง ในธรรมอันชวนให้ขัดเคืองอย่าเกิดขึ้นแก่เรา’ ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความสำคัญ ในสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูลว่าเป็นสิ่งปฏิกูลอยู่เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความสำคัญใน สิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่ เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์ นี้ว่า ‘ความขัดเคืองในธรรมอันชวนให้ขัดเคืองอย่าเกิดขึ้นแก่เรา ความ กำหนัดในธรรมอันชวนให้กำหนัดอย่าเกิดขึ้นแก่เรา’

ภิกษุจึงควรเป็นผู้มีความ สำคัญในสิ่งปฏิกูลและสิ่งไม่ปฏิกูลว่าเป็นสิ่งไม่ปฏิกูลอยู่เพราะอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร ภิกษุจึงควรเว้นสิ่งทั้งสอง คือ สิ่ง ไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูล แล้วเป็นผู้วางเฉย มีสติสัมปชัญญะอยู่ เพราะอาศัย อำนาจประโยชน์นี้ว่า ‘ความกำหนัดในธรรมอันชวนให้กำหนัดในอารมณ์ ไหน ๆ ในส่วนไหน ๆ แม้มีประมาณน้อยอย่าเกิดขึ้นแก่เรา ความขัดเคืองใน ธรรมอันชวนให้ขัดเคืองในอารมณ์ไหน ๆ ในส่วนไหน ๆ แม้มีประมาณน้อย อย่าเกิดขึ้นแก่เรา ความหลงในธรรมอันชวนให้หลงในอารมณ์ไหน ๆ ในส่วน

ไหน ๆ แม้มีประมาณน้อยอย่าเกิดขึ้นแก่เรา’ ภิกษุจึงควรเป็นผู้เว้นสิ่งทั้งสอง คือสิ่งไม่ปฏิกูลและสิ่งปฏิกูล แล้วเป็นผู้วางเฉย มีสติสัมปชัญญะอยู่”

๕. นิรยสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้เป็นเหมือนตกนรกและเหมือนขึ้นสวรรค์

{๑๔๕} [๑๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบฆ่าสัตว์ (๒) ชอบลักทรัพย์

(๓) ชอบประพฤติผิดในกาม (๔) ชอบพูดเท็จ

(๕) ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะ ต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

(๒) เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์

(๓) เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม

(๔) เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ

(๕) เป็นผู้เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราเมรัยอันเป็นที่ตั้ง แห่งความประมาท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”