๔. ผาสุสูตร เล่ม ๒๒

๓. พยากรณสูตร

ว่าด้วยการพยากรณ์อรหัต ๕ ประการ

{๙๓} [๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การพยากรณ์อรหัต มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ย่อมพยากรณ์อรหัตเพราะความเป็นผู้เขลา เพราะความเป็นผู้หลง

(๒) ผู้มีความปรารถนาลามก ผู้ถูกความอยากครอบงำ ย่อม พยากรณ์อรหัต

(๓) ย่อมพยากรณ์อรหัตเพราะบ้า เพราะจิตฟุ้งซ่าน

(๔) ย่อมพยากรณ์อรหัตเพราะความสำคัญว่าได้บรรลุ

(๕) ย่อมพยากรณ์อรหัตโดยถูกต้อง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การพยากรณ์อรหัตมี ๕ ประการนี้แล”

๔. ผาสุวิหารสูตร

ว่าด้วยธรรมเครื่องอยู่เป็นสุข ๕ ประการ

{๙๔} [๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผาสุวิหารธรรม คือ ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุข มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) สงัดแล้วจากกาม สงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่

(๒) เข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจารเพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติ และสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่(๓) มีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกาย เพราะปีติสิ้นไป เข้าตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติ อยู่เป็นสุข’ ดังนี้อยู่(๔) เข้าจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขา เพราะละสุขละทุกข์ได้และเพราะโสมนัสโทมนัสดับไปก่อนแล้วอยู่(๕) ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะ อาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผาสุวิหารธรรม คือ ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขมี ๕ ประการนี้แล”

๕. อกุปปสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ทำให้บรรลุมรรคผลได้เร็ว

{๙๕} [๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อม แทงตลอดอรหัตที่ไม่กำเริบได้ต่อกาลไม่นานนัก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ได้บรรลุอัตถปฏิสัมภิทา

(๒) เป็นผู้ได้บรรลุธัมมปฏิสัมภิทา

(๓) เป็นผู้ได้บรรลุนิรุตติปฏิสัมภิทา

(๔) เป็นผู้ได้บรรลุปฏิภาณปฏิสัมภิทา

(๕) พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว