เขมสูตร เล่ม ๒๓

๒. ทุติยปัณณาสก์

(๖) ๑. เขมวรรค

๑. เขมสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าธรรมอันเกษม

{๒๕๖} [๕๒] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘เขมะ เขมะ ’ <*> ดังนี้ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่าเขมะ”พระอานนท์ตอบว่า “ดูก่อนอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม ... บรรลุปฐมฌานอยู่ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าเขมะ ...

อีกข้อหนึ่ง อาวุโส ภิกษุบรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธเพราะล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนะได้โดยประการทั้งปวง และอาสวะทั้งหลายของเธอก็สิ้นไป เพราะเห็นด้วยปัญญา ดูก่อนอาวุโส โดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าเขมะ”

๒. เขมปัตตสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าผู้บรรลุธรรมอันเกษม

{๒๕๗} [๕๓] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘เขมปัตตะ เขมปัตตะ (ผู้บรรลุธรรมอันเกษม)’ ดังนี้ ...”