พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ · สีหนาทวรรค
เทวตาสูตร เล่ม ๒๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในสีหนาทวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ สีหนาทวรรค เทวตาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๙๙–๕๐๑
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๙ ประการ อันบุคคลเข้าจำแล้วอย่างนี้แล ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก มีความแพร่หลายมาก”
๙. เทวตาสูตร
ว่าด้วยผลแห่งการต้อนรับพระสงฆ์
{๒๒๓} [๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อคืนนี้ เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้ว เทวดาจำนวนมากมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตะวันทั้งสิ้นให้สว่างไสวไปทั่วแล้วเข้ามาหาเราถึงที่อยู่ ครั้นแล้วนมัสการเรา ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กล่าวกะเราว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บรรพชิตทั้งหลายเข้ามายังเรือนของพวกข้าพระองค์ผู้เป็นมนุษย์ในอดีต พวกข้าพระองค์นั้นก็ลุกรับ แต่ไม่กราบไหว้ พวกข้าพระองค์เหล่านั้นมีการงาน ยังไม่บริบูรณ์ ยังมีความกินแหนงใจ มีความเดือดร้อนในภายหลัง จึงเข้าถึงหมู่เทวดาชั้นเลว’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาอีกพวกหนึ่งจำนวนมากเข้ามาหาเราแล้วได้ กล่าวว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บรรพชิตทั้งหลายเข้ามายังเรือนของพวกข้าพระองค์ผู้เป็นมนุษย์ในอดีต พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ แต่ไม่ให้อาสนะ พวกข้าพระองค์เหล่านั้นมีการงานยังไม่บริบูรณ์ ยังมีความกินแหนงใจ มีความเดือดร้อนในภายหลัง จึงเข้าถึงหมู่เทวดาชั้นเลว’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาอีกพวกหนึ่งจำนวนมากเข้ามาหาเราแล้วได้ กล่าวว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บรรพชิตทั้งหลายเข้ามายังเรือนของพวก ข้าพระองค์ผู้เป็นมนุษย์ในอดีต พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้
- ๑ดูความเต็มในข้อ ๔๑ สังขิตตุโปสถสูตร อุโปสถวรรค ปฐมปัณณาสก์ อัฏฐกนิบาต หน้า ๓๑๔- ๓๑๗ ในเล่มนี้
- ๒เป็นมหัคคตะ หมายถึงเป็นจิตที่ถึงมหันตภาพ (เป็นรูปาวจรจิต) คือจิตที่ยิ่งใหญ่ มีอานุภาพมาก หรือเป็นจิตที่เหล่าอริยสาวกจำนวนมากดำเนินปฏิบัติกันมา ไม่มีประมาณ หมายถึงเป็นจิตที่ไม่มีขอบเขตในการแผ่ขยาย ไม่มีเวร หมายถึงเป็นจิตที่ปราศจากเวรคืออกุศลธรรมและบุคคลผู้เป็นเวร ไม่มีความเบียดเบียน หมายถึงเป็นจิตที่เว้นจากความโกรธและความทุกข์ (องฺ.ฉกฺก.อ.๑๑๐-๑๑๑)
และให้อาสนะ แต่ไม่แบ่งปันของให้ตามสามารถตามกำลัง ... จึงเข้าถึง หมู่เทวดาชั้นเลว’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาอีกพวกหนึ่งจำนวนมากเข้ามาหาเราแล้วได้ กล่าวว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บรรพชิตทั้งหลายเข้ามายังเรือนของพวก ข้าพระองค์ผู้เป็นมนุษย์ในอดีต พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ และแบ่งปันของให้ตามสามารถตามกำลัง แต่ไม่เข้าไปนั่งใกล้ เพื่อฟังธรรม... จึงเข้าถึงหมู่เทวดาชั้นเลว’... พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ แบ่งปันของให้ตามสามารถตามกำลัง และเข้าไปนั่งใกล้เพื่อฟังธรรม แต่ไม่เงี่ยโสตลงสดับธรรม …
... พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ แบ่งปันของ ให้ตามสามารถตามกำลัง และเงี่ยโสตลงสดับธรรม แต่ฟังแล้วไม่ทรงจำธรรมไว้ …
... พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ แบ่งปันของให้ตามสามารถตามกำลัง เงี่ยโสตลงสดับธรรม และฟังแล้วทรงจำธรรมไว้ แต่ไม่พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ …
... พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ แบ่งปันของให้ตามสามารถตามกำลัง เข้าไปนั่งใกล้เพื่อฟังธรรม และพิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ แต่ไม่รู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาอีกพวกหนึ่งจำนวนมากเข้ามาหาเราแล้วได้ กล่าวว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บรรพชิตทั้งหลายเข้ามายังเรือนของพวก ข้าพระองค์ผู้เป็นมนุษย์ในอดีต พวกข้าพระองค์เหล่านั้นลุกรับ กราบไหว้ ให้อาสนะ แบ่งปันสิ่งของให้ตามสามารถตามกำลัง เข้าไปนั่งใกล้เพื่อฟัง
ธรรม เงี่ยโสตลงสดับธรรม ฟังแล้วทรงจำธรรมไว้ พิจารณาเนื้อความแห่งธรรมที่ทรงจำไว้ และรู้ทั่วถึงอรรถรู้ทั่วถึงธรรมแล้วปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม พวกข้าพระองค์เหล่านั้นมีการงานบริบูรณ์ ไม่มีความกินแหนงใจ ไม่มีความเดือดร้อนในภายหลัง จึงได้เข้าถึงหมู่เทวดาชั้นประณีต’
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นั่นโคนไม้ นั่นเรือนว่าง เธอทั้งหลายจงเพ่งฌาน อย่าประมาท อย่ามีความเดือดร้อนในภายหลัง เหมือนเทวดาพวกต้น ๆ เหล่านั้นเลย”
๑๐. เวลามสูตร
ว่าด้วยการให้ทานที่มีผลมาก
{๒๒๔} [๒๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคม พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีว่า “ดูก่อนคฤหบดี ในตระกูลของท่านยังให้ทานอยู่หรือหนอ”ท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในตระกูลของข้าพระองค์ยังให้ทานอยู่ แต่ทานนั้นเป็นของเศร้าหมอง เป็นปลายข้าว มีน้ำผักดองเป็นที่ ๒”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนคฤหบดี บุคคลให้ทานจะเศร้าหมอง หรือประณีตก็ตาม แต่ให้ทานนั้นโดยไม่เคารพ ไม่ทำความนอบน้อมให้ ไม่ให้ด้วยมือของตนเอง ให้แบบขว้างทิ้ง ไม่เชื่อกรรมและผลแห่งกรรมให้ ผลวิบากแห่งทานนั้น ๆ ย่อมเกิดในตระกูลใด ๆ ในตระกูลนั้น ๆ จิตของผู้ให้
จบ เทวตาสูตร