พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ · สีหนาทวรรค
กุลสูตร เล่ม ๒๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในสีหนาทวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต ปัณณาสก์ สีหนาทวรรค กุลสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๔๙๖–๔๙๗
(๗) ทุกเขอนัตตสัญญา (๘) ปหานสัญญา
(๙) วิราคสัญญา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๙ ประการนี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด”
๗. กุลสูตร
ว่าด้วยองค์แห่งตระกูลที่ควรเข้าหาและไม่ควรเข้าหา
{๒๒๑} [๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๙ ประการ ภิกษุยังไม่เข้าไป ก็ไม่ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ไม่ควรจะนั่ง องค์ ๙ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) ต้อนรับด้วยความไม่เต็มใจ (๒) ไหว้ด้วยความไม่เต็มใจ
(๓) ให้อาสนะด้วยความไม่เต็มใจ
(๔) ซ่อนของที่มีอยู่ (๕) มีของมาก แต่ให้น้อย
(๖) มีของประณีต แต่ให้ของเศร้าหมอง
(๗) ให้ด้วยความไม่เคารพ ไม่ให้ด้วยความเคารพ
(๘) ไม่นั่งใกล้เพื่อฟังธรรม (๙) ไม่ยินดีภาษิตของภิกษุนั้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๙ ประการนี้แล ภิกษุยังไม่เข้าไป ก็ไม่ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ไม่ควรจะนั่งดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๙ ประการ ภิกษุยังไม่เข้าไป ก็ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้ว ก็ควรจะนั่ง องค์ ๙ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) ต้อนรับด้วยความเต็มใจ (๒) ไหว้ด้วยความเต็มใจ
(๓) ให้อาสนะด้วยความเต็มใจ (๔) ไม่ซ่อนของที่มีอยู่
(๕) มีของมาก ก็ให้มาก
(๖) มีของประณีต ก็ให้ของประณีต
(๗) ให้ด้วยความเคารพ ไม่ให้ด้วยความไม่เคารพ
(๘) นั่งใกล้เพื่อฟังธรรม (๙) ยินดีภาษิตของภิกษุนั้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลประกอบด้วยองค์ ๙ ประการนี้แล ภิกษุยังไม่เข้าไปก็ควรเข้าไป หรือเข้าไปแล้วควรนั่ง”
๘. นวังคุโปสถสูตร
ว่าด้วยการรักษาอุโบสถที่มีผลานิสงส์มาก
{๒๒๒} [๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๙ ประการ อันบุคคลเข้าจำแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก มีความแพร่หลายมาก ก็อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๙ ประการ อันบุคคล เข้าจำแล้วอย่างไร จึงมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก มีความแพร่หลายมาก
- ๑คำว่า สัญญา หมายถึงความกำหนดหมาย แนวความคิดความเข้าใจสำหรับใช้กำหนดพิจารณา ในการเจริญกัมมัฏฐาน ในที่นี้ตรัสไว้ ๙ ประการ มีความหมายดังนี้ (๑) อสุภสัญญา ความกำหนด หมายความไม่งามแห่งกาย ได้แก่ สัญญาที่สหรคตกับปฐมฌานซึ่งเกิดขึ้นในอสุภกัมมัฏฐาน ๑๐ (๒) มรณสัญญา ความกำหนดหมายความตาย หมายถึงการเจริญสัญญาที่กระทำความตายทั้ง ๓ อย่าง คือ สมมติมรณะ ตายโดยสมมติ ขณิกมรณะ ตายทุกขณะ และสมุจเฉทมรณะ ตายแน่แท้ เป็นอารมณ์ หรือได้แก่ มรณัสสตินั่นเอง (๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นของปฏิกูลในอาหาร (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา ความกำหนดหมายว่าไม่น่าเพลิดเพลินในโลก ทั้งปวง (๕) อนิจจสัญญา ความกำหนดหมายความไม่เที่ยงแห่งอุปาทานขันธ์ ๕ (๖) อนิจเจทุกข สัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นทุกข์ในอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งไม่เที่ยง (๗) ทุกเขอนัตตสัญญา ความกำหนดหมายว่าเป็นอนัตตาในอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งเป็นทุกข์ (๘) ปหานสัญญา ความกำหนดหมายเพื่อจะละอุปาทานขันธ์ ๕ (๙) วิราคสัญญา ความกำหนดหมายว่าวิราคะคือภาวะจิตที่ปราศจากความกำหนัดเป็นธรรมละเอียดประณีต (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๖๙-๔๗๐, องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๑๖)
จบ กุลสูตร