อัญญสูตร เล่ม ๒๔

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลงลืมสติ ก็ความหลงลืมสตินี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลอกลวง ก็ความเป็นผู้หลอกลวงนี้แลเป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้เลี้ยงยาก ก็ความเป็นผู้เลี้ยงยากนี้แลเป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปัญญาทราม ก็ความเป็นผู้มีปัญญาทรามนี้แลเป็น ความ เสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละธรรม ๑๐ ประการนี้ไม่ ได้จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะ มีได้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นละธรรม ๑๐ ประการนี้ได้แล้ว จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้”

๖. อธิมานสูตร

ว่าด้วยการพยากรณ์พระอรหัตตผล

{๘๖} [๘๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัสสปะอยู่ที่พระวิหารเวฬุวัน อันเป็น สถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล ท่าน พระมหากัสสปะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุ เหล่านั้นรับคำท่านพระมหากัสสปะแล้ว ท่านพระมหากัสสปะได้กล่าวดังนี้ว่า“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควร ทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้ พระตถาคต หรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น

ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นจึงซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามภิกษุนั้น ภิกษุนั้นถูก พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามเข้า ย่อมเข้า ป่าเข้ารกไป ย่อมถึงความไม่เจริญ ถึงความพินาศ ถึงความไม่เจริญและ ความพินาศ

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้วย่อม ทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึงพยากรณ์ อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควร ทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมรู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้มีความสำคัญผิด สำคัญผิดโดยสัตย์จริง มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ถึงว่าได้ถึงแล้ว มีความสำคัญในสิ่งที่ไม่ได้ ทำว่าได้ทำแล้ว มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ได้บรรลุว่าได้บรรลุแล้ว จึงพยากรณ์ อรหัตตผลด้วยความสำคัญผิดว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่ จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะอาศัยอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึงมีความ สำคัญผิด สำคัญผิดโดยสัตย์จริง มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ถึงว่าได้ถึงแล้ว มีความสำคัญในสิ่งที่ไม่ได้ทำว่าได้ทำแล้ว มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ได้บรรลุ ว่าได้บรรลุแล้ว จึงพยากรณ์อรหัตตผลด้วยความสำคัญผิดว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อ ความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อม รู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงสุตะ สั่งสม สุตะ ธรรมเหล่าใดงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด กล่าวถึง พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วน ธรรมทั้งหลาย เห็นปานนั้นอันท่านผู้นี้ได้สดับมาก ทรงจำไว้ได้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยปัญญา เพราะฉะนั้น ท่านผู้นี้จึงมีความสำคัญผิด สำคัญผิดโดยสัตย์จริง มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ถึงว่าได้ถึงแล้ว มีความสำคัญในสิ่งที่ไม่ได้ทำว่า ได้ทำแล้ว

มีความสำคัญในสิ่งที่ยังไม่ได้บรรลุว่าได้บรรลุแล้ว พยากรณ์ อรหัตผลด้วยความสำคัญผิดว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อม รู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้มีอภิชฌา มีใจถูกอภิชฌากลุ้มรุมอยู่ โดยมาก ก็ความกลุ้มรุมแห่งอภิชฌานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่ พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้พยาบาท มีใจถูกความพยาบาทกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งพยาบาทนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคต ทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีถีนมิทธะ มีใจถูกถีนมิทธะกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งถีนมีทธะนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรง ประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีจิตฟุ้งซ่าน มีใจถูกความฟุ้งซ่านกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งจิตฟุ้งซ่านนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคต ทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีวิจิกิจฉา มีใจถูกวิจิกิจฉากลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งวิจิกิจฉานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรง ประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ชอบการงาน ยินดีในการงาน ประกอบเนือง ๆ ซึ่งความ เป็นผู้ชอบการงาน ก็ความเป็นผู้ชอบการงานนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรม วินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ชอบในการคุย ยินดีในการคุย ประกอบเนือง ๆ ซึ่งความ เป็นผู้ชอบคุย ก็ความเป็นผู้ชอบคุยนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่ พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ชอบการนอนหลับ ยินดีในการนอนหลับ ประกอบเนือง ๆ ซึ่งความเป็นผู้ชอบนอนหลับ ก็ความเป็นผู้ชอบนอนหลับนี้แลเป็นความ เสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ชอบความคลุกคลีด้วยหมู่คณะ ยินดีในความคลุกคลีด้วย หมู่คณะ ประกอบเนือง ๆ ซึ่งความคลุกคลีด้วยหมู่คณะ ก็ความชอบคลุกคลี ด้วยหมู่คณะนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีสติหลงลืม ถึงความทอดทิ้งธุระกลางคันในคุณวิเศษที่ ควรบำเพ็ญให้สูงขึ้นด้วยการบรรลุคุณวิเศษเบื้องต่ำ ก็การถึงความทอดทิ้ง ธุระกลางคันนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละธรรม ๑๐ ประการเหล่า นี้ไม่ได้จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะ ที่จะมีได้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นละธรรม ๑๐ ประการ เหล่านี้ได้แล้วจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็น ฐานะที่จะมีได้”---------------------------------------

๗. อธิกรณสูตร

ว่าด้วยการก่ออธิกรณ์

{๘๗} [๘๗] ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภกาฬกภิกษุตรัสเรียก ภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสของ พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ก่ออธิกรณ์ ไม่กล่าว สรรเสริญการระงับอธิกรณ์ แม้ข้อที่ภิกษุเป็นผู้ก่ออธิกรณ์ ไม่กล่าวสรรเสริญ การระงับอธิกรณ์นี้ย่อมไม่เป็นไปเพื่อความเป็นที่รัก เป็นที่เคารพ เป็นที่ยกย่อง เป็นที่เสมอกัน เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันยังมีข้ออื่นอีก ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่เป็นผู้รักการศึกษา ไม่กล่าว สรรเสริญการสมาทานการศึกษา แม้ข้อที่ภิกษุไม่เป็นผู้รักการศึกษา ไม่กล่าว สรรเสริญการสมาทานการศึกษานี้ย่อมไม่เป็นไปเพื่อความเป็นที่รัก เป็นที่ เคารพ เป็นที่ยกย่อง เป็นที่เสมอกัน เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันยังมีข้ออื่นอีก ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีความปรารถนาลามก ไม่ กล่าวสรรเสริญการกำจัดความปรารถนาลามก แม้ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีความ ปรารถนาลามก ไม่กล่าวสรรเสริญการกำจัดความปรารถนาลามกนี้ย่อมไม่ เป็นไปเพื่อความเป็นที่รัก เป็นที่เคารพ เป็นที่ยกย่อง เป็นที่เสมอกัน เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันยังมีข้ออื่นอีก ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มักโกรธ ไม่กล่าวสรรเสริญ การกำจัดความโกรธ แม้ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มักโกรธ ไม่กล่าวสรรเสริญการกำจัด ความโกรธนี้ย่อมไม่เป็นไปเพื่อความเป็นที่รัก เป็นที่เคารพ เป็นที่ยกย่อง เป็นที่เสมอกัน เป็นอันหนึ่งกันเดียวกัน