กัตถีสูตร เล่ม ๒๔

ทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มักโกรธ มีใจถูกความโกรธกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความโกรธนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักผูกโกรธ มีใจถูกความผูกโกรธกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความผูกโกรธนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักลบหลู่ มีใจถูกความลบหลู่กลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความลบหลู่นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระ ตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักตีเสมอ มีใจถูกความตีเสมอกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความตีเสมอนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระ ตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักริษยา มีใจถูกความริษยากลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความริษยานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักตระหนี่ มีใจถูกความตระหนี่กลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความตระหนี่นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

--------------------------------------

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักโอ้อวด มีใจถูกความโอ้อวดกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความโอ้อวดนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีมายา มีใจถูกมายากลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความกลุ้มรุม แห่งมายานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีความปรารถนาลามก มีใจถูกความปรารถนาลามกกลุ้ม รุมอยู่โดยมาก ก็ความกลุ้มรุมแห่งความปรารถนาลามกนี้แลเป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้วท่านผู้นี้เป็นผู้มีสติหลงลืม ถึงความทอดทิ้งธุระกลางคันในคุณวิเศษที่ ควรบำเพ็ญให้สูงขึ้นด้วยการบรรลุคุณวิเศษเบื้องต่ำ ก็การถึงความทอดทิ้ง ธุระกลางคันนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้วดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละธรรม ๑๐ ประการเหล่า นี้ไม่ได้จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมี ได้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นละธรรม ๑๐ ประการเหล่า นี้ได้แล้วจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่ จะมีได้”

๕. กัตถีสูตร

ว่าด้วยการกล่าวโอ้อวดในการบรรลุคุณวิเศษ

{๘๕} [๘๕] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาจุนทะอยู่ที่สหชาติวัน แคว้นเจตี ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหาจุนทะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระมหาจุนทะแล้ว ท่านพระมหาจุนทะได้ กล่าวคำดังนี้ว่า

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ชอบคุยโม้โอ้อวด ในการบรรลุคุณวิเศษว่า ‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าทุติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าตติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าจตุตถฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าวิญญานัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากิญจัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น จึงซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามภิกษุนั้น ภิกษุนั้นถูกพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน

ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักไซ้ไล่เลียง ไต่ถามเข้า ย่อมเข้าป่าเข้ารกไป ถึงความไม่เจริญ ถึงความพินาศ ถึงความ ไม่เจริญและความพินาศพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึง เป็นผู้ชอบ คุยโม้โอ้อวดในการบรรลุคุณวิเศษทั้งหลายว่า ‘เราเข้าปฐมฌาน ก็ได้ ออกก็ได้... เราเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นกำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมรู้ ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปกติทำศีลให้ขาด ทำศีลให้ทะลุ ทำศีลให้ด่าง ทำศีลให้พร้อย ไม่ทำความเพียรติดต่อ ไม่ประพฤติ ติดต่อในศีลทั้งหลาย ท่านผู้นี้เป็นผู้ทุศีลมาตลอดกาลนาน ก็ความเป็นผู้ทุศีล นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว--------------------------------------

ท่านผู้นี้เป็นผู้ไม่มีศรัทธา มีความประพฤติไม่สมควร ก็ความเป็นผู้ไม่มี ศรัทธานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีการศึกษาน้อย มีความประพฤติไม่สมควร ก็ความเป็น ผู้มีการศึกษาน้อยนี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ว่ายาก มีความประพฤติไม่สมควร ก็ความเป็นผู้ว่ายาก นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีมิตรชั่ว ก็ความมีมิตรชั่วนี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้เกียจคร้าน ก็ความเป็นผู้เกียจคร้านนี้แลเป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลงลืมสติ ก็ความหลงลืมสตินี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลอกลวง ก็ความเป็นผู้หลอกลวงนี้แลเป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้เลี้ยงยาก ก็ความเป็นผู้เลี้ยงยากนี้แลเป็นความเสื่อมใน: พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปัญญาทราม ก็ความเป็นผู้มีปัญญาทรามนี้แลเป็นความ เสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว’

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนสหายพึงกล่าวกะสหายอย่าง นี้ว่า ‘เพื่อนรัก เมื่อใดเพื่อนมีกิจที่ควรทำด้วยทรัพย์ เพื่อนพึงบอกเราให้ทราบ เราจะให้ทรัพย์แก่เพื่อน’ สหายนั้นเมื่อมีกิจที่ควรทำด้วยทรัพย์บางอย่างเกิดขึ้น แล้ว จึงบอกกะสหายอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนรัก เราต้องการทรัพย์ ขอเพื่อนจง

ให้ทรัพย์แก่เราด้วย’ สหายนั้นก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนรัก ถ้าเช่นนั้น เพื่อน จงขุดลงไปตรงนี้’ สหายนั้นเมื่อขุดลงไปในที่นั้น ก็ไม่พบทรัพย์ จึงกล่าว อย่างนี้ว่า ‘เพื่อนรัก เพื่อนได้พูดพล่อย ๆ กะเรา ได้กล่าวคำเท็จกะเราว่า ‘เพื่อนจงขุดลงไปตรงนี้’ สหายนั้นจึงพูดอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนเอ๋ย เราหาได้พูดพล่อย ๆ ไม่ หาได้กล่าวคำเท็จไม่ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงขุดลงไปตรงนี้เถิด’ สหาย นั้นเมื่อขุดลงไปแม้ในที่นั้น ก็ยังไม่พบทรัพย์ จึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนได้พูดพล่อย ๆ กะเรา ได้กล่าวคำเท็จกะเราว่า ‘เพื่อนจงขุดลงไปตรงนี้’ สหาย นั้นก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนเอ๋ย เราหาได้พูดพล่อย ๆ

ไม่ หาได้กล่าวคำเท็จไม่ ถ้าเช่นนั้น เพื่อนจงขุดลงไปตรงนี้’ สหายนั้น เมื่อขุดลงไปแม้ในที่นั้น ก็ไม่พบทรัพย์ จึงพูดอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนรัก ท่านพูดพล่อย ๆ กะเรา ท่านได้กล่าวคำเท็จกะเราว่า ‘เพื่อนจงขุดลงไปตรงนี้’ สหายนั้นก็ตอบอย่างนี้ว่า ‘เพื่อนเอ๋ย เราหาได้พูดพล่อย ๆ ไม่ หาได้กล่าวคำเท็จไม่ แต่ว่าเราเป็นบ้า ใจฟุ้งซ่านไป’ แม้ฉันใดดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้ชอบคุยโม้ โอ้อวดในคุณวิเศษทั้งหลายว่า ‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าทุติยฌาน ก็ได้ ออกก็ได้ เข้าตติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าจตุตถฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าวิญญาณัญจายตนฌาน ก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากิญจัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นจึงซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามภิกษุ นั้น ภิกษุนั้นถูกพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักไซ้ไล่เลียง ไต่ถามเข้า ย่อมเข้าป่าเข้ารกไป ถึงความไม่เจริญ ถึงความพินาศ ถึงความไม่เจริญและความพินาศ

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อม ทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึงเป็นผู้ชอบ คุยโม้โอ้อวดในการบรรลุคุณวิเศษทั้งหลายว่า ‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ ได้ ... เราเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมรู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า

‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปกติ ทำศีลให้ขาด ทำศีลให้ทะลุ ทำศีลให้ด่าง ทำศีลให้พร้อย ไม่ทำความเพียรติดต่อ ไม่ประพฤติติดต่อในศีลทั้งหลาย ท่านผู้นี้ เป็นผู้ทุศีลมาตลอดกาลนาน ก็ความเป็นผู้ทุศีลนี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ไม่มีศรัทธา ก็ความเป็นผู้ไม่มีศรัทธานี้แลเป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีการศีกษาน้อย มีความประพฤติไม่สมควร ก็ความเป็น ผู้มีการศึกษาน้อยนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรง ประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้ว่ายาก ก็ความเป็นผู้ว่ายากนี้แลเป็นความเสื่อม ใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีมิตรชั่ว ก็ความมีมิตรชั่วนี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้เกียจคร้าน ก็ความเป็นผู้เกียจคร้านนี้แลเป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลงลืมสติ ก็ความหลงลืมสตินี้แลเป็นความเสื่อมในพระ ธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้หลอกลวง ก็ความเป็นผู้หลอกลวงนี้แลเป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้เลี้ยงยาก ก็ความเป็นผู้เลี้ยงยากนี้แลเป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปัญญาทราม ก็ความเป็นผู้มีปัญญาทรามนี้แลเป็น ความ เสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละธรรม ๑๐ ประการนี้ไม่ ได้จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะ มีได้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นละธรรม ๑๐ ประการนี้ได้แล้ว จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้”

๖. อธิมานสูตร

ว่าด้วยการพยากรณ์พระอรหัตตผล

{๘๖} [๘๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัสสปะอยู่ที่พระวิหารเวฬุวัน อันเป็น สถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล ท่าน พระมหากัสสปะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุ เหล่านั้นรับคำท่านพระมหากัสสปะแล้ว ท่านพระมหากัสสปะได้กล่าวดังนี้ว่า“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควร ทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้ พระตถาคต หรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น