พลสูตร เล่ม ๒๔

ระยะเวลา ๒๐ โสคันธิกนรกเท่ากับ ๑ อุปลกนรก

ระยะเวลา ๒๐ อุปลกนรกเท่ากับ ๑ ปุณฑรีกนรก

ระยะเวลา ๒๐ ปุณฑรีกนรกเท่ากับ ๑ ปทุมนรก

ดูก่อนภิกษุ สำหรับภิกษุโกกาลิกะเข้าถึงปทุมนรกแล้วเพราะมีจิตอาฆาตในสารีบุตรและโมคคัลลานะ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ได้ตรัสพระคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

ผรุสวาจาเปรียบเหมือนขวาน เกิดอยู่ในปากคน เป็น เครื่องบั่นทอนตัวเองของคนพาลผู้กล่าวคำทุพภาษิต

ผู้ที่สรรเสริญคนที่ควรนินทา หรือนินทาคนที่ควรสรรเสริญ ย่อมก่อโทษเพราะปาก เขาย่อมไม่ได้รับความ สุขเพราะโทษที่ก่อขึ้นนั้น

ความปราชัยถึงต้องเสียทรัพย์ในเวลาเล่นการพนันยังมีโทษเพียงเล็กน้อย ส่วนผู้ที่มีใจประทุษร้ายในท่านผู้ ปฏิบัติดีนี้มีโทษมากกว่า

บุคคลที่กล่าววาจาชั่วและตั้งใจชั่วไว้ ชอบติเตียน พระอริยเจ้า ย่อมตกนรกตลอดกาลอายุประมาณ ๑๓๖,๐๐๐ นิรัพพุทะ กับอีก ๕ อัพพุทะ

๑๐. ขีณาสวพลสูตร

ว่าด้วยกำลังของพระขีณาสพ ๑๐ ประการ

{๙๐} [๙๐] ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามว่า

“ดูก่อนสารีบุตร กำลังของภิกษุขีณาสพมีเท่าไรหนอ ที่เป็นเหตุให้ภิกษุ ขีณาสพผู้ถึงพร้อมแล้วปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะ ของเราสิ้นแล้ว”

ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กำลังของภิกษุ ขีณาสพมี ๑๐ ประการ ที่เป็นเหตุให้ภิกษุขีณาสพผู้ถึงพร้อมแล้วปฏิญาณ ความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’ กำลัง ๑๐ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุผู้ขีณาสพในพระธรรมวินัยนี้ เห็นสังขารทั้งปวงดีแล้วโดย ความเป็นของไม่เที่ยงด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง ข้อที่ภิกษุผู้ ขีณาสพเห็นสังขารทั้งปวงดีแล้วโดยความเป็นของไม่เที่ยงด้วยปัญญาอันชอบ ตามความเป็นจริง นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพอาศัยแล้ว จึงปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’(๒) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเห็นกามทั้งหลายซึ่ง เปรียบด้วยหลุมถ่านเพลิงดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง ข้อที่ ภิกษุผู้ขีณาสพเห็นกามทั้งหลายซึ่งเปรียบด้วยหลุมถ่านเพลิงดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพ อาศัยแล้วจึงปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’

(๓) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพมีจิตน้อมไป โน้มไป โอนไปในวิเวก ตั้งมั่นอยู่ในวิเวก ยินดียิ่งในเนกขัมมะ สิ้นไปแล้วจากธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งอาสวะโดยประการทั้งปวง ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพมีจิต น้อมไป โน้มไป โอนไปในวิเวก ตั้งมั่นอยู่ในวิเวก ยินดียิ่งในเนกขัมมะ สิ้นไปแล้ว จากธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งอาสวะโดยประการทั้งปวง นี้เป็นกำลังของภิกษุ ผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพอาศัยแล้วจึงปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย ว่า‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’(๔) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญสติปัฏฐาน ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญสติปัฏฐาน ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพอาศัยแล้วจึงปฏิญาณความสิ้นไป แห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’(๕) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญสัมมัปปธาน ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว ...

(๖) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอิทธิบาท ๔ แล้ว อบรมดีแล้ว ...

(๗) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอินทรีย์ ๕ แล้ว อบรมดีแล้ว ...

(๘) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญพละ ๕ แล้ว อบรม ดีแล้ว ...

------------------------------------------------

(๙) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญโพชฌงค์ ๗ แล้ว อบรมดีแล้ว ....

(๑๐) อีกข้อหนึ่ง พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ แล้ว อบรมดีแล้ว ข้อที่ภิกษุผู้ขีณาสพเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ แล้ว อบรมดีแล้ว นี้เป็นกำลังของภิกษุผู้ขีณาสพ ที่ภิกษุผู้ขีณาสพอาศัยแล้วจึงปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว’ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กำลังของพระขีณาสพมี ๑๐ ประการนี้แล ที่เป็นเหตุให้ภิกษุขีณาสพผู้ถึงพร้อมแล้วปฏิญาณความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายว่า ‘อาสวะของเราสิ้นแล้ว”

จบ เถรวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. วาหุนสูตร ๒. อานันทสูตร

๓. ปุณณิยสูตร ๔. พยากรณสูตร

๕. กัตถีสูตร ๖. อธิมานสูตร

๗. อธิกรณสูตร ๘. อักโกสกสูตร

๙. โกกาลิกสูตร ๑๐. ขีณาสวพลสูตร

(๑๐) ๕. อุปาสกวรรค

๑. กามโภคีสูตร

ว่าด้วยกามโภคีบุคคล ๑๐ ประเภท

{๙๑} [๙๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ ตรัสกะอนาถบิณฑิกคฤหบดีว่า“ดูก่อนคฤหบดี กามโภคีบุคคล ๑๐ ประเภทนี้ มีปรากฏอยู่ในโลก กามโภคีบุคคล ๑๐ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กามโภคีบุคคลบางคนในโลกนี้แสวงหาโภคทรัพย์โดยไม่ชอบธรรม โดยกรรมชั่วร้าย ครั้นแสวงหาได้แล้วไม่เลี้ยงตัวให้สุขสบาย ให้อิ่มหนำ ไม่แบ่งปัน ไม่ทำบุญ

(๒) กามโภคีบุคคลบางคนในโลกนี้แสวงหาโภคทรัพย์โดยไม่ชอบธรรม โดยกรรมชั่วร้าย ครั้นแสวงหาได้แล้วเลี้ยงตัวให้สุขสบายให้อิ่มหนำ แต่ไม่แบ่งปัน ไม่ทำบุญ

(๓) กามโภคีบุคคลบางคนในโลกนี้แสวงหาโภคทรัพย์โดยไม่ชอบธรรม โดยกรรมชั่วร้าย ครั้นแสวงหาได้แล้วเลี้ยงตัวให้สุขสบายให้อิ่มหนำ แบ่งปัน และทำบุญ