พยากรณสูตร เล่ม ๒๔

เจรจาถ้อยคำไพเราะ สละสลวย ไม่หยาบคาย ให้รู้เนื้อความได้แจ่มแจ้ง และเป็นผู้ชี้แจงเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริง เมื่อนั้น ธรรมเทศนาของตถาคตย่อมแจ่มแจ้ง

ดูก่อนปุณณิยะ ธรรมเทศนาของตถาคตประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ เหล่านี้แลจึงแจ่มแจ้งโดยส่วนเดียว”

๔. พยากรณสูตร

ว่าด้วยพยากรณ์ภิกษุผู้เจริญงอกงามในธรรม

{๘๔} [๘๔] ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวคำนี้ว่า

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพยากรณ์อรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้ พระตถาคตหรือสาวก ของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการ กำหนดรู้จิตของผู้อื่น จึงซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามภิกษุนั้น ภิกษุนั้นถูกพระตถาคต หรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักไซ้ไล่เลียงไต่ถามอยู่ ย่อมเข้าป่าเข้ารกไป ย่อมถึงความไม่เจริญ ถึงความพินาศ ถึงความไม่เจริญและความพินาศพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลา ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้วทำไว้ในใจซึ่งภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านผู้นี้จึงพยากรณ์อรหัตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควร

ทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’

พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มักโกรธ มีใจถูกความโกรธกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความโกรธนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักผูกโกรธ มีใจถูกความผูกโกรธกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความผูกโกรธนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักลบหลู่ มีใจถูกความลบหลู่กลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความลบหลู่นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระ ตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักตีเสมอ มีใจถูกความตีเสมอกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความตีเสมอนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระ ตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักริษยา มีใจถูกความริษยากลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความ กลุ้มรุมแห่งความริษยานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักตระหนี่ มีใจถูกความตระหนี่กลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความตระหนี่นี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

--------------------------------------

ท่านผู้นี้เป็นผู้มักโอ้อวด มีใจถูกความโอ้อวดกลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ ความกลุ้มรุมแห่งความโอ้อวดนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีมายา มีใจถูกมายากลุ้มรุมอยู่โดยมาก ก็ความกลุ้มรุม แห่งมายานี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

ท่านผู้นี้เป็นผู้มีความปรารถนาลามก มีใจถูกความปรารถนาลามกกลุ้ม รุมอยู่โดยมาก ก็ความกลุ้มรุมแห่งความปรารถนาลามกนี้แลเป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้วท่านผู้นี้เป็นผู้มีสติหลงลืม ถึงความทอดทิ้งธุระกลางคันในคุณวิเศษที่ ควรบำเพ็ญให้สูงขึ้นด้วยการบรรลุคุณวิเศษเบื้องต่ำ ก็การถึงความทอดทิ้ง ธุระกลางคันนี้แลเป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้วดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละธรรม ๑๐ ประการเหล่า นี้ไม่ได้จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมี ได้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นละธรรม ๑๐ ประการเหล่า นี้ได้แล้วจักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่ จะมีได้”

๕. กัตถีสูตร

ว่าด้วยการกล่าวโอ้อวดในการบรรลุคุณวิเศษ

{๘๕} [๘๕] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาจุนทะอยู่ที่สหชาติวัน แคว้นเจตี ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหาจุนทะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระมหาจุนทะแล้ว ท่านพระมหาจุนทะได้ กล่าวคำดังนี้ว่า