อภัพพสูตร เล่ม ๒๔

อาสวะของภิกษุนั้นเป็นสภาพหมดสิ้นไป เพราะเห็นด้วยปัญญา ดูก่อน อุบาลี เธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน การอยู่เช่นนี้เป็นการอยู่ที่ดียิ่งกว่า และประณีตกว่าการอยู่อันมีในก่อนมิใช่หรือ”“เป็นอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนอุบาลี สาวกทั้งหลายของเราพิจารณาเห็นอยู่ซึ่งธรรมแม้นี้ในตน จึงอาศัยเสนาสนะอันสงัดที่เป็นป่าและที่เป็นราวป่ากัน แต่ว่าสาวกเหล่า นั้นยังไม่บรรลุประโยชน์ของตนโดยลำดับก่อน ดูก่อนอุบาลี เธอจงอยู่ในสงฆ์เถิด เมื่อเธออยู่ในสงฆ์ ความสำราญก็จักมีได้”

๑๐. อภัพพสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้สามารถและไม่สามารถทำพระอรหัตให้แจ้ง

{๑๐๐} [๑๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๑๐ ประการนี้ไม่ได้ ก็ เป็นผู้ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ราคะ ความกำหนัด (๒) โทสะ ความคิดประทุษร้าย

(๓) โมหะ ความหลง (๔) โกธะ ความโกรธ

(๕) อุปนาหะ ความผูกโกรธ (๖) มักขะ ความลบหลู่คุณท่าน

(๗) ปลาสะ ความตีเสมอ (๘) อิสสา ความริษยา

(๙) มัจฉริยะ ความตระหนี่ (๑๐) มานะ ความถือตัว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๑๐ ประการนี้แลไม่ได้ ก็เป็นผู้ ไม่สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้

ดูก่อนภิกทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๑๐ ประการนี้ได้แล้ว จึงเป็นผู้สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ราคะ (๒) โทสะ

(๓) โมหะ (๔) โกธะ

(๕) อุปนาหะ (๖) มักขะ

(๗) ปลาสะ (๘) อิสสา

(๙) มัจฉริยะ (๑๐) มานะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๑๐ ประการนี้ได้แล้ว จึงเป็นผู้สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตได้”

จบ อุปาสกวรรคที่ ๕

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

(๑) กามโภคีสูตร (๒) ภยสูตร

(๓) กิงทิฏฐิกสูตร (๔) วัชชิยมาหิตสูตร

(๕) อุตติยสูตร (๖) โกกนุทสูตร

(๗) อาหุเนยยสูตร (๘) เถรสูตร

(๙) อุปาลิสูตร (๑๐) อภัพพสูตร

จบ ทุติยปัณณาสก์

๓. ตติยปัณณาสก์

(๑๑) ๑. สมณสัญญาวรรค

๑. สมณสัญญาสูตร

ว่าด้วยสมณสัญญา ๓ ประการ

{๑๐๑} [๑๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณสัญญา ๓ ประการอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๗ ประการให้บริบูรณ์ สมณสัญญา ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สมณสัญญาว่า(๑) เราเป็นผู้มีเพศต่างจากคฤหัสถ์

(๒) ชีวิตของเราเนื่องด้วยผู้อื่น

(๓) มรรยาทอย่างอื่นที่เราควรทำมีอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณสัญญา ๓ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๗ ประการให้บริบูรณ์ธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีปกติทำติดต่อ ประพฤติติดต่อเป็นนิตย์ในศีลทั้งหลาย

(๒) เป็นผู้ไม่โลภ (๓) เป็นผู้ไม่พยาบาท

(๔) เป็นผู้ไม่ถือตัว (๕) เป็นผู้ใคร่ต่อการศึกษา

(๖) เป็นผู้มีการพิจารณาปัจจัยทั้งหลายอันเป็นบริขารแห่งชีวิต ว่าปัจจัยเหล่านี้มีประโยชน์อย่างนี้แล้วจึงบริโภค(๗) เป็นผู้บำเพ็ญเพียรอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณสัญญา ๓ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๗ ประการนี้ให้บริบูรณ์”