เจตนาสูตร เล่ม ๒๔

๒. เจตนากรณียสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ต้องทำเจตนาก็ได้รับผล

{๒} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีศีล สมบูรณ์ด้วยศีลไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้อวิปปฏิสารจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่อวิปปฏิสารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้มีศีล สมบูรณ์ด้วยศีลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้ความปราโมทย์จงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือข้อที่ความปราโมทย์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความปราโมทย์ไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้ปีติจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่ปีติย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้มีความปราโมทย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

บุคคลผู้มีใจมีปีติไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้กาย ของเราจงสงบ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่กายของบุคคลผู้มีใจมีปีติย่อมสงบดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีกายสงบไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงเสวยความสุข’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้มีกายสงบย่อมเสวยความสุขดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความสุขไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้จิตของเราจงตั้งมั่น’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่จิตของบุคคลผู้มีความสุขย่อมตั้งมั่นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีจิตตั้งมั่นไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงรู้จงเห็นตามความเป็นจริง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้มีจิตตั้งมั่นย่อมรู้เห็นตามความเป็นจริง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้รู้เห็นตามความเป็นจริงไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงเบื่อหน่าย จงคลายกำหนัด’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้รู้เห็นตามความเป็นจริงย่อมเบื่อหน่ายย่อมคลายกำหนัด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้เบื่อหน่ายคลายกำหนัดไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงทำให้แจ้งซึ่งวิมุตติญาณทัสสนะ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้เบื่อหน่ายคลายกำหนัดย่อมทำให้แจ้งซึ่งวิมุตติญาณทัสสนะได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิพพิทาวิราคะ มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นผล มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ยถาภูตญาณทัสสนะ มีนิพพิทาวิราคะเป็นผล มีนิพพิทาวิราคะเป็นอานิสงส์ สมาธิ มียถาภูตญาณทัสสนะเป็นผล มียถาภูตญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ สุข มีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์ ปีติ มีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิ เป็นอานิสงส์ ความปราโมทย์ มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์ ความไม่เดือดร้อนใจมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์ ศีลที่ เป็นกุศล มีอวิปปฏิสารเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์ ด้วยประการดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมทั้งหลายย่อมหลั่งไหลไปสู่ธรรมทั้งหลาย ธรรม ทั้งหลายย่อมยังธรรมทั้งหลายให้บริบูรณ์ เพื่อจากเตภูมิกวัฏอันมิใช่ฝั่งไปถึงฝั่ง คือนิพพาน ด้วยประการดังนี้แล”

๓. ปฐมอุปนิสสูตร

ว่าด้วยโทษแห่งความทุศีลและคุณแห่งความมีศีล สูตรที่ ๑

{๓} [๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของภิกษุผู้ทุศีล ผู้มีศีลวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่ออวิปปฏิสารไม่มี ความปราโมทย์ของภิกษุผู้มี