สีลสูตร เล่ม ๒๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้รู้เห็นตามความเป็นจริงไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงเบื่อหน่าย จงคลายกำหนัด’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้รู้เห็นตามความเป็นจริงย่อมเบื่อหน่ายย่อมคลายกำหนัด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้เบื่อหน่ายคลายกำหนัดไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงทำให้แจ้งซึ่งวิมุตติญาณทัสสนะ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้เบื่อหน่ายคลายกำหนัดย่อมทำให้แจ้งซึ่งวิมุตติญาณทัสสนะได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิพพิทาวิราคะ มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นผล มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ยถาภูตญาณทัสสนะ มีนิพพิทาวิราคะเป็นผล มีนิพพิทาวิราคะเป็นอานิสงส์ สมาธิ มียถาภูตญาณทัสสนะเป็นผล มียถาภูตญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ สุข มีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์ ปีติ มีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิ เป็นอานิสงส์ ความปราโมทย์ มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์ ความไม่เดือดร้อนใจมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์ ศีลที่ เป็นกุศล มีอวิปปฏิสารเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์ ด้วยประการดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมทั้งหลายย่อมหลั่งไหลไปสู่ธรรมทั้งหลาย ธรรม ทั้งหลายย่อมยังธรรมทั้งหลายให้บริบูรณ์ เพื่อจากเตภูมิกวัฏอันมิใช่ฝั่งไปถึงฝั่ง คือนิพพาน ด้วยประการดังนี้แล”

๓. ปฐมอุปนิสสูตร

ว่าด้วยโทษแห่งความทุศีลและคุณแห่งความมีศีล สูตรที่ ๑

{๓} [๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของภิกษุผู้ทุศีล ผู้มีศีลวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่ออวิปปฏิสารไม่มี ความปราโมทย์ของภิกษุผู้มี

อวิปปฏิสารวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อความปราโมทย์ไม่มี ปีติของ ภิกษุผู้มีความปราโมทย์วิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อปีติไม่มี ปัสสัทธิ ของภิกษุผู้มีปีติวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อปัสสัทธิไม่มี สุขของภิกษุผู้ มีปัสสัทธิวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อสุขไม่มี สัมมาสมาธิของภิกษุผู้มี สุขวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อสัมมาสมาธิไม่มี ยถาภูตญาณทัสสนะ ของภิกษุผู้มีสัมมาสมาธิวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะไม่มี นิพพิทาวิราคะของภิกษุผู้มียถาภูตญาณทัสสนะวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อนิพพิทาวิราคะไม่มี

วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้มีนิพพิทาวิราคะวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหมือนต้นไม้ที่มีกิ่งและใบวิบัติเสียแล้ว กะเทาะก็ดี เปลือกก็ดี กระพี้ก็ดี แก่นก็ดี ของต้นไม้นั้น ย่อมถึงความบริบูรณ์ไม่ได้ ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของภิกษุผู้ทุศีล ผู้มีศีลวิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่ออวิปปฏิสารไม่มี ความปราโมทย์ของภิกษุผู้มีอวิปปฎิสารวิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว ... เมื่อนิพพิทาวิราคะไม่มี วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้ มีนิพพิทาวิราคะวิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้วดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของภิกษุผู้มีศีล

ผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่ออวิปปฏิสารมีอยู่ ความปราโมทย์ของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยอวิปปฏิสารย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อความปราโมทย์มีอยู่ ปีติของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยความปราโมทย์ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อปีติมีอยู่ ปัสสัทธิของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยปีติย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อปัสสัทธิมีอยู่ สุขของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยปัสสัทธิย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อสุขมีอยู่ สัมมาสมาธิของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยสุขย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ ยถาภูตญาณทัสสนะของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยสัมมาสมาธิย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะมีอยู่ นิพพิทาวิราคะของ ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยยถาภูตญาณทัสสนะย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อ

นิพพิทาวิราคะมีอยู่ วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยนิพพิทาวิราคะ ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหมือนต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วย กิ่งและใบ กะเทาะก็ดี เปลือกก็ดี กระพี้ก็ดี แก่นก็ดีของต้นไม้นั้นย่อมถึง ความสมบูรณ์ได้ ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของ ภิกษุผู้มีศีลผู้ถึงพร้อมด้วยศีลก็ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่ออวิปปฏิสารมีอยู่ ความปราโมทย์ของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยอวิปปฏิสารก็ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย ... เมื่อนิพพิทาวิราคะมีอยู่ วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้ถึงพร้อม ด้วยนิพพิทาวิราคะก็ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย”

๔. ทุติยอุปนิสสูตร

ว่าด้วยโทษแห่งความทุศีลและคุณแห่งความมีศีล สูตรที่ ๒

{๔} [๔] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรกล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย อวิปปฏิสารของภิกษุผู้ทุศีล ผู้มีศีลวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่ออวิปปฏิสารไม่มี ความปราโมทย์ของภิกษุผู้มีอวิปปฎิสารวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อความปราโมทย์ไม่มี ปีติของภิกษุผู้มีความปราโมทย์วิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อปีติไม่มี ปัสสัทธิของ ภิกษุผู้มีปีติวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อปัสสัทธิไม่มี สุขของภิกษุผู้มีปัสสัทธิวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อสุขไม่มี สัมมาสมาธิของภิกษุผู้มีสุขวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อสัมมาสมาธิไม่มี ยถาภูตญาณทัสสนะของภิกษุผู้มีสัมมาสมาธิวิบัติ ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะไม่มี นิพพิทาวิราคะของภิกษุผู้มียถาภูตญาณทัสสนะวิบัติ ชื่อว่า มีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อนิพพิทาวิราคะไม่มี วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้ มีนิพพิทาวิราคะวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้วดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เหมือน ต้นไม้ที่มีกิ่งและใบวิบัติเสียแล้ว กะเทาะก็ดี เปลือกก็ดี กระพี้ก็ดี แก่นก็ดี