กิมัตถิยสูตร เล่ม ๒๔

พระไตรปิฎกภาษาไทย

พระบาลีสุตตันตปิฎก

อังคุตตรนิกาย

ทสกนิบาต เอกาทสกนิบาต

ฉบับเฉลิมพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

เนื่องในการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี

พุทธศักราช ๒๕๔๙

มหาเถรสมาคม จัดพิมพ์

๒๔

พระบาลีสุตตันตปิฎก

อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. ปฐมปัณณาสก์

๑. อานิสังสวรรค

๑. กิมัตถิยสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์ของศีล

{๑} [๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคม นั่ง ณ ที่ สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ศีลที่เป็นกุศลมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลมี อวิปปฏิสารคือความไม่เดือดร้อนใจเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อวิปปฏิสารมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”“ดูก่อนอานนท์ ก็อวิปปฏิสารมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์”“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ความปราโมทย์มีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”“ดูก่อนอานนท์ ความปราโมทย์มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ปีติมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ ปีติมีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ปัสสัทธิมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็สุขมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ สุขมีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็สมาธิมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ สมาธิมียถาภูตญาณทัสสนะ เป็นผล มียถาภูตญาณ ทัสสนะเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็ยถาภูตญาณทัสสนะมีอะไรเป็นผล มีอะไร เป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ ยถาภูตญาณทัสสนะมีนิพพิทาวิราคะ เป็นผล มีนิพพิทา วิราคะเป็นอานิสงส์”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นิพพิทาวิราคะมีอะไรเป็นผล มีอะไรเป็นอานิสงส์”

“ดูก่อนอานนท์ นิพพิทาวิราคะมีวิมุตติญาณทัสสนะ เป็นผล มีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลมีอวิปปฏิสารเป็นผล มีอวิปปฏิสารเป็นอานิสงส์ อวิปปฏิสารมีความปราโมทย์เป็นผล มีความปราโมทย์เป็นอานิสงส์ ความปราโมทย์มีปีติเป็นผล มีปีติเป็นอานิสงส์ ปีติมีปัสสัทธิเป็นผล มีปัสสัทธิเป็นอานิสงส์ ปัสสัทธิมีสุขเป็นผล มีสุขเป็นอานิสงส์ สุขมีสมาธิเป็นผล มีสมาธิเป็นอานิสงส์ สมาธิมียถาภูตญาณทัสสนะเป็นผล มี ยถาภูตญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ยถาภูตญาณทัสสนะมีนิพพิทาวิราคะเป็นผล มีนิพพิทาวิราคะเป็นอานิสงส์ นิพพิทาวิราคะมีวิมุตติญาณทัสสนะเป็นผล มี วิมุตติญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์ ด้วยประการดังนี้ ดูก่อนอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลยังอรหัตให้บริบูรณ์ได้ ด้วยประการดังนี้แล”

๒. เจตนากรณียสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ต้องทำเจตนาก็ได้รับผล

{๒} [๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีศีล สมบูรณ์ด้วยศีลไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้อวิปปฏิสารจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่อวิปปฏิสารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้มีศีล สมบูรณ์ด้วยศีลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้ความปราโมทย์จงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือข้อที่ความปราโมทย์ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้ไม่มีความเดือดร้อนใจดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความปราโมทย์ไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้ปีติจงเกิดขึ้นแก่เรา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่ปีติย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลผู้มีความปราโมทย์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

บุคคลผู้มีใจมีปีติไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้กาย ของเราจงสงบ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่กายของบุคคลผู้มีใจมีปีติย่อมสงบดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีกายสงบไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงเสวยความสุข’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้มีกายสงบย่อมเสวยความสุขดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความสุขไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้จิตของเราจงตั้งมั่น’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่จิตของบุคคลผู้มีความสุขย่อมตั้งมั่นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีจิตตั้งมั่นไม่ต้องทำเจตนาว่า ‘ขอให้เราจงรู้จงเห็นตามความเป็นจริง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นธรรมดา คือ ข้อที่บุคคลผู้มีจิตตั้งมั่นย่อมรู้เห็นตามความเป็นจริง