อภัพพสูตร เล่ม ๒๔

ดูก่อนอานนท์ ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มีราคะกล้า ทั้งไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งราคะของเขาตามความเป็นจริง กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็มิได้แทงตลอด แม้วิมุตติตามกาลสมัยเขาก็ไม่ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเสื่อม ไม่ไปทางเจริญ เป็นผู้ถึงความเสื่อม ไม่เป็นผู้ถึงความเจริญดูก่อนอานนท์ ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มีราคะกล้า แต่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งราคะของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็ได้แทงตลอด แม้วิมุตติ ตามกาลสมัยเขาก็ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเจริญ ไม่ไปทางเสื่อม เป็นผู้ถึงความเจริญ ไม่เป็นผู้ถึงความเสื่อมดูก่อนอานนท์ พวกคนผู้ถือประมาณย่อมประมาณในเรื่องนั้น ... เรา หรือผู้ที่เหมือนเราจึงจะพึงถือประมาณในบุคคลได้

ดูก่อนอานนท์ ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มักโกรธ ทั้งไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งความโกรธของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็มิได้แทงตลอด แม้วิมุตติตามกาลสมัยเขาก็ไม่ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเสื่อม ไม่ไปทางเจริญ เป็นผู้ถึงความเสื่อม ไม่เป็นผู้ถึงความเจริญดูก่อนอานนท์ ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มักโกรธ แต่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งความโกรธของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็ได้แทงตลอด แม้วิมุตติ

-------------------------------------

ตามกาลสมัยเขาก็ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเจริญ ไม่ไปทางเสื่อม เป็นผู้ถึงความเจริญ ไม่เป็นผู้ถึงความเสื่อม

ดูก่อนอานนท์ พวกคนผู้ถือประมาณย่อมประมาณในเรื่องนั้น ... เรา หรือผู้ที่เหมือนเราจึงจะพึงถือประมาณในบุคคลได้

ดูก่อนอานนท์ ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฟุ้งซ่าน ทั้งไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งความฟุ้งซ่านของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ไม่ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็มิได้แทงตลอด แม้วิมุตติตามกาลสมัยเขาก็ไม่ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเสื่อม ไม่ไปทางเจริญ เป็นผู้ถึงความเสื่อม ไม่เป็นผู้ถึงความเจริญดูก่อนอานนท์ ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฟุ้งซ่าน แต่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งความฟุ้งซ่านของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ได้ทำ

กิจที่ควรทำด้วยความเพียรเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็ได้แทงตลอด แม้วิมุตติ ตามกาลสมัยเขาก็ได้ หลังจากตายไปเขาจึงไปทางเจริญ ไม่ไปทางเสื่อม เป็นผู้ถึงความเจริญ ไม่เป็นผู้ถึงความเสื่อมดูก่อนอานนท์ พวกคนผู้ถือประมาณย่อมประมาณในเรื่องนั้นว่า ‘ธรรม แม้ของคนนี้ก็เหล่านั้นแหละ ธรรมแม้ของอีกคนหนึ่งก็เหล่านั้นแหละ เหตุไฉน คน ๒ คนนั้น คนหนึ่งจึงเลว คนหนึ่งจึงดี’ ก็การประมาณของคนผู้ถือ ประมาณเหล่านั้นย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความทุกข์ตลอด กาลนาน

ดูก่อนอานนท์ ใน ๒ คนนั้น บุคคลที่เป็นผู้ฟุ้งซ่าน แต่รู้ประจักษ์ ตามความเป็นจริงซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่ง ความฟุ้งซ่านของเขา กิจที่ควรทำด้วยการฟังเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรทำด้วย

-------------------------------------

ความเพียรเขาก็ได้ทำ กิจที่ควรแทงตลอดด้วยปัญญาเขาก็ได้แทงตลอด แม้ วิมุตติตามกาลสมัยเขาก็ได้ บุคคลนี้ดีกว่าและประณีตกว่าบุคคลที่กล่าวข้างต้นโน้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ากระแสแห่งธรรมย่อมดึงบุคคลนี้ออกไป (สู่อริยภูมิ) ใครเล่านอกจากตถาคตจะพึงรู้เหตุนั้น เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายอย่าได้เป็นผู้ชอบประมาณในบุคคล และอย่าได้ถือประมาณในบุคคล เพราะผู้ถือ ประมาณในบุคคลย่อมขุดความดีเสีย เราหรือผู้ที่เหมือนเราจึงจะพึงถือประมาณในบุคคลได้

ดูก่อนอานนท์ ก็มิคสาลาอุบาสิกาผู้เป็นคนโง่ ไม่ฉลาด เป็นคนบอด มีปัญญาเขลา เป็นใคร และพระสัมมาสัมพุทธะเป็นใครในญาณเครื่องกำหนดรู้ความยิ่งและความหย่อนแห่งอินทรีย์ของบุคคล

ดูก่อนอานนท์ บุคคล ๑๐ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยูในโลก

ดูก่อนอานนท์ ปุราณะเป็นผู้ประกอบด้วยศีลเช่นใด อิสิทัตตะก็เป็นผู้ประกอบด้วยศีลเช่นนั้น แต่ปุราณะจะได้รู้แม้คติของอิสิทัตตะก็หามิได้ อนึ่ง อิสิทัตตะเป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาเช่นใด ปุราณะก็ได้เป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาเช่นนั้น แต่อิสิทัตตะจะได้รู้แม้คติของปุราณะก็หามิได้ ดูก่อนอานนท์ บุคคลทั้งสองนี้ด้อยกว่ากันด้วยองค์คุณคนละอย่างด้วยประการฉะนี้”

๖. ตโยธัมมสูตร

ว่าด้วยธรรม ๓ ประการที่เป็นเหตุให้พระพุทธเจ้าอุบัติ

{๗๖} [๗๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าธรรม ๓ ประการเหล่านี้จะไม่พึงมีในโลก ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะไม่อุบัติขึ้นในโลก ธรรมวินัยที่ตถาคต ประกาศไว้แล้วก็จะไม่พึงรุ่งเรืองในโลก ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ชาติ ๑ ชรา ๑ มรณะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าธรรม ๓ ประการเหล่านี้แล

จะไม่พึงมีในโลก ตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะไม่อุบัติขึ้นในโลก ธรรม วินัยอันตถาคตประกาศไว้แล้วก็จะไม่รุ่งเรืองในโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เพราะธรรม ๓ ประการเหล่านี้มีอยู่ในโลก ฉะนั้น ตถาคตอรหันตสัมมา สัมพุทธเจ้าจึงอุบัติขึ้นในโลก ธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศไว้จึงรุ่งเรืองในโลก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละชาติ ชรา มรณะได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ราคะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการ เหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละชาติ ชรา มรณะได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ สักกายทิฏฐิ (ความเห็นเป็นเหตุถือว่าตัวตน) ๑ วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) ๑ สี ลัพพตปรามาส (ความถือมั่นศีลพรต) ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละสักกายทิฎฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ ธรรม ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ การทำไว้ในใจโดยอุบายไม่แยบคาย ๑ การเดินทางผิด ๑ ความหดหู่แห่งจิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่า นี้ไมได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ ไม่อาจที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบายแยบคาย การเดินทางผิด ความหดหู่ แห่งจิตไต้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความหลงลืมสติ ๑ ความ ไม่มีสัมปชัญญะ ๑ ความฟุ้งซ่านแห่งจิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบาย ไม่แยบคาย การเดินทางผิด ความหดหู่แห่งจิตได้---------------------------------------------

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ๑ ความ ไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ๑ ความมีจิตคิดแข่งดี ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความหลงลืมสติ ความไม่มีสติสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ ไม่อาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง

คือ ความฟุ้งซ่าน ๑ ความไม่สำรวม ๑ ความเป็นผู้ทุศีล ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่มีศรัทธา ๑ ความไม่รู้ความประสงค์ ๑ ความ เกียจคร้าน ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้ แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความไม่มีศรัทธา ความไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่เอื้อเฟื้อ ๑ ความว่ายากสอนยาก ๑ ความมีมิตรชั่ว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการ เหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความเป็นผู้ไม่มีศรัทธา ความเป็นผู้ไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความว่ายากสอนยาก ความมีมิตรชั่วได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่มีหิริ ๑ ความไม่มีโอตตัปปะ ๑ ความประมาท ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลยังละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ไม่ได้แล้ว ก็ไม่อาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความว่ายากสอนยาก ความมีมิตรชั่วได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่มีความละอาย ไม่มีความเกรงกลัว จัดเป็นผู้ประมาทแล้ว บุคคลผู้ประมาทแล้วไม่อาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความว่ายากสอนยาก ความมีมิตรชั่วได้ บุคคลผู้มีมิตรชั่วนั้นไม่อาจที่จะละความไม่มีศรัทธา ความไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้ บุคคลผู้เกียจคร้านไม่อาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้ บุคคลผู้ทุศีล นั้นไม่อาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้ บุคคลผู้มีจิตคิดแข่งดีนั้นไม่อาจที่จะละ ความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้ บุคคลผู้มีจิตฟุ้งซ่านนั้นไม่อาจที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบายไม่แยบคาย

การเดินทางผิด ความหดหู่แห่งจิตได้ บุคคลผู้มีจิตหดหู่นั้นไม่อาจที่จะละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ บุคคลผู้มีวิจิกิจฉาไม่อาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้ บุคคลยังละราคะ โทสะ โมหะไม่ได้แล้วก็ไม่อาจที่จะละชาติ ชรา มรณะได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจ ที่จะละชาติ ชรา มรณะได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ราคะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แล ได้แล้วจึงอาจที่จะละชาติ ชรา มรณะได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ สักกายทิฏฐิ ๑ วิจิกิจฉา ๑ สีลัพพตปรามาส ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้วจึงอาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ การทำไว้ในใจโดยอุบายไม่แยบคาย ๑ การเดินทางผิด ๑ ความหดหู่แห่งจิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้วจึง อาจที่จะละสักกายทิฎฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจ ที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบายไม่แยบคาย การเดินทางผิด ความหดหู่แห่งจิตได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความหลงลืมสติ ๑ ความไม่มีสัมปชัญญะ ๑ ความฟุ้งซ่านแห่งจิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม

๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้วจึงอาจที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบายไม่แยบคาย การเดินทางผิด ความหดหู่แห่งจิตได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิต ได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ๑ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ๑ ความมีจิตคิดแข่งดี ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้วจึงอาจที่จะละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความฟุ้งซ่าน ๑ ความไม่สำรวม ๑ ความเป็นผู้ทุศีล ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้วจึงอาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้ ธรรม ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ ความไม่มีศรัทธา ๑ ความไม่รู้ความประสงค์ ๑ ความ เกียจคร้าน ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้ แล้วจึงอาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละความไม่มีศรัทธา ความไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่เอื้อเฟื้อ ๑ ความว่ายากสอนยาก ๑ ความมีมิตรชั่ว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ แลได้แล้วจึงอาจที่จะละความไม่มีศรัทธา ความไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้ได้แล้วจึงอาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความว่ายากสอนยาก ความมีมิตรชั่ว ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ความไม่มีหิริ ๑ ความไม่มีโอตตัปปะ ๑ ความประมาท ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลละธรรม ๓ ประการเหล่านี้แลได้แล้ว จึงอาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความว่ายากสอนยาก ความมีมิตรชั่วได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้มีความละอาย มีความเกรงกลัว จัดเป็นผู้ไม่ประมาท ผู้ไม่ประมาทนั้นอาจที่จะละความไม่เอื้อเฟื้อ ความเป็นผู้ว่ายาก ความมีมิตรชั่วได้ บุคคลผู้มีมิตรดีนั้นอาจที่จะละความไม่มีศรัทธา ความไม่รู้ความประสงค์ ความเกียจคร้านได้ บุคคลผู้ปรารภความเพียรแล้วนั้นอาจที่จะละความฟุ้งซ่าน ความไม่สำรวม ความเป็นผู้ทุศีลได้ บุคคลผู้มีศีลนั้นอาจที่จะละความไม่ต้องการเห็นพระอริยะ ความไม่ต้องการฟังธรรมของพระอริยะ ความมีจิตคิดแข่งดีได้ บุคคลผู้มีจิตไม่คิดแข่งดีนั้นอาจที่จะละความหลงลืมสติ ความไม่มีสัมปชัญญะ ความฟุ้งซ่านแห่งจิตได้ บุคคลผู้มีจิตไม่ฟุ้งซ่านนั้นอาจ

ที่จะละการทำไว้ในใจโดยอุบายอันไม่แยบคาย การเดินทางผิด ความหดหู่แห่งจิตได้ บุคคลผู้มีจิตไม่หดหู่นั้น อาจที่จะละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้ บุคคลผู้ไม่มีวิจิกิจฉานั้นอาจที่จะละราคะ โทสะ โมหะได้ บุคคลละราคะ โทสะ โมหะได้แล้วก็อาจที่จะละชาติ ชรา มรณะได้”

๗. กากสูตร

ว่าด้วยอสัทธรรมของกากับปาปภิกษุ ๑๐ ประการ

{๗๗} [๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กาประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการ อสัทธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบกำจัด (๒) คะนอง

(๓) ทะเยอทะยาน (๔) กินจุ

(๕) หยาบช้า (๖) ไม่มีกรุณา

(๗) ไม่แข็งแรง (๘) มักร้อง

(๙) เผลอสติ (๑๐) สะสม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กาประกอบ ด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุก็ประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการ ฉันนั้นเหมือนกันแล อสัทธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชอบกำจัด (๒) คะนอง

(๓) ทะเยอทะยาน (๔) กินจุ

(๕) หยาบช้า (๖) ไม่มีกรุณา

(๗) ไม่แข็งแรง (๘) มักร้อง

(๙) เผลอสติ (๑๐) สะสม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปาปภิกษุประกอบด้วยอสัทธรรม ๑๐ ประการนี้แล”