วัตถุกถาสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๔

(๗) สมาธิกถา (๘) ปัญญากถา

(๙) วิมุตติกถา (๑๐) วิมุตติญาณทัสสนกถา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุมี ๑๐ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่าเธอทั้งหลายยึดถือเอากถาวัตถุทั้ง ๑๐ ประการนี้แล้วกล่าวถ้อยคำกัน เธอทั้งหลายก็จะพึงครอบงำแม้เดชของดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ ซึ่งมีฤทธิ์มีอานุภาพมากอย่างนี้ด้วยเดชได้ จะป่วยกล่าวไปไยถึงอัญเดียรถีย์ปริพาชกทั้งหลายเล่า”

๑๐. ทุติยกถาวัตถุสูตร

ว่าด้วยฐานะที่ควรสรรเสริญ ๑๐ อย่าง

{๗๐} [๗๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล ภิกษุเป็นอันมากกลับจากบิณทบาต หลังภัตตาหารแล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ที่หอฉันสนทนาดิรัจฉานกถาเป็นอันมาก คือ เรื่องพระราชา เรื่องโจร เรื่องมหาอำมาตย์ ... เรื่องความเจริญและความเสื่อมอย่างนั้นอย่างนี้ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่เร้นในเวลาเย็น เสด็จเข้าไปยังหอฉัน ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะอันเขาปูลาดไว้แล้ว ตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เธอทั้งหลายนั่งชุมนุมสนทนา กันด้วยเรื่องอะไรหนอ และเรื่องอะไรที่เธอทั้งหลายสนทนาค้างไว้ในระหว่าง”ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส พวกข้าพระองค์กลับจากบิณฑบาตหลังภัตตาหารแล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ที่หอฉัน สนทนาดิรัจฉานกถาเป็นอันมาก คือ เรื่องพระราชา เรื่องโจร ... เรื่อง ความเจริญและความเสื่อมอย่างนั้นอย่างนี้”----------------------------------

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอสนทนาดิรัจฉานกถาเป็นอันมาก คือ เรื่องพระราชา เรื่องโจร ... เรื่องความเจริญ และความเสื่อมอย่างนั้นอย่างนี้ ไม่สมควรแก่เธอทั้งหลายผู้เป็นกุลบุตรออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธากันเลยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ควรสรรเสริญมี ๑๐ ประการนี้ ฐานะ ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ตนเองเป็นผู้มีความปรารถนาน้อยและกล่าวเรื่องความเป็นผู้มี ความปรารถนาน้อยแก่ภิกษุทั้งหลายข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีความปรารถนา น้อยและกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อยแก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ(๒) ตนเองเป็นผู้สันโดษและกล่าวเรื่องความเป็นผู้สันโดษแก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้สันโดษและกล่าวเรื่องความเป็นผู้สันโดษแก่ภิกษุ ทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ

(๓) ตนเองเป็นผู้สงัดและกล่าวเรื่องความเป็นผู้สงัดแก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้สงัดและกล่าวเรื่องความเป็นผู้สงัดแก่ภิกษุ ทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ

(๔) ตนเองเป็นผู้ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะและกล่าวเรื่องความไม่คลุกคลี ด้วยหมู่คณะแก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะและกล่าวเรื่องความไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะแก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ(๕) ตนเองเป็นผู้ปรารภความเพียรและกล่าวเรื่องความเพียรแก่ภิกษุ ทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้ปรารภความเพียรและกล่าวเรื่องความ เพียรแก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ

----------------------------------

(๖) ตนเองเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ แก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญ

(๗) ตนเองเป็นผู้มีสมาธิสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีสมาธิสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีสมาธิสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีสมาธิสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะ ควรสรรเสริญ

(๘) ตนเองเป็นผู้มีปัญญาสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีปัญญา สมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีปัญญาสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีปัญญาสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็น ฐานะควรสรรเสริญ

(๙) ตนเองเป็นผู้มีวิมุตติสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีวิมุตติ สมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุเป็นผู้มีวิมุตติสมบูรณ์และ กล่าวเรื่องความเป็นผู้มีวิมุตติสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็น ฐานะควรสรรเสริญ

(๑๐) ตนเองเป็นผู้มีวิมุตติญาณทัสสนะสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความ เป็นผู้มีวิมุตติญาณทัสสนะสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย ข้อที่ภิกษุ เป็นผู้มีวิมุตติ ญาณทัสสนะสมบูรณ์และกล่าวเรื่องความเป็นผู้มีวิมุตติญาณทัสสนะสมบูรณ์แก่ภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะควรสรรเสริญดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ควรสรรเสริญ ๑๐ ประการนี้แล

จบ ยมกวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อวิชชาสูตร ๒. ตัณหาสูตร

๓. นิฏฐังคตสูตร ๔. อเวจจัปปสันนสูตร

๕. ปฐมสุขสูตร ๖. ทุติยสุขสูตร

๗. ปฐมนฬกปานสูตร ๘. ทุติยนฬกปานสูตร

๙. ปฐมกถาวัตถุสูตร ๑๐. ทุติยกถาวัตถุสูตร

(๘) ๓. อากังขวรรค

๑. อากังขสูตร

ว่าด้วยข้อที่พึงหวังได้ ๑๐ อย่าง

{๗๑} [๗๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ มีปาติโมกข์สมบูรณ์อยู่เถิด จงเป็นผู้สำรวมในปาติโมกขสังวรศีล ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจรอยู่เถิด จงเป็นผู้มีปกติเห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย สมาทานศึกษา อยู่ในสิกขาบททั้งหลายเถิด”ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุจะพึงหวังว่า ‘ขอให้เราเป็นที่รัก เป็นที่ ชอบใจ เป็นที่เคารพ และเป็นผู้ควรยกย่องของเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย’ ดังนี้ ภิกษุนั้นก็พึงทำให้บริบูรณ์ในศีล หมั่นประกอบธรรมเครื่องระงับจิต