โกศลสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๔

ทำประทักษิณแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วจึงกราบทูลถ้อยคำที่สนทนากับกชังคลาภิกษุณีนั้นทั้งหมดแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ‘ดีละ ดีแล้ว คฤหบดีทั้งหลาย กชังคลาภิกษุณีเป็นบัณฑิต มีปัญญามาก ดูก่อนคฤหบดีทั้งหลาย ถ้าแม้ท่านทั้งหลาย พึงเข้ามาหาเรา แล้วถามเนื้อความนี้ไซร้ แม้เราก็พึงพยากรณ์เนื้อความ เหมือนอย่างที่กชังคลาภิกษุณีพยากรณ์แล้ว และเนื้อความของคำนั้นก็อันนี้ แหละท่านทั้งหลายพึงทรงจำเนื้อความไว้อย่างนั้นเถิด”

๙. ปฐมโกสลสูตร

ว่าด้วยความเป็นเลิศของพระเจ้าปเสนทิโกศล

{๒๙} [๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แคว้นกาสีและแคว้นโกศลมีประมาณเท่าใด แว่นแคว้นของพระเจ้าปเสนทิโกศลมีประมาณเท่าใด พระเจ้าปเสนทิ โกศลกล่าวกันว่าทรงเป็นผู้เลิศในแคว้นกาสีและแคว้นโกศลและในแว่นแคว้น มีประมาณเท่านั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่น ย่อมมีอยู่ ความ แปรปรวน ย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่พระเจ้าปเสนทิโกศล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในสมบัตินั้น เมื่อเบื่อหน่ายในสมบัตินั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลว เล่า

ว่าด้วยความเป็นเลิศของท้าวมหาพรหม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์โคจรไปทุกทิศสว่างไสวรุ่งโรจน์อยู่ในที่มีประมาณเท่าใด ในที่มีประมาณเท่านั้น มีโลกธาตุอยู่ ๑,๐๐๐ ในโลกธาตุ ๑,๐๐๐ นั้นมีดวงจันทร์ ๑,๐๐๐ ดวง มีดวงอาทิตย์ ๑,๐๐๐ ดวง มีขุนเขาสิเนรุ ๑,๐๐๐ มีชมพูทวีป ๑,๐๐๐ มีอมรโคยานทวีป ๑,๐๐๐ มีอุตตรกุรุทวีป ๑,๐๐๐ มีปุพพวิเทหทวีป ๑,๐๐๐ มีมหาสมุทร ๔,๐๐๐ มีท้าวมหาราช ๔,๐๐๐ มีเทวโลกชั้นจาตุมหาราชิกา ๑,๐๐๐ มีเทวโลกชั้นดาวดึงส์ ๑,๐๐๐ มีเทวโลกชั้นยามา ๑,๐๐๐ มีเทวโลกชั้นดุสิต ๑,๐๐๐ (มีเทวโลกชั้นนิมมานรดี ๑,๐๐๐ มีเทวโลกชั้นปรนิมมิตวสวัสดี ๑,๐๐๐) มีพรหมโลก ๑,๐๐๐ ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย โลกธาตุ ๑,๐๐๐

ในที่มีประมาณเท่าใด ท้าวมหาพรหมกล่าวกันว่าเป็นเลิศใน ๑,๐๐๐ โลกธาตุประมาณเท่านั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรปรวนย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่ท้าวมหาพรหม อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ใน ๑,๐๐๐ โลกธาตุ นั้น เมื่อเบื่อหน่ายใน ๑,๐๐๐ โลกธาตุนั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ย่อมจะมีสักสมัยที่โลกนี้จะพินาศ เมื่อโลกพินาศ อยู่เหล่าสัตว์โดยมากย่อมเกิดในชั้นอาภัสสรพรหม สัตว์เหล่านั้นนึกอะไร ก็สำเร็จได้ดังปรารถนา มีปีติเป็นอาหาร มีรัศมีซ่านออกจากกายตนเอง สัญจรไปในอากาศได้ อยู่ในวิมานอันสวยงาม สถิตอยู่ในภพนั้นนานแสนนาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อโลกพินาศอยู่ อาภัสสรเทพทั้งหลายกล่าวกันว่าเป็น ผู้เลิศ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรปรวน ย่อมมีทีเดียวแม้แก่อาภัสสรเทพทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่าง---------------------------------------------

นี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในอาภัสสรพรหมโลกนั้น เมื่อเบื่อหน่ายในอาภัสสรพรหม โลกนั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่า

ว่าด้วยความเป็นเลิศของวิญญาณกสิณ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานที่ตั้งแห่งกสิณมี ๑๐ ประการนี้ ๑๐ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปฐวีกสิณในเบื้องบน เบื้องตํ่า เบื้องขวาง ไม่เป็นสอง หาประมาณมิได้

(๒) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้อาโปกสิณ...

(๓) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้เตโชกสิณ ...

(๔) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้วาโยกสิณ...

(๕) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้นีลกสิณ..

(๖) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปีตกสิณ..

(๗) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โลหิตกสิณ...

(๘) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โอทาตกสิณ...

(๙) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้อากาสกสิณ..

(๑๐) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้วิญญาณกสิณในเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง ไม่เป็นสอง หาประมาณมิได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานที่ตั้งแห่งกสิณมี ๑๐ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาฐานที่ตั้งแห่งกสิณ ๑๐ ประการนี้ วิญญาณกสิณในเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง ไม่เป็นสองหาประมาณมิได้ ที่บุคคลผู้หนึ่งหมายรู้ได้ จัดเป็นเลิศ แม้สัตว์ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้ก็มีอยู่แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรปรวนย่อมมีอยู่ที เดียวแก่สัตว์ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้

ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในฐานที่ตั้งแห่งกสิณนั้นเมื่อเบื่อหน่ายในฐานที่ตั้งแห่งกสิณนั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่าว่าด้วยความเป็นเลิศของผู้ที่มีอภิภายตนะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อภิภายตนะมี ๘ ประการเหล่านี้ อภิภายตนะ ๘ ประการมีอะไรบ้าง คือ

ผู้ที่ถือรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่เล็ก มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้วมีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๑ผู้ที่ถือรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่ใหญ่ มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๒ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่เล็ก มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๓ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่ใหญ่ มีผิวพรรณดีและมีผิวพรรณทราม ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๔ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีเขียว วรรณะก็เขียว มองเห็นก็เขียว รัศมีก็เขียว เช่น ดอกผักตบซึ่งมีสีเขียว วรรณะก็เขียว มอง

เห็นก็เขียว รัศมีก็เขียว หรือว่าผ้าที่มีกำเนิดในพระนครพาราณสีซึ่งเกลี้ยงเกลาทั้งสองด้าน มีสีเขียว วรรณะก็เขียว มองเห็นก็เขียว รัศมีก็เขียว แม้ฉันใด ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นรูปภายนอกที่มีสี เขียว มีวรรณะก็เขียว มองเห็นก็เขียว รัศมีก็เขียว ครอบงำรูปเหล่านั้น ทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะ ประการที่ ๕

ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีเหลือง วรรณะก็เหลือง มองเห็นก็เหลือง รัศมีก็เหลือง เช่น ดอกกรรณิการ์ซึ่งมีสีเหลือง วรรณะก็เหลือง มองเห็นก็เหลือง รัศมีก็เหลือง หรือว่าผ้าที่มีกำเนิดในพระนคร พาราณสีซึ่งเกลี้ยงเกลาทั้งสองด้าน มีสีเหลือง วรรณะก็เหลือง มองเห็นก็เหลือง รัศมีก็เหลือง แม้ฉันใด ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นรูปภายนอกที่มีสีเหลือง วรรณะก็เหลือง มองเห็นก็เหลือง รัศมีก็เหลือง ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้วมีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้ เป็นอภิภายตนะประการที่ ๖ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีแดง

วรรณะก็แดง มองเห็นก็แดง รัศมีก็แดง เช่น ดอกหงอนไก่ซึ่งมีสีแดง วรรณะก็แดง มองเห็นก็แดง รัศมีก็แดง หรือว่าผ้าที่มีกำเนิดในพระนครพาราณสีซึ่งเกลี้ยงเกลา ทั้งสองด้าน มีสีแดง วรรณะก็แดง มองเห็นก็แดง รัศมีก็แดง ฉันใด ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นรูปภายนอกที่มีสีแดง วรรณะก็แดง มองเห็นก็แดง รัศมีก็แดง ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้วมีความ สำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๗ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญ เห็นรูปภายนอกที่มีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว เช่น ดาวประกายพฤกษ์ซึ่งมีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว หรือว่าผ้าที่มีกำเนิดในพระนครพาราณสีซึ่งเกลี้ยงเกลา ทั้งสองด้าน มีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว แม้ฉันใด

ผู้ที่ถืออรูปภายในเป็นสำคัญก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นรูปภายนอกที่มีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้วมีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้เป็นอภิภายตนะประการที่ ๘

บรรดาอภิภายตนะ ๘ ประการนี้ อภิภายตนะประการที่ ๘ คือ ผู้ที่ถือ อรูปภายในเป็นสำคัญเห็นรูปภายนอกที่มีสีขาว วรรณะก็ขาว มองเห็นก็ขาว รัศมีก็ขาว ครอบงำรูปเหล่านั้นทั้งหมดแล้ว มีความสำคัญอย่างนี้ว่า ‘เรารู้ เราเห็น’ นี้จัดเป็นเลิศ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้สัตว์ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้ ก็มีอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรปรวน ย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่สัตว์ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้แล อริยสาวกผู้ได้สดับ แล้วเห็นอยู่อย่างนี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในอภิภายตนะนั้น เมื่อเบื่อหน่ายในอภิภายตนะนั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่า

ว่าด้วยความเป็นเลิศของสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทามี ๔ ประการนี้ ปฏิปทา ๔ ประการคือ อะไรบ้าง คือ

(๑) ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิปทาที่ปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า

(๒) ทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิปทาปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว

(๓) สุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิปทาปฏิบัติได้สะดวก แต่รู้ได้ช้า

(๔) สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิปทาปฏิบัติได้สะดวก ทั้งรู้ได้เร็ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทามี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาปฏิปทา ๔ ประการนี้ สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญาจัดเป็นเลิศ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้สัตว์ทั้งหลายผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล ก็มีอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรผันย่อมมี อยู่ทีเดียวแม้แก่สัตว์ทั้งหลายผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็น

อยู่อย่างนี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในปฏิปทานั้น เมื่อเบื่อหน่ายใปฏิปทา <*> นั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่า

ว่าด้วยความเป็นเลิศของอากิญจัญญายตนสัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญามี ๔ ประการนี้ สัญญา ๔ ประการคือ อะไรบ้าง คือ

(๑) คนที่หมายรู้ปริตตารมณ์ได้

(๒) คนที่หมายรู้มหัคคตารมณ์ได้

(๓) คนที่หมายรู้อัปปมาณารมณ์ได้

(๔) คนที่หมายรู้อากิญจัญญายตนะว่า ‘นัตถิ กิญจิ ไม่มีอะไร’ ดังนี้ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญามี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสัญญา ๔ ประการนี้ สัญญาข้อที่คนหมายรู้อากิญจัญญายตนะว่า ‘นัตถิ กิญจิ ไม่มีอะไร’ ดังนี้นั้นจัดเป็นเลิศ ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย แม้สัตว์ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้ก็มีอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความแปรปรวนย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่สัตว์

ทั้งหลายผู้มีสัญญาอย่างนี้แล อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในสัญญานั้น เมื่อเบื่อหน่ายในสัญญานั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาทิฏฐินอกศาสนา ทิฏฐิที่ว่า ‘ถ้าเราจักไม่ได้มีแล้วไซร้ อัตภาพนี้ก็ไม่พึงมีแก่เรา ถ้าเราจักไม่มีไซร้ ความห่วงใยใน อะไรจักไม่มีแก่เรา’ ดังนี้ จัดเป็นเลิศ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้มีทิฏฐิ อย่างนี้พึงหวังข้อนี้ได้ว่า ‘ความที่ใจไม่ชอบในภพจักไม่มีแก่เขา และความที่ใจชอบในความดับภพก็จักไม่มีแก่เขา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้สัตว์ทั้งหลาย ผู้มีทิฏฐิอย่างนี้แลก็มีอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความ แปรปรวนย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่สัตว์ทั้งหลายผู้มีทิฏฐิอย่างนี้ อริยสาวกผู้ได้ สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในทิฏฐินั้น

เมื่อเบื่อหน่ายในทิฏฐินั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติความหมดจดในสัตว์ผู้สูงสุด ไว้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ที่ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวง เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะอยู่นั้น จัดเป็นเลิศกว่า บรรดาสมณพราหมณ์ผู้บัญญัติความหมดจดในสัตว์ผู้สูงสุด สมณพราหมณ์ เหล่านั้นรู้แจ้งเนวสัญญานาสัญญายตนะนั้นแล้ว จึงแสดงธรรมเพื่อทำให้แจ้ง ซึ่งเนวสัญญานาสัญญายตนะนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้สัตว์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้แลก็มีอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นย่อมมีอยู่ ความ แปรปรวนย่อมมีอยู่ทีเดียวแม้แก่สัตว์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้แล อริยสาวกผู้ ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในเนวสัญญานาสัญญายตนะนั้น เมื่อเบื่อหน่ายในเนวสัญญานาสัญญายตนะนั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยถึงในสิ่งที่เลวเล่า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัตินิพพานอันยวดยิ่ง ในปัจจุบันไว้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น เพราะรู้ความเกิด ความดับ คุณโทษ และการสลัดออกแห่งผัสสายตนะ ๖ ประการ จัดเป็นเลิศกว่าการบัญญัติของสมณพราหมณ์ผู้บัญญัตินิพพานอันยวดยิ่งในปัจจุบันไว้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์พวกหนึ่งย่อมกล่าวตู่เราผู้มีวาทะอย่างนี้ผู้กล่าวอย่างนี้ด้วยคำไม่จริง ด้วยคำเปล่า ด้วยคำเท็จ ด้วยคำ ไม่เป็นจริงว่า ‘พระสมณโคดมไม่บัญญัติความกำหนดรู้กามทั้งหลาย ไม่ บัญญัติความกำหนดรู้รูปทั้งหลาย ไม่บัญญัติความกำหนดรู้เวทนาทั้งหลายไว้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความกำหนดรู้กามทั้งหลายเราก็บัญญัติไว้ ความกำหนดรู้รูปทั้งหลายเราก็บัญญัติไว้ และความกำหนดรู้เวทนาทั้งหลายเราก็บัญญัติไว้ เราเป็นผู้หายหิวแล้ว ดับแล้ว เย็นแล้ว จึงบัญญัติอนุปาทาปรินิพพาน ในปัจจุบันไว้”

๑๐. ทุติยโกสลสูตร

ว่าด้วยพระเจ้าเปเสนทิโกศล <*> ทรงนอบน้อมอย่างยิ่งในพระพุทธเจ้า

{๓๐} [๓๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระเจ้า ปเสนทิโกศลเสด็จกลับจากการรบ ทรงชนะสงครามมาสมพระราชประสงค์