กสิณสูตร เล่ม ๒๔

ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อม จะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้นเพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ ... ความริษยาอันชั่วช้า ... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้”ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนมั่งคั่งกล่าวอวดความมั่งคั่ง คนมีทรัพย์กล่าวอวดทรัพย์ คนมีโภคสมบัติกล่าวอวดโภคสมบัติ

ผู้นั้นเมื่อมี กิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ก็สามารถนำทรัพย์ ข้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้ คนทั้งหลายพึงรู้จักผู้นั้นว่า ‘ท่าน ผู้นี้เป็นคนมั่งคั่งแท้จึงกล่าวอวดความมั่งคั่ง เป็นคนมีทรัพย์แท้ จึงกล่าวอวดทรัพย์ เป็นคนมีโภคสมบัติแท้ จึงกล่าวอวดโภคสมบัติ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าท่านผู้มีอายุนี้เมื่อมีกิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ก็สามารถนำเอาทรัพย์ ช้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้ ฉันใดดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อกล่าวอวดความรู้และอวดการอบรมย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้

เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ หากว่าโลภะไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำภกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้นเพราะฉะนั้นโลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า จึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้”------------------------------------------

๕. กสิณสูตร

ว่าด้วยฐานที่ตั้งแห่งกสิณ ๑๐

{๒๕} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานที่ตั้งแห่งกสิณ มี ๑๐ ประการนี้ ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปฐวีกสิณในเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้อง ขวาง ไม่เป็นสอง หาประมาณมิได้

(๒) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้อาโปกสิณ...

(๓) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้เตโชกสิณ ...

(๔) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้วาโยกสิณ...

(๕) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้นีลกสิณ...

(๖) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปีตกสิณ...

(๗) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โลหิตกสิณ...

(๘) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โอทาตกสิณ...

(๙) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้อากาสกสิณ ...

(๑๐) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้วิญญาณกสิณในเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง ไม่เป็นสอง หาประมาณมิได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานที่ตั้งแห่งกสิณมี ๑๐ ประการนี้แล”

๖. กาลีสูตร

ว่าด้วยการบรรลุประโยชน์

{๒๖} [๒๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัจจานะพำนักอยู่ที่ภูเขาชื่อปวัตตะ ใกล้เมืองกุรรฆระ แคว้นอวันตี ครั้งนั้นแล อุบาสิกาชื่อกาลีชาวเมืองกุรรฆระเข้า ไปหาท่านพระมหากัจจานะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้อภิวาทท่านพระมหากัจจานะ นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ถามท่านพระมหากัจจานะว่า “ท่านเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ไว้ในกุมารีปัญหา ว่าการบรรลุประโยชน์ เป็นความสงบแห่งหทัย เราชนะ เสนาคือกิเลสอันมีรูปที่น่ารักน่าชื่นใจได้แล้วเพ่งฌานอยู่ตาม ลำพัง จึงได้รู้ถึงความสุขแล้ว เพราะฉะนั้น เราจึงไม่สร้างมิตรภาพกับผู้คน ความเป็นมิตรกับใคร ๆ จึงไม่มีแก่เรา

ท่านเจ้าข้า เนื้อความแห่งพระพุทธพจน์ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ โดยย่อนี้ จะพึงเห็นได้โดยพิสดารอย่างไรหนอ”