มหาจุนทสูตร เล่ม ๒๔

...ความปรารถนาอันชั่วช้าครอบงำภิกษุนั้นเป็นไป ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้ อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้เป็นไป เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอัน ชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้เป็นไป’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่าโลภะไม่ครอบงำภิกษุนั้นเป็นไป หากว่า โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำ ภิกษุนั้นเป็นไป ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะ จึงจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้เป็นไป เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความ ริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้เป็นไป”

๔. มหาจุนทสูตร

ว่าด้วยการอวดความรู้

{๒๔} [๒๔] สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาจุนทะอยู่ที่สหชาติวัน แคว้นเจตี ณ ที่ นั้นแล ท่านพระมหาจุนทะเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่า “ดูก่อนท่านภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุทั้งหลายรับคำท่านพระมหาจุนทะแล้ว ท่านพระมหาจุนทะได้กล่าวว่า

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อกล่าวอวดความรู้ย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่าโลภะ

ครอบงำภิกษุนั้นได้ หากว่าโทสะ... โมหะ... โกธะ... อุปนาหะ... มักขะ... ปลาสะ... มัจฉริยะ... . ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คง ไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า จึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้อยู่’ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย

ภิกษุเมื่อกล่าวอวดการอบรมย่อมกล่าวว่า ‘เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่าโลภะครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... โกธะ... อุปนาหะ... มักขะ... ปลาสะ... มัจฉริยะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้น อันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความ ปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี

ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะ ฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึง ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้’ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อกล่าวอวดความรู้และอวดการอบรม ย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้ เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว ’ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่าโลภะครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... โกธะ... อุปนาหะ... มักขะ... ปลาสะ... มัจฉริยะ... ความริษยาอันชั่วช้า...

-------------------------------------

ความปรารถนาอันชั่วช้าครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า ย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความ ริษยาอันชั่วช้า ... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้’

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนยากจนกล่าวอวดความมั่งมี คนไม่มีทรัพย์กล่าวอวดทรัพย์ คนไม่มีโภคสมบัติกล่าวอวดโภคสมบัติ ผู้นั้นเมื่อมีกิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้นก็ไม่อาจจะนำทรัพย์ ข้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้ คนทั้งหลายก็จะรู้จักผู้นั้นอย่างนี้ว่า ‘ท่านผู้นี้เป็นคนยากจน แต่กล่าวอวดความมั่งมี เป็นคนไม่มีทรัพย์ แต่กล่าวอวดทรัพย์ เป็นคนไม่มีโภคสมบัติ แต่กล่าวอวดโภคสมบัติ ข้อนั้นเพราะเหตุ อะไร เพราะว่าท่านผู้นี้เมื่อกิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ก็ไม่อาจจะนำทรัพย์ ข้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้’ ฉันใด

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อกล่าวอวดความรู้และอวดการอบรมย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้ เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่าโลภะย่อมครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ ... โมหะ ... โกธะ ... อุปนาหะ ... มักขะ... ปลาสะ... มัจฉริยะ ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้น อันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้คงไม่รู้ประจักษ์อย่างนั้น

เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า จึงครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้’

ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อกล่าวอวดความรู้ย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้’ หากว่าโลภะไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่า โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำ ภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะ ย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์ อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า...

ความ ปรารถนาอันชั่วช้าจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้อยู่’ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลายภิกษุเมื่อกล่าวอวดการอบรมย่อมกล่าวว่า ‘เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ หากว่าโลภะไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า ไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุ นั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้ มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้อยู่ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความ ปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะ ฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึง ไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้อยู่’ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อกล่าวอวดความรู้และอวดการ อบรม ย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้ เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ หากว่าโลภะ ไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า...

ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อม จะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้นเพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ ... ความริษยาอันชั่วช้า ... ความปรารถนาอันชั่วช้าจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้”ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนมั่งคั่งกล่าวอวดความมั่งคั่ง คนมีทรัพย์กล่าวอวดทรัพย์ คนมีโภคสมบัติกล่าวอวดโภคสมบัติ

ผู้นั้นเมื่อมี กิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ก็สามารถนำทรัพย์ ข้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้ คนทั้งหลายพึงรู้จักผู้นั้นว่า ‘ท่าน ผู้นี้เป็นคนมั่งคั่งแท้จึงกล่าวอวดความมั่งคั่ง เป็นคนมีทรัพย์แท้ จึงกล่าวอวดทรัพย์ เป็นคนมีโภคสมบัติแท้ จึงกล่าวอวดโภคสมบัติ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าท่านผู้มีอายุนี้เมื่อมีกิจที่จำต้องทำด้วยทรัพย์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ก็สามารถนำเอาทรัพย์ ช้าวเปลือก เงิน หรือทองออกมาใช้จ่ายได้ ฉันใดดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อกล่าวอวดความรู้และอวดการอบรมย่อมกล่าวว่า ‘เรารู้ธรรมนี้ เราเห็นธรรมนี้

เราเป็นผู้อบรมกายแล้ว เป็นผู้อบรมศีลแล้ว เป็นผู้อบรมจิตแล้ว เป็นผู้อบรมปัญญาแล้ว’ หากว่าโลภะไม่ครอบงำภิกษุนั้นอยู่ หากว่าโทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าไม่ครอบงำภกษุนั้นอยู่ ภิกษุนั้นอันบุคคลพึงรู้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โลภะย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้นเพราะฉะนั้นโลภะจึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้ เมื่อรู้ประจักษ์อย่างใด โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้าย่อมจะไม่มี ท่านผู้มีอายุนี้ย่อมรู้ประจักษ์อย่างนั้น เพราะฉะนั้น โทสะ... โมหะ... ความริษยาอันชั่วช้า... ความปรารถนาอันชั่วช้า จึงไม่ครอบงำท่านผู้มีอายุนี้ได้”------------------------------------------

๕. กสิณสูตร

ว่าด้วยฐานที่ตั้งแห่งกสิณ ๑๐

{๒๕} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานที่ตั้งแห่งกสิณ มี ๑๐ ประการนี้ ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปฐวีกสิณในเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้อง ขวาง ไม่เป็นสอง หาประมาณมิได้

(๒) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้อาโปกสิณ...

(๓) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้เตโชกสิณ ...

(๔) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้วาโยกสิณ...

(๕) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้นีลกสิณ...

(๖) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้ปีตกสิณ...

(๗) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โลหิตกสิณ...

(๘) บุคคลผู้หนึ่งย่อมหมายรู้โอทาตกสิณ...