ขีลสูตร เล่ม ๒๔

๒. ปัญจังคสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของผู้เป็นอุดมบุรุษ

{๑๒} [๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ละองค์ ๕ ได้แล้ว ผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เรียกได้ว่า ‘ผู้ประกอบด้วยคุณทั้งมวล ผู้อยู่จบพรหมจรรย์ เป็นอุดมบุรุษ’ ในธรรมวินัยนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ละองค์ ๕ ได้แล้วคือ อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ละกามฉันทะ(ความพอใจในกาม)ได้แล้ว

(๒) เป็นผู้ละพยาบาท(ความคิดแก้แค้นผู้อื่น)ได้แล้ว

(๓) เป็นผู้ละถีนมิทธะ(ความหดหู่และเคลิบเคลิ้ม)ได้แล้ว

(๔) เป็นผู้ละอุทธัจจกุกกุจจะ(ความฟุ้งซ่านและรำคาญ)ได้แล้ว

(๕) เป็นผู้ละวิจิกิจฉา(ความลังเลสงสัย)ได้แล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ละองค์ ๕ ได้แล้วคืออย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คืออย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ประกอบด้วยศีลขันธ์อันเป็นของอเสขะ

(๒) เป็นผู้ประกอบด้วยสมาธิขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๓) เป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๔) เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๕) เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นฺผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ คืออย่างนี้แล

------------------------------------

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ละองค์ ๕ ได้แล้ว ผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เรียกได้ว่า ‘ผู้ประกอบด้วยคุณทั้งมวล ผู้อยู่จบพรหมจรรย์เป็นอุดมบุรุษ’ ในธรรมวินัยนี้กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉาย่อมไม่มีแก่ภิกษุ โดยประการทั้งปวง

ภิกษุผู้เช่นนั้นเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยอเสขศีล อเสขสมาธิ อเสขปัญญา อเสขวิมุตติ และอเสขวิมุตติญาณทัสสนะ

ภิกษุนั้นแลเป็นผู้ละองค์ ๕ สมบูรณ์ด้วยองค์ ๕ ภิกษุ นั้นแลเรียกได้ว่า ผู้ประกอบด้วยคุณทั้งมวล ในธรรมวินัยนี้

๓. สังโยชนสูตร

ว่าด้วยสังโยชน์ ๑๐ ประการ

{๑๓} [๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์ มี ๑๐ ประการนี้ สังโยชน์ ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ โอรัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เป็นไปในส่วนเบื้องต่ำ ๕ ประการ อุทธัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เป็นไปในส่วนเบื้องสูง ๕ ประการโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) สักกายทิฏฐิ ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน

(๒) วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย

(๓) สีลัพพตปรามาส ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต

-------------------------------------

(๔) กามฉันทะ ความพอใจในกาม

(๕) พยาบาท ความคิดแก้แค้นผู้อื่น

โอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการนี้

อุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) รูปราคะ ความติดอยู่ในรูปภพ

(๒) อรูปราคะ ความติดอยู่ในอรูปภพ

(๓) มานะ ความถือตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่

(๔) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน

(๕) อวิชชา ความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้จริง

อุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ประการนี้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังโยชน์ ๑๐ ประการนี้แล”

๔. เจโตขีลสูตร

ว่าด้วยตะปูตรึงใจ ๕ ความผูกพันใจ ๕

{๑๔} [๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการ อันผู้ใดจะเป็นภิกษุ หรือภิกษุณีก็ตามยังละไม่ได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการ อันผู้ใดจะเป็น ภิกษุหรือภิกษุณีก็ดามยังตัดไม่ขาดแล้ว กลางคืนหรีอ <*> กลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นพึงหวังได้ความเสื่อมอย่างเดียว ในกุศลธรรมทั้งหลายไม่มีความเจริญเลยตะปูตรึงใจ ๕ ประการที่ผู้นั้นยังละไม่ได้แล้วคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระศาสดา จิตของภิกษุผู้เคลือบแคลงสงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระศาสดา ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ

เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๑ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นยังละไม่ได้แล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระธรรม จิตของภิกษุเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระธรรม ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการ ที่ ๒ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นยังละไม่ได้แล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระสงฆ์ จิตของภิกษุเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในพระสงฆ์ ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๓ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นยังละไม่ได้แล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใสในสิกขา จิตของภิกษุเคลือบแคลง สงสัย ไม่เชื่อแน่ ไม่เลื่อมใส ในสิกขา ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๔ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นยังละไม่ได้แล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้โกรธ มีจิตขัดเคือง มี จิตถูกโทสะกระทบ เป็นเสมือนตะปูในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้โกรธ มีจิตขัดเคือง มีจิตอันโทสะกระทบแล้ว มีจิตเสมือนตะปู ย่อม

-----------------------------------

ไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๕ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นยังละไม่ได้แล้ว

เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการที่บุคคลนั้นยังตัดไม่ขาดแล้วคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อ ความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๑ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่นยังตัดไม่ขาดแล้วยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในร่างกาย ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๒ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่นยังตัดไม่ขาดแล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในรูป ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๓ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่นยังตัดไม่ขาดแล้ว

-----------------------------

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบริโภคอิ่มหนำพอแก่ความต้องการแล้ว ประกอบความสุขในการนอน ความสุขในการเอนข้าง ความสุขในการหลับอยู่ ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๔ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่นยังตัดไม่ขาดแล้ว

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประพฤติพรหมจรรย์เพราะปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใด องค์หนึ่งด้วยศีลอันนี้ ด้วยข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์ อันนี้’ จิตของภิกษุผู้ประพฤติพรหมจรรย์เพราะปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่ หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใดองค์หนึ่งด้วยศีลอันนี้ ด้วยข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์อันนี้’ ย่อมไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือความผูกพันใจประการที่ ๕ ที่ภิกษุผู้มีจิตไม่น้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียร ตั้งมั่นยังตัดไม่ขาดแล้วดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือ ภิกษุณีก็ตามยังละไม่ได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุ หรือภิกษุณีก็ตามยังตัดไม่ขาดแล้ว กลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นพึงหวังได้ความเสื่อมอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเจริญเลย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนกลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงดวงจันทร์ในกาฬปักษ์ ดวงจันทร์นั้นย่อมเสื่อมไปจากสี เสื่อมไปจากมณฑล เสื่อมไปจากแสงสว่าง เสื่อมไปจากความยาวและความกว้าง แม้ฉันใด ตะปู ตรึงใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามยังละไม่ได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามยังตัดไม่ขาดแล้ว

กลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นพึงหวังได้ความเสื่อมอย่างเดียว ในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเจริญเลย ฉันนั้นเหมือนกันแล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการ อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือ ภิกษุณีก็ตามละได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการอันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือ ภิกษุณีก็ตามตัดขาดได้แล้ว กลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นพึงหวังได้ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการที่บุคคลนั้นละได้แล้วคือ อะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมไม่เคลือบแคลง ไม่สงสัย เชื่อแน่ เลื่อมใสในพระศาสดา จิตของภิกษุผู้ไม่เคลือบแคลง ไม่สงสัย เชื่อแน่ เลื่อมใสในพระศาสดา ย่อมน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึง ใจประการที่ ๑ ที่ภิกษุผู้มีจิตน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่นละได้แล้วยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมไม่เคลือบแคลง ไม่สงสัย เชื่อแน่ เลื่อมใสในพระธรรม ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมไม่เคลือบแคลง ไม่สงสัย เชื่อแน่ เลื่อมใสในพระสงฆ์ ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมไม่เคลือบแคลง ไม่สงสัย เชื่อแน่ เลื่อมใสในสิกขา ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่โกรธ ยินดี มีจิตไม่ถูกโทสะกระทบ ไม่เป็นเสมือนตะปูในเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้ไม่โกรธ ยินดี มีจิตไม่ถูกโทสะกระทบ ไม่เป็นเสมือนตะปู ย่อมน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อ

------------------------------------

ความเพียรตั้งมั่น นี้เป็นตะปูตรึงใจประการที่ ๕ ที่ภิกษุผู้มีจิตน้อมไปเพื่อความ เพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความตั้งมั่น ละได้แล้ว

เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการที่ผู้นั้นตัดได้ขาดแล้ว คืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย จิตของภิกษุผู้ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในกามทั้งหลาย ย่อมน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความ เพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๑ ที่ ภิกษุผู้มีจิตน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่นตัดได้ขาดแล้วยังอีกประการหนี่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยานอยากในร่างกาย ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๒ ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ปราศจากความกำหนัด ความพอใจ ความรัก ความกระหาย ความกระวนกระวาย ความทะยาน อยากในรูป ... นี้คือความผูกพันใจประการที่ ๓ ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่บริโภคอิ่มหนำพอแก่ความต้องการแล้ว ประกอบความสุขในการนอน ความสุขในการเอนข้าง ความสุขในการหลับอยู่ ... นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๔ ...

ยังอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่ประพฤติพรหมจรรย์เพราะปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใด องค์หนึ่งด้วยศีลอันนี้ ด้วยข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์

-------------------------------

อันนี้’ จิตของภิกษุผู้ไม่ประพฤติพรหมจรรย์เพราะปรารถนาหมู่เทพเจ้าหมู่ใดหมู่หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้าหรือเป็นเทพองค์ใดองค์หนึ่งด้วยศีลอันนี้ ด้วย ข้อวัตรข้อนี้ ด้วยตบะอันนี้ หรือด้วยพรหมจรรย์อันนี้’ ย่อมน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น นี้คือเครื่องผูกพันใจประการที่ ๕ ที่ภิกษุผู้มีจิตน้อมไปเพื่อความเพียร เพื่อความหมั่นประกอบ เพื่อความเพียรไม่ขาดสาย เพื่อความเพียรตั้งมั่น ตัดได้ขาดแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามละได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามตัดได้ขาดแล้ว กลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นพึง หวังได้ความเจริญอย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนกลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงดวงจันทร์ในชุณหปักษ์ ดวงจันทร์นั้นย่อมเจริญด้วยสี ย่อมเจริญด้วยมณฑล ย่อมเจริญด้วยแสงสว่าง เจริญด้วยความยาวและความกว้าง แม้ฉันใด ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย ตะปูตรึงใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามละ ได้แล้ว เครื่องผูกพันใจ ๕ ประการนี้อันผู้ใดจะเป็นภิกษุหรือภิกษุณีก็ตามตัดได้ ขาดแล้ว กลางคืนหรือกลางวันที่ผ่านมาถึงผู้นั้น ผู้นั้นก็พึงหวังได้ความเจริญ อย่างเดียวในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่มีความเสื่อมเลย ฉันนั้นเหมือนกันแล”

๕. อัปปมาทสูตร

ว่าด้วยความไม่ประมาทเป็นยอดของกุศลธรรม

{๑๕} [๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตวโลกทั้งหลายที่ไม่มีเท้าก็ดี มีสองเท้า ก็ดี มีสี่เท้าก็ดี มีรูปก็ดี ไม่มีรูปก็ดี มีสัญญาก็ดี ไม่มีสัญญาก็ดี จะว่ามีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ก็ดี มีประมาณเท่าใด พระตถาคตอรหันต