อธรรมสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๔

เป็นฝั่งนี้ อพยาบาทเป็นฝั่งโน้น มิจฉาทิฏฐิเป็นฝั่งนี้ สัมมาทิฏฐิเป็นฝั่งโน้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้แลเป็นฝั่งนี้ นี้แลเป็นฝั่งโน้น”

ในหมู่มนุษย์ ชนที่ไปถึงฝั่งนิพพานได้มีน้อย ส่วนหมู่สัตว์นอกนี้เลาะไปตามริมฝั่งเท่านั้น

ก็เหล่าชนที่ประพฤติตามธรรมในธรรมที่พระสุคต เจ้าตรัสไว้แล้วโดยชอบ จักข้ามบ่วงมฤตยูที่ข้ามได้ยากไปถึงฝั่งได้

บัณฑิตพึงละอกุศลธรรม ออกจากอาลัย อาศัยธรรม อันไม่มีอาลัย แล้วเจริญกุศลธรรม

บัณฑิตพึงปรารถนาความยินดียิ่งในวิเวกซึ่งเป็นที่ที่ยินดี ได้ยาก ละกามทั้งหลายเสียแล้วเป็นผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล พึงชำระตนให้ผ่องแผ้วจากเครื่องเศร้าหมองจิตเหล่าชนที่อบรมจิตด้วยดีโดยชอบในองค์ธรรมสามัคคี เครื่องตรัสรู้ และเหล่าชนที่ไม่ยึดมั่นถือมั่น ยินดีแล้ว ในการสละคืนความยึดมั่นถือมั่น สิ้นอาสวะแล้ว มีความรุ่งเรือง เป็นผู้ปรินิพพานแล้วในโลก

๕. ปฐมอธัมมสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและไม่เป็นประโยชน์

{๑๖๐} [๑๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ บุคคลควรทราบ สิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์บุคคลก็ควรทราบ ครั้นทราบสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ ทั้งสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์แล้วพึงปฏิบัติตามสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์---------------------------------

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์เป็น ไฉน คือ

(๑) ปาณาติบาต (๒) อทินนาทาน

(๓) กาเมสุมิจฉาจาร (๔) มุสาวาท

(๕) ปิสุณวาจา (๖) ผรุสวาจา

(๗) สัมผัปปลาปวาจา (๘) อภิชฌา

(๙) พยาบาท (๑๐) มิจฉาทิฏฐิ

นี้เรียกว่าสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์เป็นไฉน คือ

(๑) เจตนางดเว้นจากปาณาติบาต

(๒) เจตนางดเว้นจากอทินนาทาน

(๓) เจตนางดเว้นจากกาเมสุมิจฉาจาร

(๔) เจตนางดเว้นจากมุสาวาท

(๕) เจตนางดเว้นจากปิสุณวาจา

(๖) เจตนางดเว้นจากผรุสวาจา

(๗) เจตนางดเว้นจากสัมผัปปลาปวาจา

(๘) อนภิชฌา

(๙) อพยาบาท

(๑๐) สัมมาทิฏฐิ

นี้เรียกว่าสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์บุคคล ควรทราบ สิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์บุคคลก็ควรทราบ ครั้น ทราบสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ ทั้งสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่ เป็นประโยชน์แล้วพึงปฏิบัติตามสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์ คำที่ เรากล่าวดังนี้ เราอาศัยความข้อนี้กล่าวแล้ว”

๖. ทุติยอธัมมสูตร

ว่าด้วยบุคคลควรทราบสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและเป็นธรรม

{๑๖๑} [๑๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นธรรม บุคคลควรทราบ สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์และสิ่งที่เป็นประโยชน์บุคคลก็ควรทราบ ครั้นทราบสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นธรรม ทั้งสิ่งที่เป็นประโยชน์และสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ แล้วพึงปฏิบัติตามสิ่งที่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นประโยชน์” พระผู้ มีพระภาคเจ้าผู้สุคตครั้นตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้วทรงลุกจากอาสนะเสด็จเข้าไปสู่พระวิหาร

ลำดับนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกไปแล้วไม่นาน ภิกษุเหล่านั้นพูดปรึกษากันดังนี้ว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าของเรา ทั้งหลายทรงแสดงอุเทศนี้โดยย่อว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่ไม่เป็นธรรม และสิ่งที่เป็นธรรมบุคคลควรทราบ สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์และสิ่งที่เป็น ประโยชน์บุคคลก็ควรทราบ ครั้นทราบสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและสิ่งที่เป็นธรรม ทั้ง สิ่งทีไม่เป็นประโยชน์ และสิ่งที่เป็นประโยชน์แล้วพึงปฏิบัติตามสิ่งที่เป็นธรรม และสิ่งที่เป็นประโยชน์ ดังนี้ ยังไม่ทรงแจกแจงเนื้อความโดยพิสดารก็ทรงลุกจากอาสนะเสด็จเข้าไปสู่พระวิหาร ใครหนอแลจะพึงแจกแจงเนื้อความแห่งอุเทศที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงโดยย่อไม่ทรงจำแนกโดย พิสดารนี้ให้พิสดารได้”ลำดับนั้น ภิกษุเหล่านั้นมีความเห็นร่วมกันว่า “ท่านพระมหากัจจานะ นี้แลเป็นผู้ที่พระศาสดาทรงสรรเสริญไว้ และเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ผู้รู้ทั้งหลาย ก็ยกย่องกันแล้ว ท่านพระมหากัจจานะนี้สามารถที่จะแจกแจงเนื้อความแห่ง อุเทศที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วโดยย่อไม่ทรงจำแนกโดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้ อย่ากระนั้นเลย พวกเราควรพากันเข้าไปหาท่านพระมหากัจจานะ