ปริสสูตร เล่ม ๒๐

ทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นสัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นสังขารเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นวิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี ทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยิงได้ไกลอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ยิงได้เร็วอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้เหตุให้ทุกข์เกิด นี้ความดับทุกข์ นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยิงได้เร็วอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมทำลายกองอวิชชาใหญ่ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”

๒. ปริสาสูตร

ว่าด้วยบริษัท ๓ ประเภท

{๕๗๔} [๑๐๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้ ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บริษัทที่แนะนำได้ยาก (๒) บริษัทที่แนะนำได้ง่าย

(๓) บริษัทที่แนะนำแต่พอประมาณก็รู้ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้แล”

๓. มิตตสูตร

ว่าด้วยองค์ ๓ ของมิตรแท้

{๕๗๕} [๑๐๖๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มิตรผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ควรคบหา องค์ ๓ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) ให้สิ่งที่ให้ได้ยาก (๒) ช่วยทำสิ่งที่ทำได้ยาก

(๓) ทนสิ่งที่ทนได้ยาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มิตรผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แลควรคบหา”

๔. อุปปาทาสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่มีอยู่ตลอด

{๕๗๖} [๑๐๖๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะตถาคตอุบัติขึ้นก็ตาม ไม่อุบัติขึ้นก็ตาม ธาตุนั้น คือ ความตั้งอยู่ตามธรรมดา ความเป็นไปตามธรรมดาว่า ‘สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง’ ก็คงตั้งอยู่อย่างนั้นเอง ตถาคตตรัสรู้บรรลุธาตุนั้น ครั้นแล้วจึงบอก แสดง บัญญัติ แต่งตั้ง เปิดเผย จำแนก ทำให้เข้าใจง่ายว่า ‘สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะตถาคตอุบัติขึ้นก็ตาม ไม่อุบัติขึ้นก็ตาม ธาตุนั้น คือ ความตั้งอยู่ตามธรรมดา ความเป็นไปตามธรรมดาว่า ‘สังขาร ทั้งปวงเป็นทุกข์’ ก็คงตั้งอยู่อย่างนั้นเอง ตถาคตตรัสรู้บรรลุธาตุนั้น