นวสูตร เล่ม ๒๐

เลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ จะไม่มีภาวะเป็นอย่างอื่นไปได้เลย ภาวะเป็นอย่างอื่นในข้อนั้นก็คือข้อที่อริยสาวกผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์นั้นจักเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย นี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ดูก่อนอานนท์ เธอทั้งหลายพึงอนุเคราะท์ผู้ใด และคนเหล่าใดพึงสำคัญว่าเป็นคำที่ควรฟัง จะเป็นมิตร อำมาตย์ ญาติ หรือสาโลหิตก็ตาม คนเหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงชักชวนให้ดำรงให้มั่นคงอยู่ในฐานะ ๓ ประการนี้แล”

๖. ปฐมภวสูตร

ว่าด้วยเหตุเกิดแห่งภพ ๓ สูตรที่ ๑

{๕๑๖} [๙๘๖] ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ‘ภพ ภพ’ ดังนี้ ภพย่อมมีได้ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนอานนท์ ถ้ากรรมที่อำนวยผลให้ในกามธาตุจักไม่ได้มีแล้ว กามภพจะพึงปรากฏได้หรือหนอ”

“ไม่พึงปรากฏได้เลย พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไร่นา วิญญาณชื่อว่าเป็นพืช ตัณหาชื่อว่าเป็นยาง วิญญาณประดิษฐานแล้วในธาตุชั้นเลวของสัตว์ พวกที่มีอวิชชาสกัดกั้น มีตัณหามัดไว้ การเกิดในภพใหม่ต่อไปอีกย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้

ดูก่อนอานนท์ ถ้ากรรมที่อำนวยผลให้ในรูปธาตุจักไม่ได้มีแล้ว รูปภพพึงปรากฏได้หรือหนอ”

“ไม่พึงปรากฏได้เลย พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไร่นา วิญญาณชื่อว่าเป็นพืช ตัณหาชื่อว่าเป็นยาง วิญญาณประดิษฐานแล้วในธาตุชั้นกลางของสัตว์พวกที่มีอวิชชาสกัดกั้น มีตัณหามัดไว้ การเกิดในภพใหม่ต่อไปอีกย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้

ดูก่อนอานนท์ ถ้ากรรมที่อำนวยผลให้ในอรูปธาตุจักไม่ได้มีแล้ว อรูปภพพึงปรากฏได้หรือหนอ”

“ไม่พึงปรากฏได้เลย พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไร่นา วิญญาณชื่อว่าเป็นพืช ตัณหาชื่อว่าเป็นยาง วิญญาณประดิษฐานแล้วในธาตุชั้นประณีตของสัตว์พวกที่มีอวิชชาสกัดกั้น มีตัณหามัดไว้ การเกิดในภพใหม่ต่อไปอีกย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้ ดูก่อนอานนท์ ภพย่อมมีได้ด้วยเหตุดังกล่าวมาฉะนี้แล”

๗. ทุติยภวสูตร

ว่าด้วยเหตุเกิดแห่งภพ ๓ สูตรที่ ๒

{๕๑๗} [๙๘๗] ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ‘ภพ ภพ’ ดังนี้ ภพย่อมมีได้ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า”