สมณสูตร เล่ม ๒๐

จากโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก จากหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ มีใจปราศจากเขตแดนอยู่ไม่ได้ เพียงนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อใดสัตว์ทั้งหลายรู้ประจักษ์ซึ่งคุณของโลกโดยความเป็นคุณ ซึ่งโทษของโลกโดยความเป็นโทษ และซึ่งการสลัดออกของโลกโดยความเป็นการสสัดออกตามความเป็นจริง เมื่อนั้นสัตว์ทั้งหลายย่อมออกไปหลุดไป พ้นไปจากโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก จากหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์ มีใจปราศจากเขตแดนอยู่ได้”

๔. สมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยผู้ควรยกย่องเป็นสมณะและพราหมณ์

{๕๔๖} [๑๐๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ไม่รู้ประจักษ์ซึ่งคุณของโลกโดยความเป็นคุณ ซึ่งโทษของโลกโดยความเป็นโทษ และซึ่งการสลัดออกของโลกโดยความเป็นการสลัดออกตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้ ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งรู้ประจักษ์ซึ่งคุณของโลกโดยความเป็นคุณซึ่งโทษของโลกโดยความ เป็นโทษ และซึ่งการสลัดออกของโลกโดยความเป็นการสลัดออกตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นสมมติได้ว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติได้ว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”

๕. รุณณสูตร

ว่าด้วยความร่าเริงในโลกและความเบิกบานในธรรม

{๕๔๗} [๑๐๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การขับร้อง คือการร้องไห้ในอริยวินัย การฟ้อนรำ คือความเป็นบ้าในอริยวินัย การหัวเราะจนเห็นฟันพร่ำเพรื่อ คือ การกระทำของเด็กในอริยวินัย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล จงละเสียโดยเด็ดขาดในการขับร้อง ในการฟ้อนรำ เมื่อเธอทั้งหลายเบิกบานในธรรม (คือเหตุบางอย่าง) ก็ควรแต่แย้ม”

๖. อติตติสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่เสพไม่รู้อิ่ม ๓ อย่าง

{๕๔๘} [๑๐๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอิ่มในการเสพสิ่ง ๓ สิ่งไม่มี สิ่ง ๓ สิ่งคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ในการเสพความหลับ (๒) ในการเสพนํ้าสุราและเมรัย

(๓) ในการเสพเมถุนธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความอิ่มในการเสพสิ่ง ๓ สิ่งนี้แลไม่มี”

๗. อรักขิตสูตร

ว่าด้วยกรรมที่เกิดขึ้นจากการรักษาและไม่รักษาจิต

{๕๔๙} [๑๐๓๔] ครั้งนั้นแล อนาถบิณฑิกคฤหบดีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนคฤหบดี เมื่อบุคคลไม่รักษาจิต แม้กายกรรมก็เป็นอันไม่รักษา แม้วจีกรรมก็เป็นอันไม่รักษา