สิกขาสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๐

ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว สิกฺขา. กตมา ติสฺโส ? อธิสีลสิกฺขา อธิจิตฺตสิกฺขา อธิปญฺญาสิกฺขา.

กตมา จ ภิกฺขเว อธิสีลสิกฺขา ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สีลวา โหติ ฯเปฯ สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อธิสีลสิกฺขา.

กตมา จ ภิกฺขเว อธิจิตฺตสิกฺขา ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อธิจิตฺตสิกฺขา. กตมา จ ภิกฺขเว อธิปญฺญาสิกฺขา ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อธิปญฺญา สิกฺขา. อิมา โข ภิกฺขเว ติสฺโส สิกฺขาติ.

อธิสีลํ อธิจิตฺตํ อธิปญฺญญฺจ วีริยวา

ถามวา ธิติมา ฌายี สโต คุตฺตินฺทฺริโย (๑) จเร.

ยถา ปุเร ตถา ปจฺฉา ยถา ปจฺฉา ตถา ปุเร

ยถา อโธ ตถา อุทฺธํ ยถา อุทฺธํ ตถา อโธ.

ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา

อภิภุยฺย ทิสา สพฺพา อปฺปมาณสมาธินา

ตมาหุ เสกฺขํ (๒) ปฏิปทํ อโถ สํสุทฺธจารินํ (๓)

ตมาหุ โลเก สมฺพุทฺธํ ธีรํ ปฏิปทนฺตคุํ.

วิญฺญาณสฺส นิโรเธน ตณฺหกฺขยวิมุตฺติโน

ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ วิโมกฺโข โหติ เจตโสติ. ทสมํ.

ภิกษุทั้งหลาย สิกขา ๓ ประการนี้

สิกขา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. อธิสีลสิกขา ๒. อธิจิตตสิกขา

๓. อธิปัญญาสิกขา

อธิสีลสิกขา เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้มีศีล ฯลฯ สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย นี้เรียกว่า อธิสีลสิกขาอธิจิตตสิกขา เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดจากกามทั้งหลาย ฯลฯ บรรลุจตุตถฌานที่ไม่มี ทุกข์ ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาอยู่ นี้เรียกว่า อธิจิตตสิกขาอธิปัญญาสิกขา เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะเพราะอาสวะสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน นี้เรียกว่า อธิปัญญาสิกขา

ภิกษุทั้งหลาย สิกขา ๓ ประการนี้แล

ภิกษุผู้มีความเพียร มีความเข้มแข็ง

มีปัญญา เพ่งพินิจ มีสติ

คุ้มครองอินทรีย์ ครอบงำทุกทิศด้วยอัปปมาณสมาธิ

ประพฤติอธิสีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา

เมื่อก่อนฉันใด ภายหลังก็ฉันนั้น

ภายหลังฉันใด เมื่อก่อนก็ฉันนั้น

เบื้องต่ำฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น

เบื้องบนฉันใด เบื้องต่ำก็ฉันนั้น

กลางวันฉันใด กลางคืนก็ฉันนั้น

กลางคืนฉันใด กลางวันก็ฉันนั้น

ภิกษุเช่นนั้น บัณฑิตกล่าวว่าเป็นนักศึกษา

เป็นนักปฏิบัติ และมีความประพฤติบริสุทธิ์

ภิกษุเช่นนั้น บัณฑิตกล่าวว่าเป็นผู้ตรัสรู้ชอบ

เป็นนักปราชญ์ เป็นผู้ถึงที่สุดแห่งการปฏิบัติในโลก

ท่านผู้ประกอบด้วยวิมุตติอันเป็นที่สิ้นตัณหา

ย่อมมีจิตหลุดพ้นจากสังขารธรรมเพราะวิญญาณดับสนิท

เหมือนความดับแห่งประทีปฉะนั้น

ทุติยสิกขัตตยสูตรที่ ๑๐ จบ