คัทรภสูตร เล่ม ๒๐

(๙) ๔. สมณวรรค

๑. สมณสูตร

ว่าด้วยกิจของสมณะ ๓ อย่าง

{๕๒๑} [๙๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจของสมณะที่สมณะควรทำมี ๓ อย่าง ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) การสมาทานอธิสีลสิกขา สิกขาคือศีลอันยิ่ง

(๒) การสมาทานอธิจิตตสิกขา สิกขาคือจิตอันยิ่ง

(๓) การสมาทานอธิปัญญาสิกขา สิกขาคือปัญญาอันยิ่ง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจของสมณะที่สมณะควรทำมี ๓ อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิสีลสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิจิตตสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิปัญญาสิกขา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

๒. คัทรภสูตร

ว่าด้วยภิกษุที่ไร้ไตรสิกขาเปรียบเหมือนลาในฝูงโค

{๕๒๒} [๙๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาที่ติดตามไปเบื้องหลังฝูงโคถึงจะร้องว่า ‘แม้เราก็เป็นโค ๆ’ แต่สี เสียง และรอยเท้าของมันหาเหมือนโคไม่ มันเป็นได้แค่เดินตามหลังฝูงโคพลางร้องว่า ‘แม้เราก็เป็นโค ๆ’ ดังนี้เท่านั้น แม้ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกันแล ติดตามไปเบื้องหลังภิกษุสงฆ์พลางร้องประกาศว่า ‘แม้เราก็เป็นภิกษุ ๆ’ แต่ ความพอใจในการสมาทานอธิสีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา ของเธอหาเหมือนภิกษุเหล่าอื่นไม่ เธอเป็นได้แค่ติดตามไปเบื้องหลังภิกษุสงฆ์พลางร้องประกาศว่า ‘แม้เราก็เป็นภิกษุ ๆ’ ดังนี้เท่านั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิสีลสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิจิตตสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิปัญญาสิกขา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล’

๓. เขตตสูตร

ว่าด้วยกิจเบื้องต้นของชาวนาและของภิกษุ

{๕๒๓} [๙๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจที่ควรทำเบื้องต้นของคฤหบดีชาวนามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ คฤหบดีชาวนาในโลกนี้ ก่อนอื่นจะต้องไถคราดนาให้ดีก่อน ๑ ครั้นแล้วก็เพาะพืชลงไปตามฤดูกาล ๑ ครั้นแล้วก็ไขน้ำเข้าบ้าง ระบายน้ำออกบ้างตามเวลา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจที่ควรทำเบื้องต้นของคฤหบดีชาวนามี ๓ อย่างนี้แล ฉันใดกิจที่ควรทำเบื้องต้นของภิกษุก็มี ๓ อย่างนี้ฉันนั้นเหมือนกัน ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ การสมาทานอธิสีลสิกขา ๑ การสมาทานอธิจิตตสิกขา ๑ การสมาทานอธิปัญญาสิกขา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กิจที่ควรทำเบื้องต้นของภิกษุมี ๓ อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักมีความพอใจอย่างแรงกล้าในการสมาทานอธิสีลสิกขา เราจักมีความ