อาตัปปสูตร เล่ม ๒๐

(๑) เจริญด้วยศรัทธา (๒) เจริญด้วยศีล

(๓) เจริญด้วยปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนภายในอาศัยพ่อบ้านแม่เรือนผู้มีศรัทธา ย่อมเจริญด้วยความเจริญ ๓ ประการนี้แล

ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ย่อมได้อาศัยภูเขานั้น

เจริญงอกงามเติบโตอยู่ในป่า ฉันใด พวกบุตรภรรยา

พวกพ้อง อำมาตย์ หมู่ญาติ และเหล่าชนผู้พึ่งพำนัก

เลี้ยงชีพต่างอาศัยพ่อบ้านแม่เรือนผู้มีศรัทธา ถึงพร้อม

ด้วยศีล เจริญอยู่ ฉันนั้น

ผู้ที่มีปัญญาเห็นประจักษ์เห็นศีล จาคะ และสุจริตของ

พ่อบ้านแม่เรือนผู้มีศีลนั้น ต่างก็พากันทำตาม บุคคล

ประพฤติธรรมอันเป็นทางที่ยังสัตว์ให้ไปสุคติในโลกนี้แล้ว

ย่อมเป็นผู้เพลิดเพลิน สมประสงค์ที่น่าใคร่ บันเทิงอยู่

ในเทวโลก

๑๐. อาตัปปกรณียสูตร

ว่าด้วยความเพียร ๓ ประการ

{๔๘๙} [๙๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรทำความเพียรเป็นเครื่องเผากิเลสด้วยเหตุ ๓ ประการ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) เพื่อความไม่เกิดขึ้นแห่งอกุศลธรรมอันเลวทรามที่ยังไม่เกิดขึ้น

(๒) เพื่อความเกิดขึ้นแห่งกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น

(๓) เพื่ออดกลั้นต่อทุกขเวทนาที่กล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่น่ายินดี ไม่น่าชอบใจ อาจพรากชีวิตไป ซึ่งมีอยู่ในสรีระที่เกิดขึ้นแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะภิกษุทำความเพียรเป็นเครื่องเผากิเลส เพื่อความไม่เกิดขึ้นแห่งอกุศลธรรมอันเลวทรามที่ยังไม่เกิด ทำความเพียรเพื่อความเกิดขึ้นแห่งกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ทำความเพียรเพื่ออดกลั้นต่อทุกขเวทนาที่กล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่น่ายินดี ไม่น่าชอบใจ อาจพรากชีวิตไปซึ่งมีอยู่ในสรีระที่เกิดขึ้นแล้ว ภิกษุนี้เราจึงเรียกว่าผู้มีความเพียรเครื่องเผากิเลส มีปัญญาเครื่องรักษาตน มีสติเพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบ”

๑๑. มหาโจรสูตร

ว่าด้วยองค์ของโจรและของภิกษุอลัชชี

{๔๙๐} [๙๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรประกอบด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมตัดช่องย่องเบาบ้าง ปล้นไม่ให้เหลือบ้าง ทำการล้อมเรือนหลังเดียวแล้วปล้นบ้าง ปล้นในทางเปลี่ยวบ้าง องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ มหาโจรในโลกนี้

(๑) เป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบ (๒) เป็นผู้อาศัยที่รกชัฏ

(๓) เป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยเกาะกลางนํ้าหรือซอกเขา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่อันไม่ราบเรียบอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยพงหญ้ารก ๆ บ้าง ต้นไม้รก ๆ บ้าง ตลิ่งบ้าง ราวไพรใหญ่บ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรเป็นผู้อาศัยที่รกชัฏอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็มหาโจรเป็นผู้อาศัยบุคคลผู้มีกำลังอย่างไร คือ มหาโจรในโลกนี้ย่อมอาศัยพระราชาหรือราชมหาอำมาตย์ เขาคิดอย่างนี้ว่า ‘ถ้าใครจักกล่าวหาอะไรเรา พระราชาหรือราชมหาอำมาตย์เหล่านี้ก็จักช่วยกัน