ภัณฑนสูตร เล่ม ๒๐

ยสฺส ภิกฺขเว ทิสาย ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ. มนสิกาตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ. นิฏฺฐํเอตฺถ คจฺฉามิ: อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ. (๑) กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสวิตกฺกํ. อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. กตเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ ? กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ. อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ. ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ. มนสิ กาตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ. นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ: อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ.

ยสฺสํ (๒) ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ. คนฺตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิกาตุํ. นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ: อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ. กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ ? กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหึสาวิตกฺกํ. อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีกมํสุ ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ อพฺยาปาทวิตกฺกํ อวิหึสาวิตกฺกํ. อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสุ. ยสฺสํ ภิกฺขเว ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ. คนฺตุํปิ เม เอสา ภิกฺขเว ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิกาตุํ. นิฏฺฐํ เอตฺถ คจฺฉามิ: อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. อิเม ตโย ธมฺเม พหุลีมกํสูติ. ทุติยํ.

ภิกษุทั้งหลาย ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมางกัน ทะเลาะ วิวาทกัน ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ ทิศนี้ แม้เพียงคิดก็ไม่เป็นที่สำราญแก่เราไม่จำเป็นต้องพูดถึงการไป ในเรื่องนี้เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอน

ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เนกขัมมวิตก (ความตรึกปลอดจากกาม)

๒. อพยาบาทวิตก (ความตรึกปลอดจากพยาบาท)

๓. อวิหิงสาวิตก (ความตรึกปลอดจากการเบียดเบียน)

ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการนี้

ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กามวิตก (ความตรึกในทางกาม)

๒. พยาบาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท)

๓. วิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน)

ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้

ภิกษุทั้งหลาย ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกัน ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ ทิศนี้ แม้เพียงคิดก็ไม่เป็นที่สำราญแก่เรา ไม่จำเป็น ต้องพูดถึงการไป ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอนในทิศใด ภิกษุทั้งหลายพร้อมเพรียงกัน ชื่นชมกัน ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือน น้ำนมกับน้ำ มองกันด้วยนัยน์ตาที่เปี่ยมด้วยความรักอยู่ ทิศนี้ แม้ไปเยือนก็เป็น ที่สำราญแก่เรา ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการคิด ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่าน เหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการอย่างแน่นอนท่านเหล่านั้นได้ละธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กามวิตก ๒. พยาบาทวิตก

๓. วิหิงสาวิตก

ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เนกขัมมวิตก ๒. อพยาบาทวิตก

๓. อวิหิงสาวิตก

ท่านเหล่านั้นคลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้

ในทิศใด ภิกษุทั้งหลายพร้อมเพรียงกัน ชื่นชมกัน ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือน น้ำนมกับน้ำ มองกันด้วยนัยน์ตาที่เปี่ยมด้วยความรักอยู่ ทิศนี้ แม้ไปเยือนก็เป็นที่ สำราญแก่เรา ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการคิด ในเรื่องนี้ เราสันนิษฐานได้ว่า ท่านเหล่านั้น ได้ละธรรม ๓ ประการนี้ คลุกคลีอยู่กับธรรม ๓ ประการนี้อย่างแน่นอน

ภัณฑนสูตรที่ ๒ จบ