arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · เสขปริหานิยวรรค

๙. นิทานสูตร เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๒ ในเสขปริหานิยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ เสขปริหานิยวรรค นิทานสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๔๘๕–๔๘๖

หน้า ๔๘๕

“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งนัก พระ ภาษิตของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้า ... ขอพระโคดมผู้เจริญได้ โปรดจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๙. นิทานสูตร

ว่าด้วยอกุศลมูลและกุศลมูล

{๓๑๐} [๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพื่อเกิดกรรมมี ๓ ประการ ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อโลภะ (ความ ไม่โลภ) ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะโลภะ โดยที่แท้โลภะย่อมเกิดขึ้นเพราะโลภะ อโทสะ (ความไม่ประทุษร้าย) ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะโทสะ โดยที่แท้โทสะย่อม เกิดขึ้นเพราะโทสะ อโมหะ (ความไม่หลง) ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะโมหะ โดยที่ แท้โมหะย่อมเกิดขึ้นเพราะโมหะ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดา มนุษย์ หรือ แม้สุคติอย่างใดอย่างหนึ่งย่อมไม่ปรากฏเพราะกรรมที่เกิดแต่โลภะ โทสะ โมหะ โดยที่แท้นรกกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย หรือแม้ทุคติอย่างใดอย่างหนึ่ง ย่อมปรากฏเพราะกรรมที่เกิดแต่โลภะ

โทสะ โมหะ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุ เพื่อเกิดกรรมมี ๓ ประการนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพื่อเกิดกรรมมี ๓ ประการนี้ ๓ ประการคือ อะไรบ้าง คือ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลภะ ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะอโลภะ โดยที่แท้อโลภะย่อมเกิดขึ้นเพราะอโลภะ โทสะ ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะอโทสะ โดยที่แท้อโทสะย่อมเกิดขึ้นเพราะอโทสะ โมหะ ย่อมไม่เกิดขึ้นเพราะอโมหะ โดยที่แท้อโมหะย่อมเกิดขึ้นเพราะอโมหะ ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย นรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ปิตติวิสัย หรือแม้ทุคติอย่างใดอย่าง หนึ่งย่อมไม่ปรากฏเพราะกรรมที่เกิดแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ โดยที่แท้

หน้า ๔๘๖

เทวดา มนุษย์ หรือแม้สุคติอย่างใดอย่างหนึ่งย่อมปรากฏเพราะกรรมที่เกิดแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพื่อเกิดกรรมมี ๓ ประการ นี้แล”

๑๐. กิมมิลสูตร

ว่าด้วยเหตุให้ศาสนาเสื่อมและเจริญ

{๓๑๑} [๔๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน ใกล้นครกิมมิลา ครั้งนั้น ท่านพระกิมมิละเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ ทูลถามว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้พระ สัทธรรม ไม่ดำรงอยู่นานในเมื่อพระตถาคตปรินิพพานแล้ว”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกิมมิละ เมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว พวกภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรง ในพระศาสดา ในพระธรรม ในพระสงฆ์ ในสิกขา ในความไม่ประมาท ในปฏิสันถาร ดูก่อนกิมมิละ นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้พระสัทธรรมไม่ ดำรงอยู่นานในเมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว”

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สัทธรรม ธรรมอันดี ในที่นี้หมายถึงหลักหรือแก่นของพระพุทธศาสนา (องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๑๙) ซึ่ง จำแนกเป็น ๓ คือ (๑) ปริยัตติสัทธรรม สัทธรรมคือคำสั่งสอนอันจะต้องเล่าเรียน (ปริยัติ) ได้แก่ พระบาลีพุทธพจน์ พร้อมทั้งอรรถกถา (๒) ปฎิปัตติสัทธรรม สัทธรรมคือปฏิปทาอันจะต้องปฏิบัติ โดยสรุปได้แก่ อริยมรรคมีองค์ ๘ หรือไตรสิกขา (๓) ปฏิเวธสัทธรรม (หรือเรียกว่าอธิคมสัทธรรม) สัทธรรมคือผลอันจะพึงเข้าถึงหรือบรรลุด้วยการปฏิบัติ ได้แก่ มรรค ผล นิพพาน อีกนัยหนึ่งได้แก่ มรรค ๔ ผล ๔ ปฏิสัมภิทา ๔ วิชชา ๓ อภิญญา ๖ (วิ.อ. ๑/๒๓๖, ม.อ. ๓/๘๐, องฺ.เอกก.อ. ๗๘-๗๙)

จบ ๙. นิทานสูตร