พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · อานิสังสวรรค
๙. อโนทิสสูตรที่ ๓ เล่ม ๒๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๗๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๑ ในอานิสังสวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ อานิสังสวรรค อโนทิสสูตรที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๒ หน้า ๖๒๑–๖๒๒
(๑) นิพพานสัญญาในสังขารทั้งปวงจักปรากฏแก่เราเหมือนเพชฌฆาตผู้เงื้อดาบขึ้นอยู่
(๒) ใจของเราจักออกจากโลกทั้งปวง
(๓) เราจักเป็นผู้เห็นสันติในนิพพาน
(๔) อนุสัยของเราจักถึงการเพิกถอน
(๕) เราจักเป็นผู้ทำตามหน้าที่
(๖) เราจักบำรุงพระศาสดาด้วยการบำรุงอันประกอบด้วยเมตตา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังทุกขสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้”
๙. อตัมมยสูตร
ว่าด้วยผู้อาจทำให้เกิดอนัตตสัญญาได้
{๓๗๕} [๑๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการ เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังอนัตตสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้ อานิสงส์ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่า(๑) เราจะเป็นผู้ไม่มีตัณหาและทิฏฐิ ในโลกทั้งปวง
(๔) เราจักเป็นผู้ประกอบด้วยอสาธารณญาณ
- ๑เป็นผู้ไม่มีตัณหาและทิฏฐิ แปลจากบทพระบาลีว่า อตมฺมโย เป็นผู้ไม่มีตัมมยะ คำว่า ตัมมยะ เป็นชื่อของตัณหา ความทะยานอยาก และทิฏฐิ ความเห็นผิด (นัย องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
- ๒-๒อหังการ หมายถึงทิฏฐิอันเป็นเหตุให้ทำความถือตัวว่าเป็นเรา มมังการ หมายถึงตัณหาอันเป็น เหตุให้ทำความถือตัวว่าเป็นของเรา (ม.ม.อ. ๑๔๖, สํ.นิ.อ. ๒๓๗, องฺ.ติก.อ. ๑๑๓, องฺ.ฉกฺก.อ. ๑๕๖)
(๕) เราจักเห็นเหตุแล้วด้วยดี
(๖) เราจักเห็นธรรมที่เกิดขึ้นจากเหตุด้วยดี
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถที่จะไม่จำกัดเขตแล้วยังอนัตตสัญญาในสังขารทั้งปวงให้ปรากฏได้”
๑๐. ภวสูตร
ว่าด้วยไตรภพและไตรสิกขา
{๓๗๖} [๑๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภพ ๓ นี้ควรละ ควรศึกษาในไตรสิกขา ภพ ๓ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) กามภพ (๒) รูปภพ (๓) อรูปภพ
ภพ ๓ นี้ควรละ ควรศึกษาในไตรสิกขาคืออะไรบ้าง คือ
(๑) อธิศีลสิกขา (๒) อธิจิตตสิกขา (๓) อธิปัญญาสิกขา
ควรศึกษาในไตรสิกขานี้
- ๑ภพ ภาวะชีวิต หมายถึงกรรมที่นำเหล่าสัตว์ให้เข้าถึงโลกอันเป็นสถานที่อยู่ซึ่งมี ๓ ประเภท คือ (๑) กามภพ ภพที่เป็นกามาวจร คือ ภพของผู้ยังเสวยกามคุณคืออารมณ์ทางประสาทสัมผัสทั้ง ๕ ได้แก่ อบายภูมิ ๔ (นรก เปรต อสุรกาย สัตว์ดิรัจฉาน) มนุษยโลก ๑ และสวรรค์ทั้ง ๖ (๒) รูปภพ ภพที่เป็นรูปาวจร คือ ภพของผู้เข้าถึงรูปฌาน ได้แก่ รูปพรหม ๑๖ (๓) อรูปภพ ภพที่เป็นอรูปาวจร คือ ภพของผู้เข้าถึงอรูปฌาน ได้แก่ อรูปพรหม ๔ (นัย ม.มู.อ. ๑/๒๓๒)
- ๒ไตรสิกขา หมายถึงข้อที่จะต้องศึกษา ข้อปฏิบัติสำหรับฝึกอบรม ๓ อย่าง คือ (๑) อธิสีลสิกขา การศึกษาในศีลอันยิ่ง หมายถึงข้อปฏิบัติสำหรับฝึกอบรมในทางความประพฤติชั้นสูง ได้แก่ ปาติโมกขสังวรศีล ศีลคือความสำรวมในพระปาติโมกข์ (๒) อธิจิตตสิกขา การศึกษาในจิตอันยิ่ง ได้แก่ การฝึกจิตจนถึงขั้นสมาบัติ ๘ อันเป็นบาทฐานให้เกิดวิปัสสนา (๓) อธิปัญญาสิกขา การศึกษาในปัญญาอันยิ่ง ได้แก่ วิปัสสนาญาณ คือปัญญาที่กำหนดรู้อาการของไตรลักษณ์ (นัย วิ.อ. ๑/๒๕๙-๒๖๑, ม.มู.อ. ๒/๑๑๓, องฺ.จตุกฺก.อ. ๔๒๒)
จบ ๙. อโนทิสสูตรที่ ๓