๑๑. ตัณหาสูตร เล่ม ๒๒

ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว ตณฺหา ปหาตพฺพา ตโย จ มานา. กตมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา? กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหา. อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา. กตเม ตโย มานา ปหาตพฺพา? มาโน โอมาโน อติมาโน อิเม ตโย มานา ปหาตพฺพา: ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหีนา โหนฺติ อิเม จ ตโย มานา. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อจฺเฉชฺชิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สญฺโญชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสาติ. เอกาทสมํ. อานิสํสวคฺโค ทสโม. ตสฺสุทฺทานํ

(๑) ปาตุภาโว อานิสํโส อนิจฺจํ ทุกฺขมนตฺตโต

นิพฺพานํ ตโย อโนทิสํ วุตฺตา ภวา ตณฺหาย เต ทสาติ.

ทุติยปณฺณาสโก นิฏฺฐิโต. ๑

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุควรละตัณหา ๓ ประการ และควรละมานะ ๓ ประการตัณหา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กามตัณหา (ความทะยานอยากในกามธาตุ)

๒. รูปตัณหา (ความทะยานอยากในรูปธาตุ)

๓. อรูปตัณหา (ความทะยานอยากในอรูปธาตุ)

นี้คือตัณหา ๓ ประการที่ภิกษุควรละ

มานะ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. มานะ (ความถือตัวว่าเสมอเขา)

๒. โอมานะ (ความถือตัวว่าด้อยกว่าเขา)

๓. อติมานะ (ความถือตัวว่าดีกว่าเขา)

นี้คือมานะ ๓ ประการที่ภิกษุควรละ

ภิกษุทั้งหลาย เพราะภิกษุละตัณหา ๓ ประการนี้ได้ และละมานะ ๓ ประการ นี้ได้ เราจึงเรียกภิกษุนี้ว่า ‘ตัดตัณหาได้แล้ว ถอนสังโยชน์ได้แล้ว ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ แล้วเพราะละมานะได้โดยชอบ’

ตัณหาสูตรที่ ๑๑ จบ

อานิสังสวรรคที่ ๑๐ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปาตุภาวสูตร ๒. อานิสังสสูตร

๓. อนิจจสูตร ๔. ทุกขสูตร

๕. อนัตตสูตร ๖. นิพพานสูตร

๗. อนวัฏฐิตสูตร ๘. อุกขิตตาสิกสูตร

๙. อตัมมยสูตร ๑๐. ภวสูตร

๑๑. ตัณหาสูตร

ทุติยปัณณาสก์ จบ