ภยสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๑

(๓) พยาธิภัย ภัยเกิดเพราะคำนึงถึงความเจ็บป่วย

(๔) มรณภัย ภัยเกิดเพราะคำนึงถึงความตาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัยมี ๔ ประการนี้แล”

๑๐. ทุติยภยสูตร

ว่าด้วยภัย ๔ ประการ

{๑๒๐} [๑๒๐]“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัยมี ๔ ประการนี้ ภัย ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อัคคีภัย ภัยเกิดเพราะไฟ

(๒) อุทกภัย ภัยเกิดเพราะนํ้า

(๓) ราชภัย ภัยเกิดเพราะพระราชา

(๔) โจรภัย ภัยเกิดเพราะโจร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภัยมี ๔ ประการนี้แล”

จบ เกสีวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เกสีสูตร ๒. ชวสูตร

๓. ปโตทสูตร ๔. นาคสูตร

๕. ฐานสูตร ๖. อัปปมาทสูตร

๗. อารักขสูตร ๘. สังเวชนียสูตร

๙. ปฐมภยสูตร ๑๐. ทุติยภยสูตร

(๑๓) ๓. ภยวรรค

๑. อัตตานุวาทภยสูตร

ว่าด้วยภัย ๔ ประการ

{๑๒๑} [๑๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัยมี ๔ ประการนี้ ภัย ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) อัตตานุวาทภัย ภัยเกิดแต่การติเตียนตนเอง

(๒) ปรานุวาทภัย ภัยเกิดแต่ผู้อื่นติเตียน

(๓) ทัณฑภัย ภัยเกิดแต่การลงอาญา

(๔) ทุคติภัย ภัยเกิดแต่ทุคติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อัตตานุวาทภัยเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลก

นี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ก็ถ้าเราแลประพฤติทุจริตด้วยกายไว้ ประพฤติทุจริตด้วยวาจาไว้ ประพฤติทุจริตด้วยใจไว้ ไฉนตัวเราจะไม่พึงติเตียนเราเองได้โดยทางศีลเล่า, ดังนี้ เขากลัวต่อภัยเกิดแต่การติเตียนตัวเอง จึงละกายทุจริต บาเพ็ญกายสุจริต ละวจีทุจริต บำเพ็ญวจีสุจริต ละมโนทุจริตบำเพ็ญมโนสุจริต รักษาตนให้บริสุทธิ์อยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอัตตานุวาทภัย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปรานุวาทภัยเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลก

นี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ก็ถ้าเราแลประพฤติทุจริตด้วยกายไว้ ประพฤติทุจริตด้วยวาจาไว้ ประพฤติทุจริตด้วยใจไว้ ไฉนคนอื่นจะไม่พึงติเตียนเราได้โดยทางศีลเล่า, ดังนี้ เขากลัวต่อภัยเกิดแต่คนอื่นติเตียน จึงละกายทุจริตบำเพ็ญกายสุจริต ละวจีทุจริต บำเพ็ญวจีสุจริต ละมโนทุจริต บำเพ็ญ

มโนสุจริต รักษาตนให้บริสุทธิ์อยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปรานุวาทภัย