วณิชชสูตร เล่ม ๒๑

เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทักขิณาบริสุทธิ์ฝ่ายปฏิคาหกไม่บริสุทธ์ฝ่ายทายกเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทักขิณาไม่บริสุทธิ์ทั้งฝ่ายทายกและฝ่ายปฏิคาหก

เป็น อย่างไร คือ ทายกในโลกนี้เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม แม้ฝ่ายปฏิคาหกก็เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทักขิณาไม่บริสุทธิ์ทั้งฝ่ายทายกและฝ่ายปฏิคาหกเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทักขิณาบริสุทธิ์ทั้งฝ่ายทายกและฝ่ายปฏิคาหก

เป็นอย่างไร คือ ทายกในโลกนี้เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม แม้ฝ่ายปฏิคาหกก็เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทักขิณาบริสุทธิ์ทั้งฝ่ายทายกและฝ่ายปฏิคาหก เป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทักขิณาวิสุทธิมี ๔ ประการนี้แล”

๙. วณิชชสูตร

ว่าด้วยสาเหตุค้าขายกำไรขาดทุน

{๗๙} [๗๙] ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอเป็น

เหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำการค้าขายขาดทุน อะไรเป็น

เหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำการค้าขายไม่ได้กำไรตามที่ประสงค์อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำการค้าขายได้กำไรตามที่ประสงค์ อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำการค้าขายได้กำไรยิ่งกว่าที่ประสงค์”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสารีบุตร บุคคลบางคนในโลกนี้

เข้าไปหาสมณะหรีอพราหมณ์แล้วปวารณาไว้ว่า ‘ขอท่านจงบอกปัจจัยที่ท่านประสงค์, แต่เขากลับไม่ถวายปัจจัยที่เขาปวารณา ถ้าเขาเคลื่อนจากอัตภาพนั้นมาสู่ความเป็นมนุษย์นี้ เขาทำการค้าขายอย่างใด การค้านั้นย่อมขาดทุน

ดูก่อนสารีบุตร ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เข้าไปหาสมณะหรือพราหมณ์

แล้วปวารณาว่า ‘ขอท่านจงบอกปัจจัยที่ท่านประสงค์, แต่เขากลับถวายปัจจัยที่ไม่เป็นไปตามประสงค์ ถ้าเขาเคลื่อนจากอัตภาพนั้นมาสู่ความเป็นมนุษย์นี้ เขาทำการค้าขายอย่างใด การค้านั้นย่อมไม่มีกำไรตามที่ประสงค์

ดูก่อนสารีบุตร ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เข้าไปหาสมณะหรือพราหมณ์

แล้วปวารณาว่า‘ขอท่านจงบอกปัจจัยที่ท่านประสงค์, เขาก็ถวายปัจจัยที่ปวารณาไว้ตามที่ประสงค์ ถ้าเขาเคลื่อนจากอัตภาพนั้นมาสู่ความเป็นมนุษย์นี้ เขาทำการค้าขายอย่างใด การค้านั้นย่อมมีกำไรตามที่ประสงค์

ดูก่อนสารีบุตร ก็บุคคลบางคนในโลกนี้เข้าไปหาสมณะหรือพราหมณ์

แล้วปวารณาว่า ‘ขอท่านจงบอกปัจจัยที่ท่านประสงค์, เขาถวายปัจจัยที่

ปวารณาไว้ยิ่งกว่าที่ประสงค์ ถ้าเขาเคลื่อนจากอัตภาพนั้นมาสู่ความเป็น

มนุษย์นี้ เขาทำการค้าขายอย่างใด การค้านั้นย่อมมีกำไรยิ่งกว่าที่ประสงค์

ดูก่อนสารีบุตร นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำ

การค้าขายขาดทุน นี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนในโลกนี้ทำการ

ค้าขายไม่ได้กำไรตามที่ประสงค์ นี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคลบางคนใน

โลกนี้ทำการค้าขายได้กำไรตามที่ประสงค์ นี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้บุคคล

บางคนในโลกนี้ทำการค้าขายได้กำไรยิ่งกว่าที่ประสงค์,’

๑๐. กัมโพชสูตร

ว่าด้วยมาตุคาม

{๘๐} [๘๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนคร

โกสัมพี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้มาตุคาม(ผู้หญิง)นั่งในสภาไม่ได้ ประกอบการงานใหญ่ ๆ ไม่ได้ ไปนอกเมืองก็ไม่ได้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ มาตุคามเป็นคนมักโกรธ

มักริษยา มีความตระหนี่ ด้อยปัญญา ดูก่อนอานนท์ นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้มาตุคามนั่งในสภาไม่ได้ ประกอบการงานใหญ่ ๆ ไม่ได้ ไปนอกเมืองก็ไม่ได้”

จบ อปัณณกวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปธานสูตร ๒. สัมมาทิฏฐิสูตร

๓. สัปปุริสสูตร ๔. ปฐมอัคคสูตร

๕. ทุติยอัคคสูตร ๖. กุสินาราสูตร

๗. อจินเตยยสูตร ๘. ทักขิณาสูตร

๙. วณิชชสูตร ๑๐. กัมโพชสูตร